Waar werden de meeste mensen heengevoerd? Hoe kwamen onze voorouders aan mensen om tot slaaf te maken? Hoe groot was de bijdrage van de slavernij aan de Nederlandse economie destijds? Of heb jij andere vragen? Stel ze dan hier en dan beantwoordt Linda Nooitmeer vanaf 13:00 uur de beste en meest gestelde vragen.

Vanaf 13:00 uur zit voorzitter Linda Nooitmeer van het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee) klaar om al jullie vragen te beantwoorden.

Stel ze via deze link en wie weet zie jij straks het antwoord op jouw vraag verschijnen. Na afloop vatten we het vraaggesprek samen in een nieuw stuk. Daar zul je ook op kunnen reageren dan.
En met die vraag sluiten we dit vragenuur voor vandaag af. Aan alle vragenstellers: bedankt! En aan alle meelezers: we hopen dat het een informatief en inzichtelijk vragenuur was. Tot de volgende keer!
donderdag 30 juni om 12:02
Lezer: Soms denk ik dat mijn aanwezigheid bij Keti Koti niet ‘gepast’ is, maar klopt dat wel? Of wordt het wel gewaardeerd en is het een feestdag voor ons allemaal?

Integendeel: u bent van harte welkom: deze geschiedenis is onderdeel van de Nederlandse geschiedenis en gaat u dus ook aan. Dat is ook de sfeer tijdens alle herdenkingen die ik tot nu toe heb meegemaakt, waar ook in Nederland. U wordt gezien als iemand die bereid is die geschiedenis tot zich te nemen en op 1 juli respect te betuigen aan de slachtoffers van de trans-Atlantische slavernij, Daar is niemand op tegen. Ik ben niet zo van het feesten, meer van het herdenken. Ik zeg wel eens gekscherend: 80% herdenken, 20% feesten. Er is nog zoveel dat nog moet gebeuren op dit dossier, dus ik bezin me graag op de toekomst. Tegelijkertijd weet ik dat mijn voorouders wel blij waren dat de slavernij was afgeschaft, dus enige vreugde is zeker gewenst, hoewel zij toen niet feestten, maar alleen maar dankbaar waren dat ze de slavernij overleefd hadden.
donderdag 30 juni om 11:57
Lezer: Hoe kunnen wij als Nederlandse samenleving dit collectieve trauma verwerken?

Door dit verleden onder ogen te zien en ruimte te laten voor het vaak gevoelde ongemak. Ik heb jaren geleden het voorrecht gehad om onderdeel te zijn van open gesprekken tussen voor- en tegenstanders van zwarte piet. Wat ik tijdens die gesprekken geleerd heb is dat door elkaar te spreken de mens achter de mening in beeld komt. Zeker als mensen durven zich kwetsbaar op te stellen, Het gaat nl niet over schuldigen en slachtoffers nu, u en ik. Wij wonen met elkaar in dit land met dit beladen verleden, maar hebben de kans een betere toekomst te schrijven met elkaar. Door elkaar te zien en te respecteren en wat mij betreft ook respect voor elkaars proces te hebben. Ik kan moeilijk boos worden op iemand die weinig  over de slavernij weet: het is toch maar kort dat we de stilte voorbij zijn. Zolang de ambitie is te leren, de geschiedenis te kennen, elkaar te begrijpen vanuit gelijkwaardigheid moeten we een heel eind met elkaar kunnen komen.
donderdag 30 juni om 11:51
Lezer: Hoe groot was de bijdrage van de slavernij aan de Nederlandse economie destijds?

Volgens het laatste onderzoek, verricht door Pepijn Brandon, was dat 11%. (Onderzoek naar de economische waarde van de handel in slavernij gerelateerde producten voor het BBP van Nederland). Ik heb hier - hoewel ik het werk van Pepijn Brandon waardeer - toch een kanttekening bij, aangezien de waarde van het werk van de voorouders niet gekwantificeerd is. 
En bovendien: als was de waarde van de slavernij voor de Nederlandse economie 0,000000%, het feit dat mensen uit hun vertrouwde omgeving ontvoerd zijn, ontdaan zijn van hun menselijke waardigheid is op z’n zachts gezegd ongewenst, om met de woorden van de Verenigde Naties te spreken, een misdaad tegen de menselijkheid.
donderdag 30 juni om 11:48
Lezer: Vaak hoor je dat de bijbel werd gebruikt/misbruikt om slavernij en racisme goed te praten. Is dat zo? En zo ja: waar staat in de bijbel dat racisme oké zou zijn?

Dat klopt. In 1452 waarin paus Nicolaas V de toestemming gaf aan koning Alfons V van Portugal om niet-katholieke landen te veroveren en de mensen tot in de eeuwigheid te onderwerpen. Hierin wordt de eerste legitimatie van het onderwerpen van mensen met Afrikaanse roots gezien. Daarnaast is het verhaal over de vloek van Chaam gebruikt om de legitimatie van de inferioriteit, onderdrukking van mensen met Afrikaanse roots gevonden werd waarbij de witte man als superieur werd aangemerkt.
donderdag 30 juni om 11:42
Lezer: Welke positieve ontwikkelingen zie jij in de afgelopen 50 jaar in Nederland met betrekking tot de bewustwording, erkenning en verwerking van de transatlantische slavenhandel?

Het NiNsee bestaat dit jaar 20 jaar en heeft vanaf de start geprobeerd het slavernijdossier op de kaart te zetten. De teneur in die tijd was toch eigenlijk dat er niet te veel over het slavernijverleden gesproken mocht worden. We zijn eigenlijk met elkaar pas de afgelopen twee jaar de stilte voorbij. Er komt een museum, er zijn meer herdenkingen in het land (vanuit NiNsee verband vandaag en morgen twaalf), er is meer onderzoek en de excuses voor het slavernijverleden zijn gemaakt door de burgemeesters van Amsterdam, Rotterdam en Utrecht. Wat nog rest is wat mij betreft beleid om de negatieve effecten van de doorwerking van het slavernijverleden tegen te gaan: actief inzetten op het tegengaan van racisme, laten doordringen / onderzoeken van hoe de doorwerking zich manifesteert bij ons allen. 400 jaar slavernijverleden heeft impact op ons allen, hoe we over elkaar denken, naar elkaar kijken.
donderdag 30 juni om 11:35
Lezer: Als we in Nederland aan inzet van tot slaaf gemaakten denken gaat het vaak over Suriname en de Antillen. Hoe zit het met de handel in en inzet van tot slaaf gemaakten in de Oost-Indische koloniën van Nederland?

Die was net zo erg. Sterker nog: de WIC (West-Indische compagnie) is in 1621 opgezet naar voorbeeld van de VOC (Verenigde Oost-Indische Compagnie). De ambitie was ook het inrichten van het systeem van slavernij om Nederland tot wasdom te brengen.
donderdag 30 juni om 11:32
Lezer: De trans-atlantische slavenhandel werd voor een groot deel gefaciliteerd door west-Afrikaanse stammen die mensen ronselden en verkochten aan de Europeanen. In hoeverre worden ook deze stammen verantwoordelijk gehouden en worden ook daar schadevergoedingen van geëist?

De slavenhandel werd niet voor een groot deel gefaciliteerd door west-Afrikaanse stammen, overigens. Dat ze een rol in die handel hadden valt niet te ontkennen. De koning van Ghana heeft in 2019 vóór “the year of return” zijn excuses aangeboden. De schadevergoeding die geëist zou kunnen worden is op dit moment in de zakken van multinationals aan het verdwijnen die ná de slavernij met een andere vorm van kolonialisme hun activiteiten hebben voortgezet.
donderdag 30 juni om 11:24
Lezer: Het slavernijverleden is te lang onderbelicht geweest en de overdracht hierover op school summier. En daarbij werd meer het perspectief van de voorspoed uit die periode meer besproken. Hoe kan dit anders zodat we een generatie krijgen die beter en volledig geïnformeerd is over de totale geschiedenis en zou dat helpen om een samenleving te krijgen waar iedereen gelijke kansen krijgt?

Door het volledige verhaal te vertellen: je kunt niet over de rijkdom uit de 17e eeuw spreken zonder aandacht te  hebben voor hen over over wiens ruggen deze rijkdom verkregen is. Daarnaast is het referentiekader van degene die onderzoek doet en de geschiedenis schrijft heel erg belangrijk: bij de samenstelling van onderzoeksteam is het daarom noodzakelijk om zich te vergewissen dat verschillende perspectieven een significante plek hebben in het team. Pas dan zal er een generatie opgroeien met kennis over de volledige historie.
donderdag 30 juni om 11:20
Lezer: Wat zou u willen vertellen aan mensen die zeggen: "laten we stoppen met naar het verleden te kijken en laten we kijken naar de toekomst?"

Dat ik snap dat men dit beladen verleden niet wilt oprakelen, maar dat we daar niet aan ontkomen, omdat de effecten van deze slavernij, nl negatieve beelden over mensen met Afrikaanse roots waardoor zij ook nu racistisch bejegend worden, nog steeds zichtbaar zijn. Dit slavernijverleden van 400 jaar werkt nog steeds door en om onze toekomst met elkaar anders vorm te geven, in de vorm van gelijkwaardigheid en respect is kennis over dit verleden noodzakelijk.
donderdag 30 juni om 11:15
Lezer: Hoe zit het precies met de achternamen van menig Surinaamse mensen?

Bij de afschaffing van de slavernij kregen de totslaafgemaakten drie opdrachten opgelegd:
  1. Zich bekeren tot het Christendom
  2. Schoenen dragen
  3. Een achternaam aannemen.

De meeste achternamen werden gelinkt aan de namen van de plantage eigenaren: Anton de Kom zijn achternaam is afgeleid van de achternaam van de plantagehouder Mok. Sommige namen werden verzonnen door de betreffende ambtenaar, en sommige namen werden door de totslaafgemaakten zelf bedacht, waarbij verzet en bewustwording bij het nageslacht het doel was, bijvoorbeeld Nooitmeer, Nimmermeer, Vrede.
donderdag 30 juni om 11:10
Lezer: Welke landen waren de grootste leveranciers van de slaven en hoe kwamen ze eraan?

Het aandeel van Portugal , Engeland en Spanje was navenant. De totslaafgemaakten werden verkregen door 'handel' met Afrikaanse landheren, roof en ontvoeringen.
donderdag 30 juni om 11:06
Lezer: Zijn de slavenhandelaren en ook de 'eigenaren' van slaven bij het afschaffen van de slavernij ook gestraft?

Neen, integendeel. Ook niet in tijden waarin geijverd werd om de totslaafgemaakten “beter” te behandelen, om de sterftecijfers op de plantages te doen dalen. Het uitgangspunt was dat de plantagehouders vrijelijk mochten beslissen hoe zij met hun “bezit” omsprongen. Totslaafgemaakten waren koopwaar en onderdeel van de voorraad op de plantage werkkampen.
donderdag 30 juni om 11:01
Lezer: Waarom alleen aandacht voor het slavernijverleden, maar geen aandacht voor de contractarbeiders die eveneens onder erbarmelijke omstandigheden moesten werken op de plantages in Suriname en de Antillen? Nazaten van de contractarbeiders hebben net als nazaten van de slaven trauma's en horen ook meegenomen te worden in dit zwarte hoofdstuk van de Nederlandse geschiedenis.

Voor het NiNsee (Nationaal Instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis ) is de scope de trans-atlantische slavernij. Dat komt omdat het NiNsee in 2002 opgericht is na een lobby vanaf 1998 van de Afro-Nederlandse gemeenschap die graag een monument en instituut slavernijverleden wilde, zodat de kennis over de slavernij en de doorwerking daarvan in het heden (institutioneel racisme) bestreden kon worden. Tegelijkertijd vinden ook wij dat er aandacht moet zijn voor misstanden tijdens de contractperiode. De eerlijkheid gebiedt mij wel toe te geven dat ik moeite heb met het gelijkstellen van 2,5 eeuw slavernij waarbij alles wat de totslaafgemaakten tot mens maakte hen werd afgenomen, hun religie, naam, gebruiken en rituelen met 5 jaar contractarbeid. Bovendien werden ze na die periode niet eens gecompenseerd. Begrijp me goed: elke vorm van achterstelling en leed is er één teveel, pijnlijk en ongewenst, maar het veronachtzamen van de gruwelen van 2,5 eeuw slavernij waarbij de doorwerking wereldwijd tot heden gevoeld worden door specifiek mensen met Afrikaanse roots voelt niet goed. Er is geen tegenstelling, leed is leed, maar respect tonen is ook heel erg noodzakelijk en eerlijk gezegd mis ik dat wel in deze redenatie.