Door het coronavirus verlopen de Tweede Kamerverkiezingen dit jaar anders dan normaal. Er zijn meer en ruimere locaties, en stemmen kan ook per brief of machtiging. Waar, hoe en wanneer kun je je kostbare stem uitbrengen?

Hoe en wanneer kan je je stem uitbrengen?

De verkiezingen vinden plaats op woensdag 17 maart. Je kunt je stem uitbrengen in een stemlokaal, zoals gebruikelijk is. Wel kan het zijn dat er in jouw gemeente andere locaties dan normaal worden gebruikt, zodat de kiezers genoeg afstand van elkaar kunnen houden bij het stemmen.

Bovendien zijn in veel gemeenten op maandag 15 en dinsdag 16 maart ook al stemlokalen open. Dit wordt vooral gedaan om kiezers die tot de risicogroepen behoren de kans te geven om te stemmen zonder dat er te veel andere mensen bij zijn.

Het is de bedoeling dat iedereen die gaat stemmen een gezondheidscheck doet. Deze zat bij de stempas, die iedere stemgerechtigde Nederlander per post ontvangen heeft. Je moet alle vragen met 'nee' beantwoorden om het stemlokaal in te mogen. Als een van je antwoorden 'ja' luidt, moet je iemand machtigen omdat je mogelijk met het coronavirus besmet bent.

Wat zijn de opties als ik niet naar het stemlokaal wil?

Net zoals bij andere verkiezingen is het mogelijk een andere Nederlandse burger te machtigen om jouw stem uit te brengen. Elke stemmer kan door in totaal drie andere stemmers gevolmachtigd worden.

Kiezers van zeventig jaar of ouder konden bovendien per brief stemmen, omdat deze groep een groter risico loopt ziek te worden van het coronavirus. Die briefstem moest echter uiterlijk afgelopen vrijdag (12 maart) al op de post zijn gedaan.

Is er in het stemlokaal veel aangepast vanwege corona?

Alle stemlokalen zijn zo ingericht dat te allen tijde 1,5 meter afstand kan worden gehouden. Het dragen van een mondkapje is verplicht en bij de ingang staat handdesinfectie klaar. De stemhokjes worden minimaal elk half uur schoongemaakt en de leden van het stembureau hebben wegwerphandschoenen aan.

Veel gemeenten laten de stemmers uit voorzorg ook hun rode potlood meenemen na gebruik. In andere stembureaus kunnen mensen het potlood inleveren in een apart bakje. Ingezamelde potloden worden gerecycled of, na reiniging, opnieuw gebruikt bij een volgende verkiezing.

Ook zijn er gemeenten die een nieuwe bestemming voor de potloden hebben gevonden. De gemeente Rotterdam wil 90.000 stempotloodjes verzamelen voor een kunstwerk over laaggeletterdheid.

Heeft de avondklok invloed op de openingstijden van de lokalen?

Nee. De meeste stemlokalen zijn open van 7.30 tot 21.00 uur, dat is bij wet zo vastgelegd. Demissionair premier Mark Rutte heeft ook beloofd dat de avondklok op woensdagavond minder streng wordt gehandhaafd. Mensen kunnen hun stem 's avonds laat nog uitbrengen, meehelpen bij het tellen van de stemmen of kijken hoe dat gebeurt.

Volgens Rutte moet de avondklok vrije verkiezingen niet in de weg staan. "Als je dan van een stembureau komt doordat je nog laat hebt gestemd of omdat je het tellen wil zien, krijg je geen boete als je dat meedeelt", aldus Rutte. Het is echter "niet de bedoeling dat je met je vrienden in het Vondelpark gaat zitten", beklemtoonde de premier ook.

Waar bevinden de stemlokalen zich?

Elke gemeente heeft op haar website een overzicht van de stemlokalen die dit jaar beschikbaar zijn. Je mag alleen in je eigen gemeente stemmen, maar wel bij alle stemlokalen binnen die gemeente.

Het kan zijn dat de stemlokalen in jouw gemeente dit keer op andere locaties zijn dan normaal, vanwege de coronacrisis. Zo zijn er dit jaar verkiezingstrailers die rondrijden, drive-throughstembureaus en tenten in de buitenlucht.

Onder meer Utrecht, Enschede, Amsterdam en Rotterdam krijgen een stemdrive-through.

In Utrecht kunnen mensen op de fiets en met de auto terecht op de P+R Papendorp. In Rotterdam komt een drive-through bij De Kuip in Zuid en eentje bij Melanchtonweg in Noord.

In Amsterdam wordt bij de RAI een stembureau ingericht waar je met de auto terechtkunt. Vanwege de stemvrijheid en het stemgeheim mogen er geen andere volwassenen dan de bestuurder in de auto zitten. Ook komt er een speciale fietsstraat om te stemmen.

In Utrecht gaat de gemeente rondrijden met een speciale verkiezingstrailer. "We rijden hiermee naar wijken waar over het algemeen de animo om te stemmen laag is. Bij andere verkiezingen deden we dit met een busje, maar dat is niet coronaproof. De trailer is dat wel", aldus een woordvoerder van de gemeente. Ook Rotterdam krijgt een mobiel stembureau. De route hiervan wordt later bekendgemaakt.

Van rood vakje naar zetel: dit is de route die jouw stem aflegt
108
Van rood vakje naar zetel: dit is de route die jouw stem aflegt

Zijn er dit keer ook weer leuke, bijzondere stemlocaties?

Jazeker. Andere bijzondere stemplekken in Utrecht zijn Stadion Galgenwaard en het Spoorwegmuseum. In Den Haag kan onder meer gestemd worden in het Kurhaus, de Koninklijke Schouwburg en het Hilton Hotel.

In Amsterdam zijn stemlocaties in station Amsterdam Centraal, in de Melkweg en in Het Scheepvaartmuseum. In elf steden kan dit jaar ook worden gestemd in een Pathé-bioscoop. Vanwege de coronacrisis zijn de theaters van de grootste exploitant van Nederland gesloten. Het zijn ruime locaties, zodat de anderhalvemeterregel goed gewaarborgd kan worden.

Verloopt het stemmen tellen ook anders door corona?

Diverse grote gemeenten gaan de stemmen na de verkiezingen op een centrale plek tellen. Volgens de gemeente Utrecht is het doel hiervan om de stemmen efficiënter te tellen, zodat er minder fouten worden gemaakt en er minder herteld hoeft te worden. "Bovendien is het nu beter te regelen met het coronavirus. Mensen kunnen beter afstand houden", aldus een woordvoerder.

De gemeente Utrecht gaat de stemmen centraal tellen in de Jaarbeurs. Eerst worden op 17 maart de stemmen per partij geteld en een dag later de stemmen per persoon. De stembussen zullen vanaf de stemlokalen per bus naar de Jaarbeurs worden gebracht. In Rotterdam worden de stemmen verzameld in Ahoy. Ook het vervoer van de stemmen naar deze locaties gaat met bussen.

We helpen je graag bij het maken van je keuze.