De politie heeft vorig jaar ruim 218.000 foto's uit haar database voor gezichtsherkenning verwijderd. Dat maakt de Landelijke Eenheid bekend met de publicatie van de jaarcijfers over 2020. Een woordvoerder kon niet zeggen hoeveel unieke personen daarmee uit de database zijn verdwenen. Gezichtsherkenning is gevoelig, omdat de politie daarmee een bijzonder ingrijpend middel inzet zonder dat bekend is wat het precies oplevert.

Met gezichtsherkenning kan de politie beelden, afkomstig van bijvoorbeeld een beveiligingscamera, vergelijken met de 2,65 miljoen gezichtsfoto's in de database. Een match kan de politie helpen om achter de identiteit van een verdachte te komen.

Met de opschoning van de 218.000 foto's geeft de politie voor het eerst publiekelijk een indicatie van het aantal foto's dat onterecht in de gezichtendatabase heeft gestaan. De politie moet gezichtsfoto's namelijk verwijderen als een persoon niet langer verdachte is, bijvoorbeeld na vrijspraak.

Het gebruik van CATCH, zoals de dienst heet, is niet onomstreden. In maart onthulde NU.nl dat de gezichtsfoto's van mogelijk tienduizenden mensen onterecht in de database staan.

Dat ligt gevoelig, omdat gezichtsherkenning bijzonder ingrijpend is. Het is "alsof de politie een soort nummer op je voorhoofd brandmerkt", zei een deskundige hierover destijds tegen NU.nl.

De politie gebruikt CATCH sinds eind 2016. In de database zitten ook foto's van voor die tijd. De politiewoordvoerder geeft aan dat de vorig jaar verwijderde foto's afkomstig zijn van een systeem dat vooral tot 2010 werd gebruikt.

In dat jaar werd de politie verplicht gezichtsfoto's te nemen van verdachten die ook in voorlopige hechtenis mogen worden geplaatst. De politie moet foto's verwijderen zodra iemand in geen enkele zaak nog langer verdachte is, tenzij de persoon wordt veroordeeld of een eerdere veroordeling op zijn of haar naam heeft staan.

Nog steeds onduidelijk wat CATCH uiteindelijk oplevert

Vergelijkingen in het CATCH-systeem leveren per jaar rond de honderd indicaties voor nader onderzoek op.

Met 116 herkenningen had 2020 het grootste aantal sinds de software in gebruik werd genomen, blijkt uit aanvullende cijfers uit het jaaroverzicht van de politie. In de drie jaar daarvoor ging het om 98, 82 en 93 herkenningen.

Het is niet bekend in hoeveel gevallen daarna is bewezen dat het daadwerkelijk om dezelfde persoon gaat. Daar wordt binnen de politie wel onderzoek naar gedaan, maar het is onduidelijk wanneer dat is afgerond, laat de woordvoerder weten.

In het verlengde daarvan is ook niet duidelijk in welke mate CATCH bijdraagt aan de aanhouding of uiteindelijke veroordeling van verdachten.

Zolang die informatie ontbreekt, is het lastig om te beoordelen of de inzet van gezichtsherkenning in verhouding staat tot de privacyinbreuk en de risico's, zoals een onterechte aanhouding of veroordeling.