In de chatgroep FVD Geluiden in de app Telegram werden door aanhangers van Forum voor Democratie adressen van politici gedeeld en bedreigingen geuit, zo schreef NRC recent. Maar het rommelt al langer op Telegram, waar gebruikers veel meer lijken te mogen dan op andere platforms.

FVD Geluiden werd opgericht door Abdullah Alkasid, een coördinator van FVD in Noord-Brabant. Er werd onder meer een plaatje gedeeld van een grafsteen met daarop de naam van minister Hugo de Jonge. Ook werden adressen van bewindslieden gedeeld en werd opgeroepen om aan te sluiten bij een FVD-militie, omdat "fysiek vechten binnenkort wellicht nodig is".

Inmiddels is FVD Geluiden (een groep met achtduizend leden) opgeheven en verder gegaan onder een andere naam. FVD deed afstand van de groep en de partij zou ook niet officieel achter de oprichting zitten. Alkasid legde zijn werkzaamheden bij de partij neer na de berichtgeving van NRC.

Dit soort praktijken zijn niet nieuw op Telegram. De chatapp kwam eind vorig jaar ook al in het nieuws omdat er bedreigende en opruiende berichten werden gedeeld in verschillende kanalen. Daarin werden eveneens bedreigingen gedeeld en adressen van bestuurders gedeeld. De politie sloot de kanalen in opdracht van het Openbaar Ministerie.

En ook op andere fronten gaat het mis op Telegram. Zo ontdekte onderzoeksplatform Pointer dat er maandelijks van honderden personen ongevraagd naaktbeelden worden verspreid op het platform. Het gaat om duizenden foto's en video's van onder anderen minderjarige meisjes.

Telegram trekt mogelijk 'bepaald publiek'

Een van de speerpunten van de app is privacy. Telegram-oprichter Pavel Durov zegt nooit informatie van gebruikers te delen, of het nu om reclamebureaus of overheden gaat. Hoewel de berichten niet standaard zijn versleuteld, wordt die mogelijkheid wel geboden. Ook kunnen op Telegram grote chatgroepen worden aangemaakt. Deze kunnen bovendien op slot, zodat de beheerder nieuwelingen toegang moet verlenen voordat ze kunnen meelezen.

Dat alles kan een bepaald publiek aantrekken, zegt Tim de Winkel, promovendus aan de Universiteit Utrecht. "Maar ook Telegram doet aan moderatie. De dienst is wel een stuk kleiner dan apps van bijvoorbeeld Facebook, Google of Apple. Dat betekent dat er minder middelen zijn om in te grijpen."

Telegram zegt tegen NU.nl dat de dienst gebruikmaakt van een combinatie van automatische en menselijke moderatie. Zo kunnen gebruikers ook berichten rapporteren die mogelijk in strijd zijn met de regels van Telegram. Bepaalde zaken, zoals het verspreiden van kinderporno, zijn namelijk ook op Telegram illegaal. "Het is blijkbaar een keuze van de dienst", zegt De Winkel. "Blijkbaar prioriteert Telegram privacy."

Duitsland overweegt een verbod

"Platforms zijn deels verantwoordelijk voor wat er op hun platform gebeurt", zegt De Winkel. "Facebook beweerde ooit slechts een facilitator voor het publieke debat te zijn en daarmee niet verantwoordelijk te zijn voor wat mensen erop zetten. Die gedachte is inmiddels wel veranderd." Overheden verwachten inmiddels steeds vaker dat techbedrijven kunnen laten zien wat zij doen om haatberichten en extremisme aan te pakken, anders dreigen grote boetes.

De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Nancy Faeser zei vorige week dat Telegram extreemrechtse groepen harder moet aanpakken, anders wordt een verbod op de chatapp niet uitgesloten. Dat zou dan wel een laatste redmiddel zijn. Eerst wil Duitsland met Europese landen in gesprek om Telegram te reguleren.