De CoronaMelder zorgde voor een afname van 0,3 procent van de R-waarde. Dat blijkt uit een vrijdag gepubliceerde RIVM-studie (pdf) naar de effectiviteit van de app. Het enigszins vergelijkbare maar handmatige bron- en contactonderzoek door de GGD liet de R met 6,4 procent dalen.

Het reproductiegetal R laat zien in welke mate het coronavirus zich verspreidt. Als het getal 1,03 is, besmetten 100 personen zelf weer 103 anderen. Om het coronavirus te bestrijden, is een zo laag mogelijke R nodig. Is het getal bijvoorbeeld 0,93, dan besmetten 100 mensen 93 anderen.

Van december tot en met maart bleken iets meer dan 7.500 mensen besmet te zijn nadat zij zich na een waarschuwing van CoronaMelder lieten testen. Het RIVM schat dat daardoor ruim vijftienduizend nieuwe besmettingen en meer dan tweehonderd ziekenhuisopnames zijn voorkomen.

In die vier maanden raakten naar schatting in totaal 1,8 miljoen mensen besmet. Het RIVM concludeert dat CoronaMelder "een positieve maar bescheiden bijdrage aan de bestrijding van de COVID-19-epidemie" heeft geleverd.

CoronaMelder werd in oktober landelijk in gebruik genomen. Wie een waarschuwing krijgt, weet dat hij minstens een kwartier in de buurt is geweest van iemand die daarna besmet bleek. Sinds december kunnen appgebruikers zich na een melding ook laten testen als zij zelf (nog) geen klachten hebben.

De corona-app moest een aanvulling zijn op het reguliere contactonderzoek. Bij dit onderzoek probeert de GGD te achterhalen bij wie iemand met het coronavirus in de buurt is geweest. Zo komen vooral contacten in beeld die de besmette persoon kent of zich kan herinneren.

Doordat CoronaMelder signalen uitwisselt met smartphones van andere gebruikers die in de buurt zijn, kunnen via de app ook onbekende contacten een waarschuwing krijgen. Het gaat bijvoorbeeld om mensen die lang naast de besmette persoon op het terras hebben gezeten.

Naast het effect van CoronaMelder (0,3 procent) en het reguliere bron- en contactonderzoek (6,4 procent) zorgde het testbeleid ervoor dat de R met 6 procent afnam. Samen verlaagden de drie maatregelen de R-waarde met 12,7 procent.

Het kleine aantal gebruikers zit een groter effect in de weg

Het onderzoek vond plaats in een periode dat Nederland gedeeltelijk of volledig in lockdown zat. Naar verwachting komt er op 5 juni een einde aan die periode.

Het RIVM schat dat het effect van de drie maatregelen op de R dan zakt met 8,8 procent, waarvan 0,4 procent door CoronaMelder. Dat komt onder meer doordat mensen door versoepelingen zowel meer bekenden als onbekenden tegen het lijf lopen. Daardoor daalt het effect van het handmatige GGD-contactonderzoek.

De corona-app kan dat in theorie compenseren als besmette personen hun contacten sneller kunnen waarschuwen én flink meer mensen de app gebruiken, schrijven de onderzoekers. Zo niet, dan blijft het effect van de app "laag maar op peil".

Naar schatting gebruiken op dit moment 2,9 miljoen mensen CoronaMelder, zo'n twee miljoen minder dan het aantal keren dat de app nu is gedownload. Dat komt neer op ongeveer 16 procent van de bevolking.