Geen sirene meer op eerste maandag van de maand: luchtalarm wordt vervangen
Het luchtalarm dat we als test elke eerste maandag van de maand om 12.00 uur horen galmen door het land wordt in 2025 afgeschaft. Het uit de jaren vijftig stammende luchtalarm wordt vervangen door de NL-Alert-waarschuwing via de mobiele telefoon.
Demissionair justitieminister Dilan Yesilgöz heeft dat besloten en schrijft dat in een Kamerbrief. Het landelijk systeem met de sirenes heeft weinig voordelen en heeft nauwelijks grote successen gehad. Bovendien is de dekking van het luchtalarm veel lager dan die van NL-Alert.
Het landelijke luchtalarm is het oude waarschuwingssysteem. Dat bestaat al sinds begin jaren vijftig en viel tot 1986 onder de Bescherming Bevolking (BB), een naoorlogse overheidsorganisatie. De sirene werd daarom vaak het BB-alarm genoemd. Die oude sirene klonk hetzelfde als het luchtalarm in bijvoorbeeld veel oorlogsfilms.
In 1998 werd het huidige waarschuwings- en alarmeringssysteem (WAS) in gebruik genomen. Dat systeem produceert het geluid dat je maandag om 12.00 uur weer gaat horen. In noodgevallen blijft dat nog maximaal zeven dagen werken.
Luchtalarm kan geen instructies geven
Het systeem is al jaren aan vernieuwing toe en die roep werd steeds groter. Niet alleen is de dekking veel lager dan de NL-Alert, de meldingen op de telefoon zijn ook nog veel duidelijker. Zo bevat het waarschuwingsbericht informatie over het soort calamiteit en geeft het aan wat de ontvanger moet doen.
Zo'n waarschuwing van de overheid wordt via zendmasten verstuurd naar mobiele telefoons in een bepaald gebied. NL-Alert heeft inmiddels een bereik van 92 procent, zo werd in december 2023 gemeten.
De huidige sirenes zijn in het "gunstigste geval door ongeveer 75 procent van de mensen te horen". Dat percentage is volgens de minister nog lager in nieuwe woonwijken of op locaties waar bijvoorbeeld hoogbouw is gekomen. Om meer dekking te krijgen zouden gemeenten sirenes moeten bijplaatsen op ongeveer vijfhonderd locaties.
In stand houden oud luchtalarmsysteem 'kost nogal wat'
Het in stand houden van het luchtalarmsysteem kost ook nogal wat, schrijft Yesilgöz. Alles afwegende lijkt het haar beter om eind 2025, als de onderhoudscontracten aflopen, het systeem te ontmantelen.
Niet alle luchtalarmpalen zullen verdwijnen. Na 2025 zullen die nog nodig zijn in enkele veiligheidsregio's op enkele "hoogrisicolocaties". Dat kan betekenen dat er nog palen met sirenes blijven, maar dat die op een regionaal systeem staan aangesloten en niet meer op een landelijk systeem.
