De Duitse politieke partij Alternative für Deutschland (AfD) zal garen spinnen bij de aanslag van maandagavond op een kerstmarkt in Berlijn, waarbij twaalf mensen om het leven kwamen. 

Dat denkt Marnix Krop, die van 2009 tot 2013 ambassadeur voor Nederland in Duitsland was en nu verbonden is aan Instituut Clingendael. Volgens Krop kan de aanslag bijdragen aan een omslag van de stemming in Duitsland, in het voordeel van de Merkel-kritische AfD.

Die partij wil onder meer een plafond aan het aantal vluchtelingen dat Duitsland opneemt. Partijleider Frauke Petry legde dinsdag de schuld van de aanslag volledig bij bondskanselier Merkel en haar vluchtelingenbeleid.

Bijgedraaid

Volgens Krop is Merkels beleid het afgelopen anderhalf jaar al flink bijgedraaid onder invloed van kritiek van de AfD, maar ook van het CSU, de zusterpartij van Merkels CDU. Het aantal opgenomen vluchtelingen is teruggedrongen, de procedures zijn versneld en ook wordt strenger opgetreden tegen criminele vluchtelingen.

Hanco Jürgens van het Duitsland Instituut denkt dat de politieke gevolgen voor Merkel meevallen. "Duitsers kiezen in crisistijd voor stabiliteit, dat heeft de Tweede Wereldoorlog hen geleerd."

Het is volgens Jürgens wel lastig om in te schatten hoe Duitsers reageren: "We hebben eerder aanslagen in Duitsland gehad, maar niet op zo'n grote schaal, niet in de hoofdstad en ook niet op zoiets cultureel belangrijks als een kerstmarkt."

Vierde termijn Merkel

Merkel gaat volgend jaar proberen opnieuw bondskanselier te worden, haar vierde ambtstermijn. Krop geeft haar een goede kans: "Ze is redelijk onverstoorbaar, niet snel in paniek en heeft een missie waar ze aan wil vasthouden. Ze heeft bovendien voor andere hete vuren gestaan, zoals de financiële crisis."

Met nog ruim driekwart jaar te gaan tot de verkiezingen voor de Bondsdag kan er nog van alles gebeuren, benadrukt Krop.

Irritatie

Historicus en Duitslandspecialist Willem Melching van de Universiteit van Amsterdam denkt dat we de gevolgen van deze aanslag al veel eerder gaan zien.

"De Duitse bevolking is zeer geïrriteerd over het vluchtelingenbeleid. Begin volgend jaar zijn er parlementsverkiezingen in de deelstaat Noordrijn-Westfalen, van oudsher een SPD-bolwerk. Daar zal de AfD absoluut zetels behalen."