Slechts 15 procent van de mensen die enige vorm van seksueel grensoverschrijdend gedrag hebben meegemaakt, deelt dat met anderen. Dat zegt Slachtofferhulp. Niet voor niets vonden de The Voice-slachtoffers het lastig om te vertellen wat er was gebeurd. Maar hoe help je iemand als diegene je in vertrouwen neemt?

Bij delicten als seksueel misbruik spelen schaamte en schuldgevoel een enorme rol. "Besef goed dat slachtoffers hier last van kunnen hebben", geeft Eva Verhoef, werkzaam bij Slachtofferhulp, als belangrijkste tip.

Adequaat reageren en victim blaming vermijden

Een belangrijk punt dat Verhoef noemt, is het luisteren naar slachtoffers zonder te oordelen. Het is voor hen meestal heel moeilijk om erover te praten, dus het geven van ruimte voor hun gevoelens en een open houding tegenover de situatie zijn erg belangrijk.

Als je praat met iemand die seksueel grensoverschrijdend gedrag of seksueel geweld heeft meegemaakt, is het van belang om victim blaming te vermijden. Victim blaming houdt in dat de verantwoordelijkheid voor de situatie bij het slachtoffer wordt neergelegd.

"Het beste voor het slachtoffer is als de omstander luistert zonder oordeel en emotioneel rustig blijft. Roep vooral niet dat het slachtoffer iets moet, bijvoorbeeld aangifte doen, maar laat de regie bij het slachtoffer", vult Iva Bicanic, werkzaam bij het Centrum Seksueel Geweld, aan. Negatieve en beschuldigende reacties zoals 'je had niet zo veel moeten drinken', kunnen onbedoeld leiden tot schuldgevoelens en het idee dat diegene het had kunnen voorkomen.

"Victim blaming gebeurt vaak met goede bedoelingen en komt voort uit onze eigen schrikreactie. Omdat we niet willen dat anderen zich zo voelen", zegt Verhoef. Het is belangrijk om bewust te zijn wat dit bij de ander teweeg zou kunnen brengen.

'Geef het slachtoffer de regie'

"Geef het slachtoffer de regie", tipt Verhoef. Verken samen de mogelijkheden die er zijn, maar laat het slachtoffer bepalen wat er gebeurt. Vaak is de drempel voor het zoeken van professionele hulp of het doen van aangifte te hoog en niet wat het slachtoffer wil. "De opties op tafel leggen kan erg verhelderend zijn", aldus Verhoef.

Elke vorm van seksueel grensoverschrijdend gedrag die wordt ervaren, kan leiden tot stressklachten zoals kortademigheid, hoofdpijn en slecht slapen. Houd in de gaten of het slachtoffer hier last van heeft. Als deze binnen vier weken niet afnemen, is het verstandig om, in samenspraak met het slachtoffer, de huisarts in te lichten.

Het slachtoffer bepaalt

Instanties als Slachtofferhulp en Centrum Seksueel Geweld zijn er ook om te helpen bij begeleiding van oriënterende gesprekken bij de politie, indien een slachtoffer aangifte wil doen. Zij kunnen vertellen hoe een aangifte en een proces in zijn werk gaan.

Als omstander is jouw aanwezigheid hierbij vaak al een enorme steun. Het is belangrijk om te peilen bij het slachtoffer of diegene daar al klaar voor is. De politie vraagt vaak door naar details die voor het slachtoffer pijnlijk kunnen zijn om terug te halen.

Toch is het soms prettig als er wel medische of emotionele hulp geboden wordt, met name als de ervaring met seksueel grensoverschrijdend gedrag korter dan zeven dagen geleden is. Dat kan bijvoorbeeld via de huisarts of de politie, maar uiteraard alleen als het slachtoffer dat wil. Verder kunnen instanties helpen bij mogelijke financiële vergoedingen en het in contact komen met lotgenoten.

Omdat sociale steun van mensen die dichtbij slachtoffers staan zo belangrijk is, heeft Slachtofferhulp een platform opgezet waar bovengenoemde punten uitgebreid worden beschreven in verschillende checklists.

Heb je hulp nodig, of wil je iets melden? Je kunt (anoniem) chatten met het Centrum Seksueel Geweld of bellen naar 0800-0188. Ook kun je contact opnemen met Slachtofferhulp via 0900-0101.