Pas op het laatste moment werd Wopke Hoekstra naar voren geschoven als CDA-leider nadat hij aanvankelijk bedankte voor de baan. Hij werd lang gezien als een belangrijke uitdager van VVD'er Mark Rutte voor het premierschap, maar hij erkent inmiddels zelf ook dat niet alles van "een leien dakje" gaat. NU.nl sprak met Hoekstra over het woningbeleid, flexbanen en immigratie.

Wordt u er moe van dat u steeds wordt geframed als de gezinsman?
"Door andere partijen?"

De vraag is wat plagerig bedoeld, want u zorgt vast zelf voor dat beeld.
"Dat valt wel mee. Ik ben wie ik ben. Het is logisch dat er aandacht is voor de persoon achter de politicus en dat mensen wat te weten komen over mijn familie en mijn hobby's. Het grappige is dat het dan vaak gaat over sport en minder over mijn andere interesses zoals lezen en reizen."

In uw vorige baan als consultant bij McKinsey had u waarschijnlijk werkdagen van zo'n twaalf uur. Als minister van Financiën is dat niet anders. In hoeverre kunt u dan een gezinsman zijn?
"Dat wringt natuurlijk. Net zoals heel veel andere gezinnen met jonge kinderen en twee banen ben je aan het woekeren met tijd."

Ik zie op uw Instagram-profiel weleens #werkprivebalans. Is die balans er dan wel?
"Dat is een terecht punt. Dit werk vraagt veel tijd. Maar ik let er heel erg op om tijd te maken en dat je er dan ook echt bent. Dus telefoon weg en met de kinderen voetballen of spelletjes doen. Ik breng wel een paar keer per week de kinderen naar school en ik ben bij mijlpalen aanwezig, zoals het afzwemmen."

“Flexmarkt is ontstaan door rigide vaste contracten, ook daarover moet je nieuwe afspraken maken”
Wopke Hoekstra

U hebt het vaak over de middenklasse. Zij mogen niet de rekening van deze crisis betalen en moeten erop vooruitgaan. U woont zelf bijvoorbeeld in een duur huis. In een toespraak in uw woonplaats Bussum zei u dat de materiële zorgen daar niet verder gaan dan de nieuwe uitbouw of een extra vakantie. Hoe goed kent u die middenklasse?
"Dat zei ik als onderdeel van de Koningspreek die ging over de rijke jongeling in de Remonstrantse kerk. Ik moest het gezelschap een beetje prikkelen."

Mijn punt is dat u in het dagelijkse leven geen contact hebt met die groep.
"Ik heb er zeker wel contact mee. Natuurlijk is het waar dat ik op een bevoorrechte plaats ben opgegroeid. Maar ik heb ook gewoon in een rijtjeshuis gewoond. Het gaat in de eerste plaats om de aandacht en liefde van mijn ouders. Zij hebben ons geleerd dat je moet omzien naar elkaar, dat je ieder mens normaal moet behandelen en dat je hard moet werken. Heel normale en typisch Nederlandse dingen."

Maar uw belevingswereld is niet de middenklasse. Kunt u zich dan wel goed genoeg inleven?
"Het is niet voor niks dat ik vanaf het begin veel werkbezoeken buiten mijn beleidsterrein van Financiën heb gedaan. Ik ben juist naar verpleegafdelingen in ziekenhuizen en naar de brandweer gegaan om te begrijpen wat er op het werk speelt, wat de werkdruk is en hoe mensen daarvoor beloond worden."

Wat is uw belofte aan die groep. Kunnen starters na vier jaar CDA in de regering makkelijker een huis kopen?
"Zeker. Maar ik wil het breder trekken. We moeten een nieuwe balans vinden tussen markt en samenleving. Het gaat over de belofte dat je op een vast contract kunt rekenen als je hard werkt, een normaal huur- of koophuis kunt krijgen en kunt gaan studeren ongeacht of je ouders een dikke portemonnee hebben. Dat is de afgelopen tien tot vijftien jaar echt scheefgegroeid."

U wilt naar minder flexcontracten, maar in de CDA-plannen wordt een vaste baan minder vast.
"Mensen krijgen van a tot z een vast contract."

Maar het wordt met uw plannen makkelijker en goedkoper om iemand te ontslaan.
"Je moet in Nederland echt kunnen rekenen op een vast contract. Je wil meer zekerheid, mensen uit die kleine flexbaantjes halen. Tegelijkertijd zegt de commissie-Borstlap (die onderzoek deed naar de arbeidsmarkt, red.) ook dat een deel van die flexmarkt is ontstaan door die rigide vaste contracten. Ook daarover moet je nieuwe afspraken maken met werkgevers en werknemers."

U noemde premier Mark Rutte een goede crisismanager, maar de crisis is nog lang niet voorbij. Is het verstandig om zoiets te zeggen over uw belangrijkste electorale concurrent?
"Ik vind dat je moet erkennen dat Rutte de coronacrisis goed heeft gemanaged. Alleen gaan deze verkiezingen over wat we de komende vier jaar willen in Nederland."

"Kies je ervoor om alleen de brand te blussen zoals Rutte? Of kies je wel voor een visie op de samenleving? Voor een langetermijnperspectief?"

Mist u dat vooruitzicht bij Rutte?
"Ja. Dat is een wezenlijk onderscheid tussen ons. Los van corona zijn ons de afgelopen jaren veel dingen overkomen. Dat heeft toch alle tekenen van een richtingloos liberalisme."

De VVD wil toch ook de flexbanen en de woningmarkt aanpakken?
"Met alle waardering, maar dat zijn grote en fundamentele verschillen. De VVD heeft gevochten als een leeuw om zoveel mogelijk van de zzp-faciliteiten overeind te houden. Die partij wil de verhuurdersheffing voor woningcorporaties niet schrappen. Er werd in 2013 door de VVD gezegd: de woningmarkt is af. Nou, die blijkt toch wat minder af!"

“Bizar dat we in de EU geen oplossing hebben voor immigratie”
Wopke Hoekstra

U wilt meer grip krijgen op het aantal nieuwkomers. Kunt u daar een aantal op plakken?
"Die discussie moet je voeren."

Heeft u al een aantal?
"Nee nog niet. Je moet kijken naar wat er in de wereld aan de hand is. Er zijn momenten dat de vluchtelingencrisis groter is dan op andere momenten."

"Je moet eerlijke afspraken maken in Europa. Het is bizar dat we in de EU voor alles een oplossing hebben, maar hiervoor niet. We hebben met veel enthousiasme de binnengrenzen afgeschaft, maar de buitengrenzen bewaken we niet of nauwelijks. Dat moet fundamenteel anders."

"Dit probleem schreeuwt om Europese regie. Als dat de komende jaren niet lukt, dan kom je bij de discussie of we de grenzen van Schengen niet anders moeten trekken."

Het CDA wil het immigratiebeleid uitbreiden naar tweede en derde generaties. Als je ouders én opa's en oma's in Nederland zijn geboren, dan word je dus nog steeds meegenomen in het integratiebeleid?
"Dat zijn twee verschillende dingen. Ik vind dat je hogere eisen kan en mag stellen aan nieuwkomers. Dat is goed voor de bevolking die er al is en goed voor de nieuwkomers."

"Je ziet dat het in veel gevallen goed gaat met de integratie, maar er zijn ook te veel gevallen waarbij dat niet soepel verloopt. Dat leidt tot spanning en problemen in de samenleving."

Maar als je grootouders hier geboren zijn, dan kun je alsnog worden meegenomen in het integratiebeleid?
"Het gaat erom dat iedereen aan de samenleving kan meedoen. Ik vind dat we de lat te laag hebben gelegd. Je wordt gelukkiger als je de taal spreekt, met je buren kunt communiceren, werk hebt en mee kunt doen in de samenleving."

Sta me toe om het nog één keer te proberen: als je opa en oma in Nederland zijn geboren, dan word je wat het CDA betreft alsnog meegenomen in het integratiebeleid?
"De eisen en verwachtingen zijn voor iedereen weer anders. Uiteindelijk gaat het om iets heel fundamenteels. Je moet mensen beoordelen op wat ze bijdragen en niet op waar ze vandaan komen."