Zeker 3,7 miljoen mensen hebben zondag in verschillende Franse steden deelgenomen aan manifestaties tegen terrorisme.

Volg de laatste ontwikkelingen middels het liveblog (gesloten)

Dat heeft het Franse ministerie van Binnenlandse Zaken zondagavond bekendgemaakt. Bij de mars in Parijs, de grootste van allemaal, liepen 1,5 miljoen mensen mee.

Volgens de Franse minister van Binnenlandse Zaken, Bernard Cazeneuve, was de mars in Parijs de grootste manifestatie uit de Franse geschiedenis ooit.

Grote mars Parijs

Ongeveer 3,7 miljoen mensen hebben zondag in verschillende Franse staden deelgenomen aan manifestaties tegen terrorisme. Bij de grootste mars, in Parijs, waren zeker 1,5 miljoen mensen aanwezig. © ANP
Zondagmiddag werden ook in veel andere landen manifestaties tegen terrorisme georganiseerd. © ANP
Mensen kijken naar een zee van bloemen die zijn neergelegd ter nagedachtenis aan de mensen die omkwamen bij de aanslag op Charlie Hebdo. © ANP
De manifestatie was een reactie op de aanslag op de redactie van het Franse satirische tijdschrift Charlie Hebdo. © ANP
Tijdens de demonstratie werd gewapperd met Franse vlaggen en waren overal bordjes met de bekende tekst 'Je suis Charlie' te zien. © ANP
In de menigte zijn vlaggen van Mexico (links) en Portugal (rechts achter) zichtbaar. © NU.nl/Wilma Haan
Rond 17.30 melden organisatoren dat er naar schatting 1,3 tot 1,5 miljoen mensen deelnemen aan de mars. © NU.nl/Wilma Haan
De politici lopen vooraan de mars, gevolgd door familieleden van de slachtoffers. © AFP
Bij de mars zijn meer dan vijftig wereldleiders aanwezig. © AFP
Honderdduizenden mensen lopen mee in Parijs. © AFP
Politiebusjes proberen door de menigte te komen. © AFP
Rutte loopt ook mee in de stoet. © AFP
Rond het middaguur hebben zich honderdduizenden mensen verzameld op het Place de la République. © AFP
Op balkons in de hele stad kijken inwoners uit op de menigte. © AFP
De demonstranten hebben bordjes bij zich met daarop teksten als "zwaai met je pen" en "liberté, égalité, dessinez, écrivez" (vrijheid, gelijkheid, teken, schrijf). © AFP
Ook wordt er met vlaggen gezwaaid. © AFP
De Franse president François Hollande begroet de Duitse bondskanselier Angela Merkel. © AFP
Pas om 15.00 uur zondagmiddag start de mars voor de republiek in Parijs, maar zondagochtend al verzamelen zich honderden mensen op het Place de la République. © AFP
Het Place de la République is een symbolisch vertrekpunt. Het plein ligt vlakbij de redactie van Charlie Hebdo, waar woensdag twaalf mensen werden vermoord door terroristen. © AFP
Hollande zwaait naar de menigte. © AFP
In de straten waar de mars gelopen wordt, is een klein herdenkingsaltaar voor de overleden politieagent Ahmed neergezet. © AFP
Valls loopt ook mee in de mars. © AFP
Het Place de la République is een symbolisch vertrekpunt. Het plein ligt vlakbij de redactie van Charlie Hebdo, waar woensdag twaalf mensen werden vermoord door terroristen. © AFP
Volgens Franse media worden er uiteindelijk honderdduizenden mensen verwacht in Parijs. © AFP
Uren na die aanslag verzamelden zich tienduizenden mensen op het plein om te demonstreren tegen het geweld en om hun medeleven te betuigen. © AFP
Met graffiti is een zwart kruis gespoten op de mond van een beeld op het Place de la Republique. © AFP
De Parijse straten waren naar het plein geblokkeerd door mensenmassa's, © AFP
Een familie houdt allemaal dezelfde bordjes vast. © AFP
Een betoger houdt een bordje vast met 'nooit bang'. © AFP
'Vrijheid schat'. © AFP
De mars is uiteindelijk rond 15.30 uur begonnen. © AFP
"Ik ben Charlie, Joods, Agent. Ik ben de Republiek." © AFP
De honderdduizenden deelnemers hebben bordjes bij zich met daarop teksten als ''zwaai met je pen'' en ''liberté, égalité, dessinez, écrivez'' (vrijheid, gelijkheid, teken, schrijf). © AFP
Bij het Élysée-paleis hangen de vlaggen halfstok. © AFP
© AFP
De wereldleiders verlaten het Élysée-paleis. © AFP

Regeringsleiders

De mars in Parijs ging om 15.30 van start en ging van het Place de la République naar het Place de la Nation, ruim 3 kilometer verderop. Tientallen regeringsleiders liepen een kort stuk mee en toonden zich daarmee solidair met de slachtoffers van de aanslagen van afgelopen week in Parijs. 

Namens Nederland waren dat premier Mark Rutte en minister Ivo Opstelten (Veiligheid en Justitie). Ook hoogwaardigheidsbekleders uit Groot-Brittannië, Duitsland, Israël en de Palestijnse gebieden bevonden zich onder de deelnemers.

Na ruim een kwartier verlieten de hoogwaardigheidsbekleders de route, zoals gepland om veiligheidsredenen. Daarvoor hielden ze een minuut stilte. De immense stoet, aangevoerd door de nabestaanden van de slachtoffers, vervolgde de weg.

Vlaggetjes

De honderdduizenden deelnemers aan de protestmars hadden bordjes bij zich met daarop teksten als ''zwaai met je pen'' en ''liberté, égalité, dessinez, écrivez'' (vrijheid, gelijkheid, teken, schrijf). 

Er werd met vlaggen gezwaaid van allerlei landen, ook Arabische. Er werd geklapt, gezongen en gejoeld. Her en der werden mensen tegen ramen en deuren gedrukt door de drukte. De menigte was gemêleerd; jong en oud, hele families waren afgekomen op de manifestatie.

Overal in Parijs stonden mensen op balkons met de Franse driekleur en borden die steun betuigden aan de slachtoffers van de terreurdaden van afgelopen week.

Eindpunt

Rond 17.00 uur kwamen de eerste mensen van de stoet aan op het eindpunt, Place de la Nation. Ook dat plein stond al vol met mensen, die de stoet verwelkomen met luid applaus. De mars had eigenlijk rond 18.00 uur moeten eindigen, maar vanwege het grote aantal deelnemers liep deze enkele uren uit.

Het Place de la République is een symbolisch vertrekpunt. Het plein ligt vlak bij de redactie van Charlie Hebdo, waar woensdag twaalf mensen werden vermoord door terroristen.

Uren na die aanslag verzamelden zich tienduizenden mensen op het plein om te demonstreren tegen het geweld en om hun medeleven te betuigen. Ook de dagen daarna was het plein het hart van de demonstraties.

Video: 1,5 miljoen mensen bij mars in Parijs

Reactie Rutte

Rutte noemde de bijeenkomst in een reactie na afloop "zeer indrukwekkend''. ''De wereld staat schouder aan schouder met Frankrijk, maar ook voor de waarden die wij delen'', aldus Rutte, die daarmee doelde op onder meer de rechtsstaat en de persvrijheid.

Rutte wilde geen kritische noot plaatsen bij landen die meeliepen waar minder persvrijheid is. Zo was er op sociale media veel kritiek op de deelname van bijvoorbeeld Turkije. ''Ik wil de positieve kant benadrukken. Zoveel leiders en landen hebben gezegd: wat hier gebeurt, overstijgt Frankrijk. We wonen nu allemaal in Frankrijk."

Opstelten zal de mars van de republiek in Parijs ook niet snel vergeten. Hij noemde de massale bijeenkomst ''heel indrukwekkend''. ''Het doet je wat als je overal die bordjes ziet met de teksten 'Je suis Charlie' en 'Liberté'. Vooral op de Boulevard Voltaire was dat speciaal'', aldus Opstelten.

''Als er iemand voor de vrijheid heeft gestreden...'' Voltaire (1694-1778), die eigenlijk François-Marie Arouet heette, was een Franse schrijver en filosoof.

Bekijk livebeelden van de mars:

Andere steden

Niet alleen in Parijs, ook in andere Franse steden waren zondag tienduizenden mensen op de been voor protestmarsen. Volgens Franse media was de opkomst immens. 

In Dammartin, de plaats waar de broers die de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo pleegden, werden gedood, waren tienduizend mensen op de been. Ze schreeuwen ''Charlie, Charlie''. Er wonen maar achtduizend mensen in het dorpje ten noordoosten van Parijs.

In Lyon namen zeker 100.000 mensen deel aan een mars. In Saint-Etienne liepen zo'n 60.000 mensen mee in een mars door de stad. In Perpignan (110.000 inwoners) liepen ongeveer 40.000 mensen mee en in Tarbes (40.000 inwoners) namen 14.000 mensen deel aan een mars. 

Video: Mars in Lyon

In Rennes waren zo'n 30.000 mensen op de been, in Lille 40.000. In vele andere steden liepen massa's waarvan de grootte niet is bepaald.

Steunbetuigingen aanslag Parijs over de wereld

Buiten Frankrijk 

In Nieuw-Caledonië, een Frans overzees gebied in de Stille Oceaan, liepen volgens Franse media zo'n 40.000 mensen mee in een mars door de hoofdstad Noumea. In Tokio werd een demonstratie gehouden bij het Franse Instituut in de stad.

In Sydney verzamelden zich honderden mensen op Martin Place om te slachtoffers van de aanslag in Parijs te eren. Martin Place is niet toevallig de locatie: nog geen maand geleden kwamen drie mensen om het leven tijdens een gijzeldrama in een café op het plein.

In Dublin liepen zondag zo'n vijfduizend mensen mee in een tocht door de stad. In Stockholm betoogden duizenden mensen in de sneeuw voor de vrijheid van meningsuiting.

Dit is wat we nu weten over de aanslag in Parijs

Zie ookProfiel 'tegendraads' Charlie Hebdo l Dossier van de aanslag