De Verenigde Staten zijn vrijdag begonnen met het terugtrekken van Amerikaanse strijdkrachten uit het noorden en oosten van Syrië.

Kolonel Sean Ryan, woordvoerder van de door de VS geleide coalitie in de strijd tegen Islamitische Staat, deed die verrassende mededeling in een verklaring. 

Details over het "begonnen proces" gaf hij niet. Daarom is onduidelijk of in eerste instantie sprake is van een terugtrekking van materieel of dat er ook troepen vertrekken.

De VS heeft zo'n tweeduizend militairen in Syrië. Die zijn in de afgelopen jaren ingezet bij onder meer operaties van speciale eenheden tegen IS, het ondersteunen van bevriende strijders, zoals de Koerden, en het uitvoeren van luchtaanvallen op IS-doelwitten.

De Amerikaanse president Donald Trump maakte vorige maand bekend dat hij het leger wilde terugtrekken uit het land. In eerste instantie zei hij dat dit binnen 30 dagen moest zijn afgerond, maar van die deadline werd afgezien na gesprekken met leden van zijn kabinet en adviseurs.

De medeling van Trump leidde tot grote consternatie, zowel bij internationale bondgenoten als in de VS. Trump nam het besluit zonder zijn ministers of buitenlandse coalitiegenoten te raadplegen.

Koerden lastig vraagstuk voor VS

Trumps nationale veiligheidsadviseur, John Bolton, was deze week in Turkije om te onderhandelen over de Koerden in Syrië, die door de VS worden gezien als belangrijke bondgenoten in de strijd tegen IS en als middel om te voorkomen dat die terroristische organisatie opnieuw voet aan de grond krijgt.

De terugtrekking van Amerikaanse troepen kan pas gebeuren als Turkije garandeert dat het de Koerden niet zal aanvallen, zei Bolton. President Recep Tayyip Erdogan weigerde vervolgens om hem te ontmoeten. Turkije ziet de YPG-milities als terroristische organisatie.

Amerikaanse voertuigen bij de stad Hajin. (foto: AFP)

Nieuw Midden-Oostenbeleid VS nog in nevelen gehuld

Er is nog veel onduidelijk over hoe het Amerikaanse Midden-Oostenbeleid er in de toekomst zal uitzien. Volgens critici brengen Bolton, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo en het Witte Huis daar weinig verbetering in, omdat ze elkaar regelmatig lijken tegen te spreken.

Pompeo gaf donderdag een toespraak aan de American University in de Egyptische hoofdstad Caïro, waarin hij blootlegde hoe het Midden-Oostenbeleid van de regering-Trump er voortaan zal uitzien. Pompeo zei dat Amerika zich "actiever" zal laten gelden in de regio, ondanks het voornemen om alle Amerikaanse troepen terug te trekken uit Syrië.

Wat wel buiten kijf staat, is dat Iran voor het huidige Witte Huis geldt als de grote vijand. Pompeo haalde in Caïro de banden met autocratische regimes als die van Saoedi-Arabië aan en suggereerde dat het verpletteren van Iran de enige manier is om voor een stabiel Midden-Oosten te zorgen.

'Invloed Iran moet worden teruggedrongen'

De regionale ambities van Iran moeten worden ingeperkt door een cordon van Amerikaanse bondgenoten en het land moet uit Syrië worden verdrongen, aldus de Amerikaanse minister.

Veiligheidsadviseur Bolton beloofde begin deze week dat de terugtrekking niet zal gebeuren totdat dit doel bereikt is.

Pompeo ontkende dat op donderdag, maar gaf geen details over hoe Iran effectief uit Syrië kan worden verbannen als de Amerikaanse militaire aanwezigheid wordt afgebouwd. "Er is geen sprake van een tegenstelling", zei hij tegen journalisten. "Dat is een verhaal dat is bedacht door de media."

De Amerikaanse minister zei dat het terugtrekken van troepen niet betekent dat de VS minder invloed zal uitoefenen.

Opvallend genoeg haalde hij later op de dag uit naar het beleid van Trumps voorganger, Barack Obama, door te stellen dat "als Amerika zich terugtrekt, chaos volgt".

Zijn Iraanse tegenhanger, Mohammad Javad Zarif, schoot een paar uur later terug op Twitter. "Waar en wanneer de VS zich met zaken bemoeit, volgen chaos, repressie en wrok. De dag dat Iran Amerikaanse cliëntstaten nadoet, is de dag dat het vriest in de hel."

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!