Amerikaanse militairen zouden protocollen en geheimen over Europese nucleaire bases mogelijk onbedoeld hebben gedeeld via zogenoemde geheugenapps, meldt onderzoeksplatform Bellingcat vrijdag. Hoewel door Nederland nooit is toegegeven dat er kernwapens op Nederlands grondgebied zijn opgeslagen, zou via de apps ook informatie openbaar zijn geworden over de opslag van kernwapens op vliegbasis Volkel.

De militairen maakten gebruik van flashcardprogramma's, de virtuele versie van het ouderwetse geheugenkaartje: aan de ene kant staat de vraag en op de achterkant is het antwoord te lezen. Die vragen zijn via zoekmachines vaak heel makkelijk terug te vinden.

Bellingcat wist daardoor "heel gemakkelijk" verschillende kaarten te vinden, door te zoeken naar de locatie van de vermeende nucleaire bases in combinatie met bekende wapentermen en militaire afkortingen. De informatie betreft onder meer codewoorden. Er werden flashcards gevonden die dateren van tussen 2013 en april 2021.

Alleen al via de flashcardapp Chegg ontdekte Bellingcat zeventig kaarten die mogelijk gelinkt zijn aan zes verschillende nucleaire bases in Europa. Naast een basis in Nederland zou het hierbij gaan om bases in België, Italië, Turkije en Duitsland.

Het zou overigens niet alleen gaan om generieke vragen, zoals procedures, wetgeving en afkortingen, maar ook om 'functiespecifieke' informatie. Bellingcat vond in ´één geval ruim honderd vragen over bijvoorbeeld de locaties van beveiligingscamera's en procedures voor noodsignalen die specifiek gericht waren op bepaalde ruimtes van de basis.

Hoe vond Bellingcat de flashcards?

  • Volgens het platform was het erg makkelijk om de flashcards te ontdekken. Zo leverde de zoekterm 'WS3' - wat staat voor Weapons Storage and Security Systems (wapenopslag en veiligheidssystemen) - in combinatie met 'kluis' en de locatie 'Volkel' de volgende vraag op: 'Hoeveel WS3-kluizen zijn er op vliegbasis Volkel?'. Bellingcat heeft slechts enkele flashcards gepubliceerd.

'Grove schending van protocol'

Experts spreken in gesprek met Bellingcat van een grove schending van de veiligheidsprotocollen. Enkele flashcards die de journalisten van het platform ontdekten, zijn inmiddels offline gehaald.

Bellingcat ontdekte daarnaast een Facebook-foto uit 2013 waarop mogelijk Amerikaanse soldaten poseren met een replica van een kernwapen op de Nederlandse vliegbasis in Volkel. Een woordvoerder van het Nederlandse ministerie van Defensie zegt tegen het platform met de NAVO en het Amerikaanse commandocentrum voor Europa (EUCOM) in gesprek te gaan.

De Amerikaanse luchtmacht zegt tegen Bellingcat ervan op de hoogte te zijn dat sommige militairen de flashcardapps gebruiken om te studeren, maar dat die niet worden aangeraden. Ze gaat onderzoeken of er mogelijk gevoelige informatie is gelekt via de geheugenkaarten.