AMSTERDAM – Als er één naam is die het afgelopen jaar symbool heeft gestaan voor dopinggebruik is het wel die van Eufemiano Fuentes.

De Spaanse Guardia Civil verrichte op 23 mei 2006 een inval bij de sportarts en trof in zijn koelkast tweehonderd zakjes bloed van topsporters aan. Het grootste dopingschandaal in de wielerwereld sinds Tom Simpson was daarmee geboren.

In eerste instantie leek het schandaal zich te beperken tot het Iberisch-schiereiland. Fuentes werd samen met ploegleiders Manolo Saiz (Liberty Seguros) en Ignacio Labarta (Comunidad Valencia) gearresteerd. De Liberty Seguros wielerploeg werd daarop per direct opgeheven.

Favorieten

Drie dagen na de arrestatie werden in de Spaanse media de Tourfavorieten Jan Ullrich en Ivan Basso in verband gebracht met Operación Puerto, de dossiernaam die de Spaanse politie de operatie gaf. Beide favorieten ontkenden ook maar iets met de zaak te maken.

Maar het leed was al geschied. De Tourdirectie volgde de zaak op de voet en kreeg drie dagen voor de start van de ronde het volledige dossier van de Spaanse politie in handen. De ploegleiders kwamen in een spoedsessie bij elkaar en langzaam stroomde het nieuws naar buiten.

Fax

Jan Ullrich zou zijn tassen al gepakt hebben en vertrokken zijn, Bjarne Riis stuurt de favoriet van zijn CSC-ploeg ter bescherming naar huis, Mancebo hoeft zich niet bij de start te melden en maar liefst vijf renners van Astana-Würth worden uit de ronde gehouden waardoor ook Alexander Vinokourov niet van start kon gaan.

De ronde ging van start en een maand later slaagde een Amerikaan erin de zaak-Fuentes naar de achtergrond te verdrukken. Begin augustus kwam er in de Duitse media een fax naar buiten die geschreven zou zijn door Fuentes. Op de fax staat een lijst met namen van renners die voor de Giro van dat jaar bij hem op bezoek zijn geweest.

Nachtkaars

Ullrich, Serrano en Guttierez zijn prominente namen op de lijst maar Scarponi en Basso zijn de twee die hierdoor later echt in de problemen kwamen. Niettemin lijkt de zaak als een nachtkaars uit te gaan.

De Spaanse justitie besluit Operación Puerto te beëindigen omdat dopinggebruik in Spanje, in tegenstelling tot bijna alle andere landen, destijds niet verboden was. De Spaanse wielerbond kondigde in november aan alle dossiers naar het onderzoek te sluiten.

Het onderzoek naar Fuentes kon echter niet meer worden gestopt. In Duitsland en Italië waren al onafhankelijke onderzoeken gestart naar de betrokkenheid van hun eigen renners en begin mei staan de media weer bol van de naam Fuentes als Ivan Basso, in ruil voor strafvermindering, tegenover het CONI bekend dat hij contact had met de Spaanse sportarts. Een dag later legde ook Michele Scarponi een bekentenis af.

Ullrich

Twee maanden daarvoor kondigde Jan Ullrich zijn afscheid al aan. De Duitser had sinds het schandaal bij de Tourstart geen wedstrijd meer gereden en was bij T-Mobile ook al op straat gezet. Bij zijn afscheid liet hij weten dat hij niemand bedrogen en geschaad had.

Een week later wordt echter bekend dat er wel degelijk bloed van de Duitse renner in de koelkast van Fuentes is gevonden. Eind mei verklaarde voormalig Telekom-renner Bert Dietz dat twee artsen doping hebben toegediend bij de ploeg waarvoor Jan Ullrich en Bjarne Riis de Tour wonnen.

De ene na de andere voormalige renner van de ploeg die tegenwoordig T-Mobile als hoofdsponsor heeft, bekend het gebruik van doping. Uiteindelijk shockeert CSC-ploegleider Bjarne Riis de wereld door toe te geven dat hij de ronde van 1996 op doping heeft gewonnen.

Der Jan houdt de kaken echter stijf op elkaar. Hij bleef ontkennen ook maar iets met doping en Fuentes te maken te hebben en liet op zijn website nogmaals weten dat hij tijdens zijn carrière niemand bedrogen heeft. Zijn geloofwaardigheid lijkt echter op te zijn als zelfs de Duitse bondskanselier Angela Merkel de renner weigert te ontmoeten.

Basso

Ivan Basso ontkende in alle hevigheid ook maar iets met de Spaanse arts te maken te hebben gehad. Zijn hond was echter aanleiding voor het Italiaanse Olympisch Comité (CONI) om toch een onderzoek naar de renner te starten.

Bij de huiszoeking een jaar eerder werd een boekje met namen gevonden. Eén hier van was Birillo, de naam van de hond van Basso. Een jaar lang zou de winnaar van de Giro hierdoor met de Spaanse arts in verband worden gebracht.

Eind april maakte het CONI bekend het onderzoek naar de Italiaan te heropenen waarop zijn nieuwe ploeg Discovery de renner meteen op non-actief zet. De zaak raakte hierna in een stroomversnelling. Op 1 mei werd Basso uit Amerikaanse dienst ontslagen en slechts zes dagen later bekende hij contact te hebben gehad met Fuentes.

De Italiaan ontkende echter nog altijd het gebruik van doping waardoor de Italiaanse justitie alsnog een onderzoek naar de renner opende. Half juni legde het CONI de renner een schorsing van twee jaar op vanwege zijn contacten met Fuentes. Het gebruik van doping is echter nooit bewezen waardoor de titels van de Italiaan, vooralsnog, niet in gevaar komen.

Spanjaarden

De carrières van de twee grootste namen die op de ‘lijst-Fuentes’ voorkwamen lijken hiermee definitief afgelopen. Maar het onderzoek blijft doorgaan. Onlangs kwamen de renners Di Luca en Jaksche in opspraak vanwege hun banden met de Spaanse sportarts. Jaksche bekende eind juni, een week voor de start van de Tour 2007, een klant te zijn geweest van Fuentes.

Het onderzoek lijkt hiermee echter nog lang niet ten einde te zijn. Veel renners worden nog altijd in verband gebracht met de arts. De Spanjaarden lijken er echter goed vanaf te komen doordat de Spaanse wielerbond geen lopende onderzoeken meer heeft. Niettemin worden renners als Valverde, Heras, Beloki en Guttierez nadrukkelijk genoemd.

Media

De laatste jaren gaan de media steeds feller te werk in de strijd tegen doping. De zaak-Fuentes toont echter aan dat de media hierbij soms veel te ver doorslaan. De strijd van de Franse kranten tegen Lance Armstrong was al tegen het absurde aan, maar de speculaties die in de Spaanse, Italiaanse en Franse media ontstonden waren simpelweg ridicuul.

Inmiddels zijn meer dan driehonderd topsporters in verband gebracht met de arts. Ook voetballers, tennissers en autocoureurs zouden op zijn befaamde lijst staan. Jörg Jaksche en Michele Scarponi zijn tot nu toe de enige twee sporters die daadwerkelijk bekend hebben bloeddoping te hebben gebruikt. Er zijn geen andere sporters aangeklaagd, laat staan veroordeeld.

Preventief

Voor Tourdirecteur Christian Prudhomme is een bekentenis of veroordeling echter niet noodzakelijk om renners bij zijn ronde te weren. In aanloop naar de Tour de France 2007 liet hij in L’Equipe optekenen: "Het wielrennen kan het zich niet permitteren om de renners die in een affaire genoemd werden, te laten vertrekken in de Tour."