Het is 25 jaar geleden dat de eerste webcam een video uitzond via internet. De camera was destijds gericht op een koffiepot.

De originele webcam zond op 22 november 1993 zijn eerste beelden uit via een internetverbinding. Vandaag de dag is het niet meer voor te stellen, maar de eerste beelden werden elke minuut drie keer ververst. Daarmee leek het meer op een diashow dan op een vloeiende video.

De eerste webcam ontstond uit frustratie. Op de universiteit van Cambridge werkten computerwetenschappers begin jaren negentig op verschillende afdelingen. Het koffiezetapparaat stond in het computerlab, dat de Trojan-kamer werd genoemd. Om koffie te drinken, moesten de onderzoekers van andere afdelingen komen om de drank uit de pot te halen. En dan gebeurde het vaak dat de koffie net op was als zij aankwamen.

Quentin Stafford-Fraser, een van de onderzoekers, schrijft in een tijdlijn op de website van de universiteit dat daar eind 1991 voor het eerst een oplossing voor kwam. Het team van wetenschappers besloot een camera op de koffiepot te richten. Met zelfgeschreven software werd het beeld naar computerschermen van groepsleden gestuurd, zodat iedereen wist wanneer er nog koffie in de kan zat.

Eerste webcam aangesloten op internet

Pas twee jaar later werd de camera daadwerkelijk een webcam. Het was onderzoeker Dan Gordon die het originele systeem ombouwde, zodat het op internetaanvragen reageerde. Samen met Martyn Johnson werd de camera aan het web gekoppeld, zodat iedereen de stream via een link kon bekijken.

Uiteindelijk zou de webcam tot 22 augustus 2001 online blijven. Om 10.54 uur 's ochtends werd de camera uitgeschakeld. De stream had toen miljoenen kijkers getrokken. Op het laatste beeld was te zien hoe een hand de webcam uitschakelde.

De oudste webcam die nog steeds onafgebroken uitzendt, is de FogCam. In 1994 kwam die camera als onderdeel van een studentenproject in San Francisco online en dat is hij na 24 jaar nog steeds. Net als de koffiecamera, zendt ook de FogCam elke twintig seconden een beeld uit.

Nadat deze eerste webcams online gingen, volgden er snel meer. De eerste commercieel uitgebrachte webcam was de QuickCam, gemaakt door het computerbedrijf Connectix. Het apparaat kostte destijds 100 dollar en werkte met de Apple Macintosh. De webcam zond beelden uit met een resolutie van 320 bij 240 pixels.

Opkomst van ingebouwde webcams

Rond de eeuwwisseling begonnen computerfabrikanten webcams in laptops en monitors te bouwen. Dat maakte het gebruik van de camera's een stuk simpeler. Voorheen waren het losstaande apparaatjes die los gekocht moesten worden en via een USB-aansluiting aan de computer verbonden moesten worden.

Tegenwoordig worden webcams nog steeds veelvuldig gebruikt. Ze zijn standaard aanwezig in laptops en daarom alom vertegenwoordigd. Het beeld is dankzij een hogere resolutie scherper geworden. Ook worden de beelden veel sneller ververst, waardoor de video vloeiend loopt. Veel mensen gebruiken de camera om te videobellen en voor videoconferenties.

De apparaten worden daarnaast ook veel gebruikt in de seksindustrie, waarbij sekswerkers beelden naar kijkers kunnen uitzenden. Daarnaast maken YouTubers en gamers gebruik van de webcam om hun publiek te bereiken. Ook losse webcams zijn nog steeds in omloop. Die kunnen bijvoorbeeld worden ingezet als bewakingscamera.

In deze gevallen zijn webcams vooral een handige oplossing om live mee te kunnen kijken op een plek waar de gebruiker niet kan zijn. Maar de opkomst van webcams heeft ook een keerzijde, omdat zwaktes in de systemen nu en dan worden misbruikt.

De keerzijde van online camera's

Kwaadwillenden proberen toegang te krijgen tot webcams om bijvoorbeeld mee te kunnen kijken. Dat gebeurde begin dit jaar bijvoorbeeld nog in de Verenigde Staten. Een 28-jarige man besmette duizenden computers met malware om mensen te bespieden. Met de schadelijke software kon hij schermafbeeldingen maken en mensen afluisteren via de microfoon.

Chantage via de webcam gebeurt ook in Nederland. Zo startte deze maand het hoger beroep in de zaak tegen Aydin C., de man die terechtstaat voor het chanteren van tientallen minderjarige meisjes. Via chatsites kwam hij in contact met jonge meisjes en maakte hij ze naaktbeelden afhandig.

De man dreigde de beelden verder te verspreiden. De meisjes konden hem alleen tegenhouden als zij seksuele handelingen uitvoerden voor de webcam.

Hoe hou je pottenkijkers buiten?

Je kunt verschillende dingen doen om webcams veilig te gebruiken en pottenkijkers buiten de deur te houden. De belangrijkste en makkelijkste tip is om de camera af te schermen of los te koppelen als hij niet actief is. In 2014 werd dat door het ministerie van Justitie aangeraden. Afplakken kan met een stickertje. Er zijn ook schuifjes te koop die je op de lens kunt aanbrengen.

Daarnaast is het aan te raden een webcam te kopen van een bekend merk. Goedkopere camera's van onbekende, vaak Chinese merken, zijn niet altijd goed beveiligd en gemakkelijk te hacken. Verder is het verstandig om altijd de recentste software-updates te installeren en om niet op verdachte links te klikken.