De raket met aan boord de James Webb-ruimtetelescoop is zaterdag volgens plan gelanceerd vanaf een Europese lanceerbasis in Frans-Guyana.

Met het apparaat kunnen wetenschappers veel verder de kosmos in kijken dan voorheen. De telescoop moet antwoord geven op belangrijke vragen van astronomen over het ontstaan van het heelal.

Het duurt een maand om de telescoop naar zijn bestemming te brengen: het Lagrangepunt 2. Dat is een plek in het verlengde van de zon en aarde waar de telescoop een relatief vaste positie kan behouden.

Als de lancering volledig geslaagd is, moet de telescoop - die ongeveer zo groot als een tennisbaan is - zichzelf uitvouwen in de ruimte. "Dat wordt het ingewikkeldste dat we ooit hebben gedaan", zei NASA-technicus Mike Menzel eerder over dat proces.

Zo verliep de lancering van de James Webb-telescoop
45
Zo verliep de lancering van de James Webb-telescoop

Project kost bijna 10 miljard dollar

Dat gaat naar schatting in totaal vijf maanden duren. Eerst moet de telescoop nog afkoelen om de infraroodcamera te kunnen gebruiken. Daarna worden de achttien spiegels zo bewogen dat ze één spiegel van 6,5 meter vormen.

Het project heeft tot nu toe bijna 10 miljard dollar (8,8 miljard euro) gekost en is al tientallen jaren in ontwikkeling. Er is dus weinig ruimte voor fouten. De telescoop is vanwege zijn omvang opgevouwen aan de neus van de Ariane 5-raket bevestigd.

De telescoop gaat een baan om de zon maken.

De telescoop gaat een baan om de zon maken.
De telescoop gaat een baan om de zon maken.
Foto: NU.nl/Bart-Jan Dekker

Telescoop gaat oeroud licht vastleggen

Pas over ruim een half jaar kunnen we dus de eerste beelden van de ruimtetelescoop verwachten. Die worden gemaakt met de infraroodcamera, waarmee licht is te vangen van sterren en sterrenstelsels die net na de oerknal zijn ontstaan.

Ook kan de telescoop onderzoeken hoe de atmosfeer van planeten buiten ons sterrenstelsel eruitziet. Dat is weer belangrijk voor het vinden van eventuele sporen van leven.

NASA verwacht dat de telescoop minstens vijf jaar actief blijft. Als daarna blijkt dat die nog goed werkt, kan de missie met nog eens vijf jaar worden verlengd.

Lancering werd vaak uitgesteld

Er werd lang uitgekeken naar de lancering van de James Webb-ruimtetelescoop, die al sinds 1996 in ontwikkeling is. De telescoop is vernoemd naar voormalig NASA-voorzitter James Webb.

Vroeg in de ontwikkelingsfase ontstond het plan om de telescoop in 2007 naar de ruimte te brengen, maar de lanceerdatum werd meerdere keren verschoven vanwege technische problemen en benodigde aanpassingen.