Van een tennisser zonder ATP-ervaring die challengers afstruint, tot kwartfinalist op een Grand Slam-toernooi. Hoe Botic van de Zandschulp in korte tijd uitgroeide van grijze muis tot sensatie op de US Open, waar hij dinsdag strijdend ten onder ging tegen Daniil Medvedev. "Als hij vroeger te hard moest werken, dacht hij: laat maar."

Stephanie Gomperts moest er een apart abonnement op Discovery+ voor afsluiten, maar ze zou en moest de eerste wedstrijden van haar voormalige ploeggenoot op de US Open live zien. De Amersfoortse speelde in 2015 met Van de Zandschulp samen bij tennisclub Shot, dat op 31 mei van dat jaar kampioen werd in de hoofdklasse. Bij terugkomst op het tennispark in Zeist nam Gomperts het woord voor de overwinningsspeech en richtte ze zich tot Van de Zandschulp.

"Ik zei tegen hem: Jezus man, je kan zó goed tennissen. Je moet sterker worden, vooral mentaal, en dan ga je echt die top 100 halen. Anders is het zonde", memoreert Gomperts in gesprek met NU.nl. "Hij reageerde daar heel verlegen en timide op, zoals hij als persoon ook is. Botic had toen alles al in huis om zo ver te komen, maar het is echt bizar knap dat het hem ook gelukt is."

Zes jaar later staat Van de Zandschulp niet meer in Zeist, maar maakt hij voor duizenden tennisfans furore op de US Open. De ontketende Veenendaler stuurde geplaatste spelers als Casper Ruud en Diego Schwartzman naar huis, bracht wereldtopper Medvedev (bijna) aan het wankelen en zorgde ervoor dat buitenlandse commentatoren plots moesten oefenen op het uitspreken van zijn naam.

Insiders, onder wie Gomperts, zagen al langer dat Van de Zandschulp de potentie heeft om op Grand Slam-toernooien te presteren. Het duurde alleen even voordat hij dat zelf ook doorhad. "Met die harde slagen en mooie backhand liet hij in 2015 al ongelooflijk talent zien. Maar op de baan was hij soms echt lui", weet Gomperts nog.

"Als hij te hard moest werken, dacht hij vaak: laat maar. Dan liep hij een beetje sloom over de baan. Botic moest soms geprikkeld worden om hem er helemaal voor te gaan. Maar als dat lukte en je creëerde wat sfeer aan de zijkant, kon hij iemand ook echt helemaal van de baan vegen. Ik heb weleens met hem gespeeld in het gemengd dubbel en dan hoefde ik bijna niks te doen. Zo goed was hij toen al."

Het kampioensteam van Shot in 2015, met Botic van de Zandschulp links achteraan. Stephanie Gomperts staat vooraan, de tweede van rechts.

Het kampioensteam van Shot in 2015, met Botic van de Zandschulp links achteraan. Stephanie Gomperts staat vooraan, de tweede van rechts.
Het kampioensteam van Shot in 2015, met Botic van de Zandschulp links achteraan. Stephanie Gomperts staat vooraan, de tweede van rechts.
Foto: Screenshot Instagram

'Ervaring zorgt voor rust in het hoofd van Botic'

Ook Paul Haarhuis, die als captain van het Davis Cup-team met Van de Zandschulp werkt, zag op de US Open op mentaal vlak een versie van zijn pupil die hij nog niet eerder had gezien. Volgens de voormalige wereldtopper in het dubbelspel is er de laatste jaren een knop omgezet bij de 25-jarige Veenendaler, die nu 100 procent bereid is om voor een leven als tennisprof te gaan.

"Jaren geleden vond hij het niet altijd makkelijk om op challengers in Verweggistan voor zichzelf te moeten strijden", weet Haarhuis. "Hij is volwassener geworden en is bezig geweest om zichzelf te verbeteren. Daar begint het bij. Kan ik nog fitter worden, kan ik nog iets aan mijn voeding doen? Dat Botic een goede forehand heeft, wisten we vijf jaar geleden ook al. Nu heeft hij echt gesleuteld aan zichzelf."

Zijn nieuwe mindset en stormachtige ontwikkeling werden beloond op de US Open, maar de fundering voor het Amerikaanse sprookje werd al eerder gelegd. Van de Zandschulp plaatste zich dit jaar voor alle Grand Slam-toernooien - op Wimbledon weliswaar als 'lucky loser' - en bereikte in Londen én op Roland Garros de tweede ronde. In New York viel alles op zijn plek.

"Door de ervaring die hij inmiddels heeft opgedaan, is er rust in het hoofd van Botic. Hij heeft het vertrouwen om moeilijke situaties op te lossen", zegt Haarhuis, die Van de Zandschulp in zes van zijn zeven gewonnen duels op de US Open de eerste set zag verliezen. "Fysiek is hij een stuk sterker geworden. Ik denk niet dat hij vier jaar geleden in staat was geweest om in korte tijd twee vijfsetters te spelen. Al die kleine beetjes zorgen ervoor dat hij een completere speler is geworden."

Davis Cup-captain Paul Haarhuis met Botic van de Zandschulp.

Davis Cup-captain Paul Haarhuis met Botic van de Zandschulp.
Davis Cup-captain Paul Haarhuis met Botic van de Zandschulp.
Foto: EPA

'Hij lijkt nu een totaal ander mens op de baan'

Positief is ook dat de berg aan aandacht van media in binnen- en buitenland geen vat lijkt te krijgen op de ogenschijnlijk stoïcijnse Van de Zandschulp, die zelfs in het volgepakte Arthur Ashe Stadium tegen Medvedev niet onder de druk bezweek. Na een snelle 2-0-achterstand in sets en pijn in zijn bovenbeen wist hij de nummer twee van de wereld het eerste setverlies van zijn toernooi te bezorgen. In de vierde set sloeg hij een matchpoint weg met een gedurfde service-volley, alsof het niks was.

"Het is duidelijk dat hij veel aan zijn mentale weerbaarheid en fysiek heeft gewerkt. Als ik hem nu zie, lijkt hij een totaal ander mens op de baan", zegt Gomperts, die het rustige karakter van haar voormalige ploeggenoot wel direct herkent. "Toen ik met hem samenspeelde, was Botic ook zo. Hij kon soms wel op een leuke manier scherpe opmerkingen maken, maar was vooral rustig. Ik klikte wel goed met hem."

Zijn mentale weerbaarheid en met name het indrukwekkende spel van Van de Zandschulp beloven veel goeds voor de toekomst, met de Australian Open als eerstvolgend Grand Slam-toernooi in januari. De nummer 117 van de wereld, die door zijn sensationele reeks in New York de top 70 binnenkomt, is normaal gesproken rechtstreeks geplaatst in Melbourne. Haarhuis waarschuwt wel voor te hoge verwachtingen van de nieuwe Nederlandse tennisheld.

"Dat Botic nu in de kwartfinales stond, betekent niet dat hij dit standaard elke keer gaat halen. Kiki (Bertens, red.) behoorde tot de top vijf van de wereld, maar presteerde ook niet altijd stabiel op de grote toernooien. Botic gaat beter met de omstandigheden om en komt heel stoïcijns over, maar geloof me maar dat er tijdens zo'n wedstrijd van alles door z'n hoofd heen gaat."

Gomperts weet zeker dat Van de Zandschulp met zijn kwaliteiten meer moois kan laten zien. "Botic heeft een dropshot, kan goed volleren, heeft een mooie slice, is goed in rally's en kan versnellen. Hij heeft alles, zeker nu hij mentaal en fysiek ook sterker is geworden. Het kwartje is ergens in de afgelopen jaren gevallen. Dit is gewoon heel erg leuk voor hem."

Wedstrijden Van de Zandschulp op US Open

  • 1e kwalificatieronde: Tomás Barrios (6-7 (1), 6-2 en 6-2)
  • 2e kwalificatieronde: Ben Shelton (3-6, 7-5 en 6-4)
  • 3e kwalificatieronde: Enzo Couacaud (3-6, 7-6 (5) en 6-2)
  • 1e ronde: Carlos Taberner (2-6, 3-6, 6-4, 7-5 en 6-3)
  • 2e ronde: Casper Ruud (3-6, 6-4, 6-3 en 6-4)
  • 3e ronde: Facundo Bagnis (3-6, 6-0, 6-2 en 6-2)
  • 4e ronde: Diego Schwartzman (6-3, 6-4, 5-7, 5-7 en 6-1)
  • Kwartfinales: Daniil Medvedev (3-6, 0-6, 6-4 en 5-7)