''Als de overheid echt wil weten hoe het met ons gaat, dan is vragen altijd goedkoper dan bespioneren.'' Dat zei klokkenluider Edward Snowden woensdag in een alternatieve kersttoespraak op de Britse zender Channel 4

Hij waarschuwt daarin voor het verlies aan privacy voor iedereen. Zijn speech werd na de traditionele toespraak van koningin Elizabeth II uitgezonden.

''Een kind dat vandaag wordt geboren, zal opgroeien zonder begrip van privacy. Het zal nooit weten wat een eigen moment van privacy is, of wat gedachten zijn die niet opgenomen en geanalyseerd zijn. En dat terwijl privacy bepaalt wie je bent en wie je wilt zijn.''

Overheden hebben een ''systeem van wereldwijde massa-surveillance gecreëerd, dat alles ziet wat we doen'', aldus Snowden. Dat systeem gaat volgens hem veel verder dan wat de Britse auteur George Orwell in zijn boek '1984' voorspelde.

''Hij waarschuwde ons voor het gevaar. Maar microfoons, videocamera's, tv's en horloges zijn niets vergeleken met wat tegenwoordig beschikbaar is. Stel je eens voor wat dat met de privacy van een gemiddeld persoon doet.''

Balans

Het hedendaagse debat over spionage en privacy ''bepaalt de hoeveelheid vertrouwen die we kunnen hebben in zowel de technologie om ons heen, als de overheid die haar reguleert. Samen kunnen we een betere balans vinden en massa-surveillance beëindigen.''

De toespraak van Snowden is opgenomen in Rusland, waar hij tijdelijk asiel heeft gekregen. Channel 4 zendt de alternatieve kersttoespraak uit sinds 1993. Onder anderen de oud-president van Iran Mahmoud Ahmadinejad, het door komiek Sacha Baron Cohen gespeelde personage Ali G, en stripfiguur Marge Simpson gingen Snowden voor.

Snowden onthulde dat de Amerikaanse inlichtingendienst NSA op grote schaal afluistert en data verzamelt. Daarna vluchtte hij naar Hong Kong en later naar Rusland. Daar zit de Amerikaan nog steeds op een onbekende plek, bang dat de geheime diensten hem op het spoor komen.