Nederlandse banken melden een zorgwekkende stijging van de schade in het betalingsverkeer door (online) fraude en oplichting. In totaal werd in 2020 voor 39,5 miljoen euro aan schade geleden, zeggen de Betaalvereniging Nederland en de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) vrijdag. Vooral bankhelpdeskfraude is enorm in opkomst.

Bankhelpdeskfraude (ook wel spoofing genoemd) kwam in 2019 nauwelijks voor, maar zorgde in 2020 voor een schade van in totaal 26,7 miljoen euro. Met deze vorm van fraude bellen oplichters vanaf een bestaand telefoonnummer van de bank. Daarna doen zij zich voor als bankmedewerker om mensen vervolgens geld afhandig te maken.

Ook phishing, waarbij mensen naar een neppagina van de bank worden geleid om informatie te stelen, zorgde voor veel schade. In totaal kwam de phishingschade neer op 12,8 miljoen euro ten opzichte van 7,9 miljoen euro in 2019.

De uitbraak van COVID-19 wordt door de NVB en de Betaalvereniging Nederland als belangrijkste oorzaak genoemd voor de forse stijging van fraude in het betalingsverkeer. "Omdat we door corona meer online contact houden met vrienden, webwinkels, bedrijven en instanties, is het voor fraudeurs makkelijker om hierop in te spelen en potentiële slachtoffers online te bereiken."

Oplichters worden volgens de verenigingen steeds overtuigender, bijvoorbeeld omdat sites echter lijken en omdat er minder spelfouten worden gemaakt. Daarnaast delen mensen meer persoonlijke informatie via bijvoorbeeld webwinkels. Als de gegevens vervolgens in een datalek terechtkomen, kunnen criminelen die informatie gebruiken om mensen om de tuin te leiden, bijvoorbeeld als ze hen benaderen en doen alsof ze de bank zijn.

Banken zijn het wettelijk verplicht om schade van klanten te vergoeden, behalve als de klant zelf grof nalatig is. Die verplichte schadevergoeding geldt niet als klanten zelf het geld hebben overgemaakt, bijvoorbeeld in het geval van spoofing. Eind vorig jaar besloten banken om schade door bankhelpdeskfraude uit coulance wel te vergoeden, omdat klanten worden genept door fraudeurs die met een neptelefoonnummer bellen, waardoor het lijkt alsof ze met de bank spreken.