Welkom in dit verkiezingsblog! Op 22 november mogen we weer stemmen. Tot die tijd houdt de politieke redactie je hier op de hoogte van het laatste campagnenieuws.

Lees onze lijsttrekkersinterviews terug

Doe hier onze Kieswijzer

Lees alles over de verkiezingen in ons dossier

Het programma van donderdag
Ook morgen is weer een volle campagnedag. Dit staat er onder meer op het programma:

7.00 uur: De wekker voor Rob Jetten (D66) gaat vroeg. Hij is te gast bij Goedemorgen Nederland op NPO1.

11.00 uur: Laurens Dassen van Volt is aan de beurt om naar de Universiteit van Twente af te reizen. Samen met Tubantia houdt de universiteit in aanloop naar de verkiezingen gesprekken met verschillende lijsttrekkers. 

18.00 uur: In Nieuwspoort in Den Haag wordt een debat gehouden over Palestina-Israël. Aan het debat, dat georganiseerd wordt door onder andere Oxfam Novib en Save the Children doen kandidaat-Kamerleden mee van zeven partijen. 

21.30 uur: Frans Timmermans (GL-PvdA) zal aanschuiven bij Nieuwsuur.

En SBS6 houdt voor het eerst een verkiezingsdebat. De lijsttrekkers van de vier grootste partijen in de peilingen (NSC, VVD, GL-PvdA en PVV) debatteren onder leiding van presentator Wilfred Genee en verslaggevers Merel Ek en Sam Hagens. Het begint om 20.30 uur.

Peiling: Onduidelijkheid lijkt NSC zetels te kosten
Er is weer een nieuwe zetelpeiling van I&O Research verschenen. In deze peiling levert NSC van Pieter Omtzigt vier zetels in. Volgens het onderzoeksbureau komt dat doordat kiezers vinden dat de partij niet duidelijk genoeg is. Vertrekkende mensen noemen als reden de onduidelijkheid over wie premier moet worden, vinden de plannen te vaag of hebben kritiek op het besluit om het programma niet door te laten rekenen. 

De VVD is en blijft in de peiling van I&O Research stabiel. De partij (27 zetels) staat samen met NSC (26) aan kop. De verschillen zijn te klein om een duidelijke nummer één aan te wijzen. GL-PvdA (23) staat daar vlak achter, maar ook de PVV (20) lijkt steeds meer kiezers aan te trekken.

I&O Research is niet het enige peilingbureau. Ipsos en EenVandaag kwamen gisteren met een nieuwe zetelpeiling. NSC (26) verloor daar geen zetels, maar stond hier al samen met de VVD (28) aan kop. Voor BBB (9) werden wel drie zetels minder gepeild. De partij verliest bij I&O Research geen zetels, maar scoorde daar de vorige peiling al lager en staat op acht.

Morgen zal het gemiddelde van de twee losse peilingen te zien zijn in de peilingwijzer.

Deze week toch geen Kamerdebat over de oorlog tussen Israël en Hamas
De Tweede Kamer debatteert pas na de verkiezingen over de oorlog in Gaza. Het debat zal zeer waarschijnlijk op de donderdag na de stembusgang gehouden worden.

D66 en SP wilden nog deze week in debat, maar een meerderheid steunde woensdag het CDA-voorstel om te wachten tot demissionair minister Hanke Bruins Slot (Buitenlandse Zaken) een hele reeks schriftelijke Kamervragen over de kwestie heeft beantwoord. 

De twee partijen hebben het debat aangevraagd vanwege een publicatie in NRC. De krant citeerde een vertrouwelijk document van de Nederlandse defensieattaché in Tel Aviv. (Een militair attaché vertegenwoordigt Defensie in het buitenland). Er stond onder meer dat Israël "onevenredig geweld" gebruikt in de oorlog met Hamas in Gaza. Het ministerie heeft inmiddels aangifte gedaan vanwege het lekken van de memo.

Het programma van woensdagavond
19.05 uur: Vanavond schuiven Frans Timmermans (GL-PvdA) en JA21-voorman Joost Eerdmans aan bij Khalid & Sophie. Zij interviewen deze week elke avond twee lijsttrekkers.
21.30 uur: Zoals elke avond schuift bij Nieuwsuur een lijsttrekker aan voor een interview. Dit keer is het de beurt aan BBB-lijsttrekker Caroline van der Plas.
21.35 uur: PVV-leider Geert Wilders is te gast in Vandaag Inside. Eerder deze week zaten Timmermans en Dilan Yesilgöz (VVD) daar al aan tafel.
22.08 uur: Bij BEAU schuift D66-leider Rob Jetten aan, samen met Gijs Rademaker en politiek journalist Floor Bremer.
22:20 uur: Bij Op1 gaat het vanavond over laaggeletterdheid. Mona Keijzer (kandidaat-Kamerlid voor BBB), Lilian Marijnissen (SP-lijsttrekker) en Henri Bontenbal (CDA-lijsttrekker) schuiven aan.

Ruim vierhonderd mensen Noordoostpolder melden zich na fout met stempassen
Zo'n 420 mensen uit de gemeente Noordoostpolder in Flevoland hebben zich gemeld nadat er een fout met het bezorgen van de stempassen was ontdekt, zo wordt bevestigd na berichtgeving van Omroep Flevoland.

Alle stempassen in de Noordoostpolder hebben door de drukker een verkeerde sorteercode gekregen. Omdat deze sorteercode niet overeenkomt met de postcode, zijn de passen door PostNL verkeerd bezorgd. De kans is dus groot dat stemgerechtigden in de gemeente Noordoostpolder (zo'n 50.000 inwoners) de verkeerde stempas of helemaal geen stempas hebben gekregen. Volgens de landelijke kiesraad is zoiets nog nooit voorgekomen. 

De inwoners hebben dinsdag een brief gekregen met de uitleg dat ze online of via de balie van de gemeente een vervangende stempas kunnen aanvragen als het bij hen is misgegaan. Daar hebben dus nu meer dan vierhonderd mensen gebruik van gemaakt. De gemeente Noordoostpolder verwacht dat er na woensdag een beter beeld ontstaat van hoe groot het probleem exact is. "We hebben nu geen idee hoeveel mensen verkeerde stempassen hebben", aldus een woordvoerder.

SP ziet aansluiting bij GL-PvdA nog steeds niet zitten
De SP ziet het niet zitten om zich aan te sluiten bij GL-PvdA. Volgens partijleider Lilian Marijnissen denken de partijen anders over verschillende thema's zoals de klimaatmaatregelen. "Als er punten zijn waarop we samen kunnen werken, heel graag. Maar daar gaan we de SP niet voor opheffen", zei ze onlangs in gesprek met NU.nl.

Marijnissen benadrukte woensdag nog maar eens dat de SP geen plannen heeft zich aan te sluiten bij het linkse blok. "Meneer Timmermans wil bijvoorbeeld de pensioenen in Nederland onzekerder maken. Dat willen wij niet. Hij wil arbeidsmigratie niet aanpakken, dat willen wij wel. Wij willen een stop op arbeidsmigratie op dit moment."

'Veel kiezers hebben voorkeur, maar kunnen nog veranderen van partij'
De grootste groep kiezers heeft wel een voorkeur voor een bepaalde partij, maar kan nog veranderen. "Kiezers beslissen steeds later. Dat patroon hebben we in vorige verkiezingen ook gezien. Veel mensen twijfelen nog tussen een aantal partijen", zegt Tom Louwerse, universitair hoofddocent politicologie aan de Universiteit Leiden.

Uit een peiling van EenVandaag en Ipsos blijkt dat 40 procent van de kiezers pas een week voor de verkiezingen helemaal zeker is van zijn of haar keuze. Dat betekent dat er nog substantiële verschuivingen kunnen plaatsvinden, zegt Louwerse. "Kiezers kunnen nog op het laatste moment besluiten en dat kan het verschil maken."

Van der Plas doet aangifte vanwege besmeurde BBB-vlaggen
Vlaggen en borden van de BBB zijn beklad met bloed of een andere rode substantie. Partijleider Caroline van der Plas gaat daar aangifte van doen, zei ze woensdag bij Sven op 1.

In plaats van de campagneleus 'Iedere dag BBBeter' is nu de tekst 'Iedere dag BBBloed' te lezen. Ook zijn de hoofden van de BBB-voorvrouw en de nummer twee op de lijst, Mona Keijzer, beklad met het rode goedje. Van der Plas zei wel wat gewend te zijn qua protest tegen haar partij, maar dit gaat volgens haar wel een stap verder.

Jetten optimistisch over verkiezingen
Rob Jetten is optimistisch over de verkiezingen nu zijn D66 in de peiling van EenVandaag en Ipsos is gestegen van acht naar negen zetels. "We klimmen in de peiling", zegt de lijsttrekker. Dat komt volgens hem doordat mensen toe zijn aan "optimistische politiek". En die zal Nederland niet vinden bij VVD en PVV, waarbij Jetten naar eigen zeggen vooral "oude politiek" ziet.

Hij denkt verder dat zijn partij niet langer wordt afgerekend op het 'nieuwe leiderschap' dat de vorige D66-leider Sigrid Kaag had beloofd. "Deze zomer gebeurde dat denk ik nog wel, maar ik merk nu dat mensen zien wat we hebben bereikt voor het onderwijs en voor het klimaat", zegt Jetten in het NOS Radio 1 Journaal.

Timmermans neemt afstand van optreden klimaatactiviste Thunberg
GL-PvdA-lijstrekker Frans Timmermans neemt afstand van de uitspraken van Greta Thunberg bij een klimaatmars in Amsterdam. Hij vindt dat de Zweedse klimaatactiviste het protest daarmee "heel erg in een politieke controverse" trok. "Dan haken mensen af en dat moeten we juist niet hebben", zegt hij in het tv-programma Goedemorgen Nederland.

Thunberg gaf op het Museumplein het woord terug aan een Palestijnse activiste die eerder was afgekapt omdat zij de omstreden anti-Israëlische leus "From the river to the sea, Palestine will be free" had uitgesproken. Die uitspraak wordt ook gebruikt door organisaties als Hamas en wordt gezien als een oproep tot de vernietiging van Israël.

Timmermans vindt het heel jammer dat Thunberg het conflict in het Midden-Oosten erbij sleept. "De klimaatbeweging was juist niets politieks. Dat had niks met links of rechts te maken."

GL-PvdA dient wetsvoorstel in: abortus uit Wetboek van Strafrecht
GroenLinks-PvdA dient woensdag een initiatiefwetsvoorstel in om abortus uit het Wetboek van Strafrecht te halen. Abortus is zorg en geen misdaad, vindt initiatiefnemer Corinne Ellemeet, die het wetsvoorstel woensdag indient. Door het strafrecht als vertrekpunt te nemen voor abortus, criminaliseer je de arts en stigmatiseer je degene die de abortus ondergaat, zegt het vertrekkende Kamerlid.

Het wetsvoorstel wordt door de nieuwe Tweede Kamer behandeld. Ellemeet zal het zelf niet meer verdedigen. Na de verkiezingen keert ze niet terug in de Kamer.

Het is niet voor het eerst dat de campagnetijd wordt aangegrepen voor een voorstel. Dat deed D66 in 2020 ook al met het initiatiefwetsvoorstel voltooid leven.

Laatste fase campagne breekt aan
Over precies een week zijn de stembussen geopend. De campagne komt daarmee in de eindfase. NSC en VVD gaan aan kop in de peilingen, met GL-PvdA daar vlak achter. 

Maar met nog een week te gaan, kan er nog van alles gebeuren. Uit een onderzoek van EenVandaag en peilingbureau Ipsos blijkt dat pas 40 procent van de mensen zeker is van zijn of haar keuze.

Wie weet zetten de aankomende televisiedebatten de boel nog op scherp. Onderzoek heeft overigens al eens aangetoond dat mensen vaak pas in de slotfase hun keuze maken, soms zelf pas in het stemhokje.

Het programma van woensdag
Ook vandaag is weer een volle campagnedag. Dit staat er onder meer op het programma:

7.00 uur: Frans Timmermans (GL-PvdA) was in de ochtend te gast bij Goedemorgen Nederland.
13.00 uur: Kandidaat-Kamerleden van acht politieke partijen gaan met elkaar in debat over zaken als het stikstofbeleid en de omvang van de veestapel. Het landbouwdebat wordt georganiseerd door het Agrarische weekblad Boerderij en is online te volgen. 
21.30 uur: Zoals elke avond schuift bij Nieuwsuur een lijsttrekker aan voor een interview. Dit keer is het de beurt aan BBB-lijsttrekker Caroline van der Plas.
21.35 uur: PVV-leider Geert Wilders is te gast in Vandaag Inside. Eerder deze week zaten Timmermans en Dilan Yesilgöz (VVD) daar al aan tafel.