GRONINGEN - ICT-gerelateerde megaprojecten, zoals rekeningrijden en het Elektronisch Patiëntendossier, zijn vanaf het begin gedoemd te mislukken.

Dat komt omdat de vele problemen die ermee gepaard gaan, zoals de kosten, de tijdsduur en de uiteenlopende belangen van de betrokken partijen, schromelijk worden onderschat.

Dat zei Albert Boonstra, hoogleraar Informatiemanagement aan de Rijksuniversiteit Groningen, woensdag tijdens zijn oratie over innovatieve informatietechnologie. Overheid en bedrijfsleven zouden zulke megaprojecten daarom niet moeten willen, betoogde hij.

Het mislukken van grootschalige ICT-projecten kost de samenleving volgens de Algemene Rekenkamer jaarlijks ongeveer 7 miljard euro, terwijl de totale ICT-investeringen 19 miljard euro bedragen. Het gaat volgens Boonstra vaak al mis op het moment dat een dergelijk reusachtig project wordt bedacht.

Patiëntendossier

Het elektronisch patiëntendossier, dat onlangs na een lijdensweg van veertien jaar door de Eerste Kamer werd afgewezen, is een afschrikwekkend voorbeeld, stelde hij.

''De bedenkers van zo’n plan worden verleid door de technische mogelijkheden die er op dat moment zijn. Daardoor ligt de focus vanaf het begin op de techniek. Wat veel te laat aan de orde komt is: hoe stem je het af met de gebruikers?''

Simpele chipkaart

Omdat dergelijke projecten erg lang duren, veranderen ook de technische mogelijkheden. Zo waren in het geval van het elektronisch patiëntendossier de technische mogelijkheden na veertien jaar politiek gesteggel zo verruimd, dat nu een simpele chipkaart kan volstaan, aldus Boonstra.

''Maar het project is door het enthousiasme van de bedenkers als een soort sneeuwbal. Hij wordt almaar groter en is niet te stuiten.''

Laatste stadium

Boonstra adviseert niet in de val trappen van ''technologische en strategische vergezichten''. ''Je begint met het afstemmen met de gebruikers. De introductie van de techniek zou pas in het laatste stadium hoeven.''

Overigens geldt dat niet alleen voor de overheid. Ook het bedrijfsleven verliest jaarlijks miljarden, aldus Boonstra. ''Maar bedrijven hangen dat niet aan de grote klok.''