Wat is de stand van zaken in Syrië na vijf jaar oorlog?

In de burgeroorlog in Syrië, die inmiddels vijf jaar duurt, spelen steeds meer belangen en partijen een rol. En de vredesonderhandelingen lijken geen oplossing te bieden. Wie strijden er nu tegen wie en wat is de stand van zaken?

Wat hebben de vredesonderhandelingen in München opgeleverd?

Sinds 26 februari is er een staakt-het-vuren van kracht dat is vastgelegd in een door de Verenigde Staten en Rusland opgestelde resolutie. Alle strijdende partijen, dat wil zeggen de in München aanwezige westerse coalitie, president Bashar al-Assad en de gematigde rebellen dienen zich hier aan te houden, maar tot dusver wordt er nog steeds op verschillende plekken in het land gevochten. 

Ook dekt het woord 'wapenstilstand' niet echt de lading: de strijd tegen IS gaat gewoon door. Tijdens het bestand is het echter niet toegestaan wapens, uitrustingen of manschappen te verplaatsen.

Het bestand was vooral bedoeld om humanitaire hulp mogelijk te maken in de belegerde gebieden. Volgens deskundigen is het van groot belang bij vredesonderhandelingen dat er in de strijd een duidelijke winnende of verliezende partij moet zijn; dat is nu niet het geval.

Turkije strijdt tegen de Koerdische militie YPG.

Syrië trok begin februari bij de Verenigde Naties aan de bel, omdat zeker honderd Turkse soldaten de grens met Syrië zouden zijn overgestoken. Zij zouden onder meer Syrische rebellen bevoorraden die bij Damascus strijden tegen Syrische troepen.

De rebellen streden, tot de wapenstilstand, ook tegen de Koerdische militie YPG; deze onderhoudt banden met de Turks-Koerdische afscheidingsbeweging en als terroristische organisatie bestempelde PKK. De Turken hebben de Koerden van YPG ook zelf meerdere malen beschoten. Syrië wil dat Turkije stopt met deze inmenging in wat president Assad een "binnenlandse kwestie" noemt.

De Koerden hebben de opstand tegen Assad in 2011 aangegrepen om in het noordoosten van Syrië een eigen bestuur op te zetten. De YPG vecht ook tegen IS en wordt in die hoedanigheid gesteund door de VS en andere westerse landen die IS willen vernietigen. 

Rusland bombardeerde tijdelijk rebellen.

Toen Rusland zich in september vorig jaar in het conflict mengde, voerde het luchtaanvallen uit op de Syrische rebellen en steunde daarmee president Assad. De Russische president Vladimir Poetin noemde de aanvallen als onderdeel van de strijd tegen IS.

Bij de aanvallen vielen echter ook burgerdoden: Turkije beschuldigde Rusland zelfs van het plegen van oorlogsmisdaden, omdat bij bombardementen ziekenhuizen, scholen en medische faciliteiten zouden zijn geraakt, met zeker tientallen doden tot gevolg.

Ook de Amerikaanse president Barack Obama drong er bij Poetin op aan de bombardementen te staken. Half maart liet Poetin weten dat zijn troepen een groot deel van de doeleinden in het land hadden bereikt. De grootmacht trok daarom zijn troepen terug.  

Zijn er meer krachten die de oorlog nog gecompliceerder kunnen maken?

Ja. Saudi-Arabië heeft zich steeds nadrukkelijker in het conflict gemengd. Het land suggereerde met klem grondtroepen te willen sturen naar Syrië om een eind te maken aan de opmars van IS. Half februari stuurde Saudi-Arabië vliegtuigen en troepen naar een Turkse basis. Dit kan de slechte relatie tussen het soennitische Saudi-Arabië en het sjiitische Iran beïnvloeden, die sinds de executie van 47 sjiitische 'terroristen’ in Saudi-Arabië toch al verder is bekoeld.

Iran speelt in principe nog geen grote rol in de oorlog, maar voorziet de alawitische president Assad wel van materieel en adviseurs. Het westen wil op zijn beurt Saudi-Arabië wel te vriend houden, omdat het een van de machtigste en rijkste landen in de regio is en dus een cruciale rol speelt in het conflict tegen terreurgroepen als al-Qaeda en IS. Tegelijkertijd wil de VS Iran niet tegen de haren instrijken, nu de relatie de afgelopen jaren enigszins genormaliseerd is.

Video: Wie zijn de IS-strijders In 60 seconden

Animatie: In60seconds

Hoeveel slachtoffers zijn er inmiddels gevallen?

Sinds 2011 is meer dan 11 procent van de bevolking gewond geraakt of omgekomen, staat in een nieuw rapport van het Syrian Centre for Policy Research (SCPR). Het aantal doden als gevolg van de oorlog, zowel direct als indirect, wordt door het SCPR becijferd op 470.000. Van deze groep kwamen er 400.000 om door geweld, aldus het SCPR. De overige doden vielen onder meer door gebrekkige gezondheidszorg en een gebrek aan voedsel en schoon water.

In totaal zijn er 1,9 miljoen mensen gewond geraakt. De economische schade schat het SCPR op omgerekend ruim 225,7 miljard euro. Veel partijen hebben zich in de loop der jaren schuldig gemaakt aan oorlogsmisdaden door middel van chemische wapens, martelingen en dodelijke aanvallen op burgers. De oorlog is de belangrijkste drijvende kracht achter de vluchtelingenstroom richting Europa.

Lees meer over:

NUwerk

Tip de redactie