Virtual Reality leek lange tijd toekomstmuziek, maar inmiddels zijn grote bedrijven als Facebook, Samsung en Sony vergevorderd met de techniek. De drie giganten zijn ieder dichtbij de lancering van een eigen virtual reality-bril.

Het idee achter virtual reality is eigenlijk heel simpel: dankzij een bril (of zogeheten head-mounted display) met ingebouwd scherm krijg je de getoonde beelden vrijwel direct op je netvlies. Ook ontvang je geen visuele informatie meer van je fysieke omgeving, bijvoorbeeld je huiskamer, omdat de bril je ogen volledig omsluit.

Zo lijkt het alsof je echt in een andere realiteit bent beland. Via head-tracking kun je vervolgens rondkijken door je hoofd te bewegen. Er is zelfs een speciaal accessoire dat jouw stappen op een lopende band vertaalt naar bewegingen in de virtuele wereld.

Het aantal toepassingen lijkt eindeloos. Virtual reality wordt vaak nog in één adem met games genoemd, maar kan bijvoorbeeld ook worden ingezet door makelaars om klanten een virtuele rondleiding door een potentieel huis te geven. Tijdens Prinsjesdag werd de bril door de NOS nog ingezet om de Troonrede via virtual reality te registreren.

Vooral Facebook ziet veel potentie in algemene toepassingen, zoals een virtuele kantoorruimte waarin presentaties gegeven worden en iedereen met elkaar kan praten. Zie het als een conference call waarbij alle deelnemers zich zo toch in dezelfde ruimte bevinden. 

Facebook nam eind maart Oculus over, maker van de Oculus Rift-bril, en werd daarmee in een klap een grote speler op het gebied van virtual reality. Kort daarvoor had Sony al zijn concurrerende product onthuld: Project Morpheus. Met Samsungs gelekte plannen voor Gear VR en HTC met de HTC Vive zijn er nu vier techgiganten die concrete plannen hebben voor virtual reality. Dit is hun visie van de toekomst.

Oculus Rift

De Oculus Rift spreekt tot de verbeelding als een van de succesverhalen op crowdfundingwebsite Kickstarter. De bril haalde in 2012 tien keer het gevraagde bedrag van 250.000 dollar op. Ruim anderhalf jaar later telde Facebook twee miljard dollar neer voor het bedrijf. De Oculus Rift is daarmee veruit de bekendste van de drie aankomende vr-brillen.

Misschien nog wel belangrijker: het product wordt al op een aardig grote schaal geproduceerd. Er zijn tot op heden ruim honderdduizend exemplaren uitgestuurd. Het gaat dan nog wel om een ontwikkelaarsversie, niet het definitieve consumentenproduct. Gedurende de ontwikkeling wordt nog veel gesleuteld aan zowel de hardware als software.

Dat blijkt wel als je kijkt naar de ontwikkelaarsversie, waarvan alweer de derde versie is getoond.  Deze toont full-hd beelden per oog en heeft 360 graden-tracking om alle hoofdbewegingen van spelers te kunnen registreren. Verder kan de bril dankzij extra sensoren nauwkeuriger bepalen waar zij heen kijken en zelfs hoe zij zich door een ruimte bewegen. 

Op die manier kan een gebruiker in de echte wereld rondlopen, en wordt de beweging door de virtuele wereld daaraan gespiegeld. Ook het verbeterde ingebouwde 3d-geluid moet bijdragen aan een realistischere beleving.

Wanneer de Oculus Rift daadwerkelijk in de winkels ligt, is niet bekend. Een lancering in 2015 lijkt echter waarschijnlijk. Hoeveel de prijs bedraagt, is ook nog onduidelijk. Wel zei Facebooks ceo Mark Zuckerberg dat hij de bril zo goedkoop mogelijk wil houden, waarbij gedacht wordt aan een bedrag tussen de tweehonderd en vierhonderd dollar.  

Het is Facebook eraan gelegen om via betaalbare hardware een zo groot mogelijke markt te creëren, om daarna via software het overnamebedrag terug te verdienen. Mogelijk worden tijdens Oculus Connect, een speciale conferentie over virtual reality die halverwege september wordt gehouden, meer details bekendgemaakt over de prijs en lanceerdatum.

Wie via Kickstarter al een exemplaar heeft gekregen, kan alvast veel games en applicaties voor de bril downloaden en proberen. Zo is er een achtbaansimulator, kun je ervaren hoe het is om te bungeejumpen en uiteraard zijn er ook al speciale seksspeeltjes voor ontworpen.

De Oculus Rift werkt momenteel alleen op Windows, Mac en Linux, ondersteuning voor mobiele apparaten volgt nog via native apps gemaakt door Oculus zelf. Het bedrijf werkt verder nauw samen met Samsung voor zijn virtual reality-bril Gear VR.

Bekijk zeven gekke toepassingen voor de Oculus Rift 

Project Morpheus

Sony’s plannen voor virtual reality lijken sinds Facebook Oculus inlijfde een stuk veiliger. Tijdens de Game Developers Conference, een evenement dat zich richt op trends en innovatie binnen de game-industrie, toonde het bedrijf Project Morpheus. De bril wordt speciaal ontwikkeld voor de Playstation 4 en richt zich logischerwijs op gamers.

Hoewel Sony nooit eerder een virtual reality-bril op de markt bracht, heeft het bedrijf al wel veel ervaring met head-mounted displays. De elektronicaproducent verkoopt al jaren de Sony HMZ, een bril met ingebouwd display om bijvoorbeeld films mee te kijken. Dat er genoeg kennis is om tot een aantrekkelijk eindproduct te komen, is ook al aan het prototype van Project Morpheus af te zien.

Sony kan verder voortbouwen op de ontwikkelingen binnen zijn game-divisie. Project Morpheus werkt samen met de Dualshock 4-controller van de Playstation 4, de bewegingsgevoelige Move-controller en de Playstation Eye-camera. Die camera registreert locatie van spelers, de Move-controllers de precieze bewegingen van hun handen.

In theorie zouden zij dus met hun hoofd kunnen kijken, met hun handen kunnen vechten en met hun benen kunnen lopen, bewegingen die allemaal vertaald kunnen worden naar een spel. Sony levert zo op papier veruit de meest uitgebreide virtual reality-ervaring.

In de praktijk hebben gebruikers hiervoor wel minimaal één extra accessoire nodig naast de bril en een Playstation 4. Aan de totale ervaring hangt dus hoogstwaarschijnlijk een aardig prijskaartje.

De testversie voor ontwikkelaars heeft een HD-scherm van 1080 x 1920 pixels en biedt een gezichtsveld van 90 graden vergeleken met 110 graden bij de Oculus Rift. Wanneer Project Morpheus in de winkels ligt is nog niet duidelijk. Sony zei in een interview met NU.nl dat het momenteel nog puur een onderzoeksproject is.

Gear VR

Samsung kondigde tijdens de IFA eindelijk zijn eigen virtual reality-bril aan, de Gear VR. Maar eerder lekte er al veel informatie uit over de bril.

Het grote verschil met de Oculus Rift en Project Morpheus is dat de Gear VR geen ingebouwd display heeft. In plaats daarvan moet Samsungs Galaxy Note 4 in de bril geschoven worden. Samsung onthulde de vr-bril samen met zijn nieuwe phablet.

Een van de voordelen van de Gear VR zou zijn dat gebruikers niet per se afgesloten zijn van de buitenwereld. Zij kunnen wellicht alsnog naar 'buiten' kijken door de camera op de achterkant van de vastgeklikte telefoon Tijdens de presentatie op IFA werd deze functionaliteit echter niet getoond, er zat steeds een klepje voor dat de telefoon op zijn plek houdt. 

Het apparaat lijkt verder vooral een fysiek omhulsel, zij het met enkele fysieke knoppen zoals een home-knop. De prijs van enkel de Gear Vr-bril bedraagt 199 euro, inclusief controller is dit 249,99 euro. De Galaxy Note 4, die nodig is om de bril te laten werken, kost als los toestel 799 euro.

De Gear VR moet begin 2015 verschijnen. Daarmee is Samsung het eerst bedrijf dat met een moderne vr-bril op de markt komt, de kartonnen brillen daargelaten. De Zuid-Koreaanse fabrikant lijkt echter juist niet te concurreren met Oculus, de twee bedrijven werken nauw samen en het logo van Oculus prijkt zelfs op de bril.

De vraag is wel hoeveel vr-applicaties er op korte termijn te gebruiken zijn in combinatie met de Gear VR. In gelekte screenshots van een speciale Gear VR-app zijn wel twee videoapplicaties te zien. Verder werkt Samsung samen met meerdere grote filmstudio's en enkele bekende gameontwikkelaars, zoals de makers van Temple Run en The Room.

HTC Vive

Het Taiwanese bedrijf HTC is vooral bekend door zijn smartphones, maar virtual reality gaat daar wellicht verandering in brengen. Door een samenwerking met gamebedrijf Valve hoopt de ontwikkelaar dat zijn HTC Vive een virtualrealitybril wordt die er toe doet.

De Vive onderscheidt zich van bijvoorbeeld de Oculus Rift en Gear VR door de gebruiker rond te laten lopen in de woonkamer. Bij andere brillen is het voornamelijk de bedoeling om in de echte wereld te gaan zitten zodat je nergens tegenaan loopt.

Tijdens een testsessie van NU.nl bleek dit idee goed te werken. Een demo voor de Vive plaatste ons middenin een Middeleeuws vuurgevecht waar een fort verdedigd moest worden. Als passieve toeschouwer gaf het de gebruiker de keuze om naast de aanvallende of verdedigende partij te gaan staan om zo vanuit alle hoeken naar het schouwspel te kijken.

Door deze loopvrijheid die je ook objecten van heel dichtbij laat bekijken voel je je nog meer aanwezig in de virtuele wereld.

De bril maakt daardoor wel gebruik van veel randapparatuur. Om de loopbewegingen te registreren dienen er twee sensoren op het plafond geplaatst te worden. Bovendien moeten er twee langwerpige controllers vergelijkbaar met de Playstation Move-controllers om zo dingen aan te wijzen, op te pakken en te gebruiken.

Verder maakte HTC en Valve bekend dat de ruimte minimaal zo groot moet zijn dat de armen alle kanten uitgestrekt kunnen worden. Dit komt neer op een ruimte van ongeveer twee bij twee meter. Valve ontwikkelt voor de Vive op zijn beurt SteamVR, een special versie van gameplatform Steam.