De burgeroorlog in Syrië gaat na vijf jaar nog altijd onverminderd door. Dit moet u weten om het conflict te begrijpen. 

In 2011 werd Syrië, net als veel andere landen in het Midden-Oosten, onderdeel van de Arabische Lente.

Toen een groep tieners revolutionaire leuzen op de muur van een school in Syrië had geschreven, schoten veiligheidtroepen de jongens dood. Hierop gingen duizenden mensen in de hoofdstad Damascus de straat op om hun ongenoegen te uiten over de regering van president Bashar al-Assad.

De demonstranten eisten het aftreden van hun president, de vrijlating van duizenden politieke gevangenen en een einde aan de corruptie in het land.

Na een aantal dagen van protest bood de Syrische regering haar ontslag aan, maar president Assad weigerde te vertrekken. De nieuwe regering trad onder zijn bewind met geweld op tegen alle demonstraties die volgden.

Toen oppositieleden zichzelf gingen bewapenen, kwam het land in een burgeroorlog terecht.

Syrische rebellen namen het op tegen het regeringsleger van Assad en onderling werd er gestreden om de overname van verschillende steden en dorpen. In 2012 werden hierdoor de hoofdstad Damascus en de tweede grote stad van het land, Aleppo, getroffen door de strijd.

In de loop der tijd vormden zich verschillende coalities die elkaar in verschillende gebieden bevochten.

Syrische rebellen raakten onderling verdeeld. Zo kwamen onder meer de salafistische Jabhat Al-Nusra en de soennitische rebellen van het Islamitisch Front met elkaar in botsing. 

Het Libanese sjiïtische Hezbollah vocht op haar beurt mee met de troepen van Assad tegen Islamitische Staat (IS). Koerdische strijders keerden zich in het noorden van Syrië tegen radicale islamisten.

Veel groeperingen hebben zich in de loop der jaren schuldig gemaakt aan oorlogsmisdaden door middel van chemische wapens, martelingen en dodelijke aanvallen op burgers. 

In 60 seconden: Wie zijn de IS-strijders?

Animatie door In60seconds

De strijders van IS hebben dankbaar gebruik gemaakt van deze chaos.

In juni 2014 werd door de terrorischtische groepering een kalifaat uitgeroepen dat voornamelijk door soennitische strijders wordt geregeerd in Syrië en Irak. IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi riep zichzelf uit tot kalief. Hij zou de opvolger van de profeet Mohammed moeten zijn.

Als kalifaat claimt IS religeuze, politieke en militaire autoriteit over alle moslims ter wereld. De Amerikanen voeren samen met een internationale coaltie strijd om de opmars van IS in onder meer Syrië te stoppen. Nederland maakt ook deel uit van die coalitie, al vliegen onze F-16's alleen boven Irak. 

Sinds september valt ook Rusland rebellen aan. 

Assad is al jaren bevriend met het Kremlin, dat het regeringsleger steunt met wapens. Volgens Rusland zal de stroom vluchtelingen richting Europa toenemen als er niet wordt ingegrepen en de regering van Assad valt. Daarom gaf de Russische president Poetin op 30 september akkoord voor de inzet van luchtsteun. 

Vooralsnog bombardeert Rusland vooral de gematigde en door het Westen gesteunde rebellen, al zegt het land zelf vooral IS op de korrel te nemen. Rusland schaart voor de buitenwereld alle partijen die strijden tegen Assad onder IS en meldt bij elk bombardement in Syrië dat 'IS is getroffen', terwijl het in de praktijk vaak om andere rebellengroeperingen gaat. 

Regering Syrië wil meewerken aan vredesgesprekken

De regering van Syrië heeft zich eind december bereid gesteld om deel te nemen aan vredesbesprekingen. In januari 2016 staat in Genève onder leiding van de VN een overleg gepland tussen de Syrische regering en de rebellen in het land.  

De vredesbesprekingen zouden moeten leiden tot een staakt-het-vuren en vervolgens 'vrije en eerlijke' verkiezingen. Eerdere besprekingen leidden tot niets. 

Ondertussen loopt het aantal doden dat omkwam bij de gevechten in Syrië nog altijd op.

Volgens de VN vielen er in 2013 90.000 doden, in 2014 was dit aantal ruimschoots verdubbeld naar 191.000 en in maart 2015 stond de teller op 220.000 doden.

In totaal zijn er nu ruim 4 miljoen geregistreerde vluchtelingen. Het grootste deel wordt in de regio opgevangen. Zo zitten er half september 2015 bijna 2 miljoen vluchtelingen in Turkije, 1.2 miljoen in Libanon, 400.000 in Jordanië, 250.000 in Irak en 130.00 in Egypte. Tot irritatie van Europa vangen de rijke landen in het Midden-Oosten, zoals Saudi-Arabië, Koeweit en Qatar geen enkele vluchteling op.

Omdat onder meer Turkije en Libanon inmiddels zuchten onder de grote hoeveelheid Syriërs die al jaren in hun land onderdak hebben en de vluchtelingenkampen overvol zijn, trekken Syriërs nu massaal over de Middelllandse zee richting Europa. In 2015 zijn een miljoen vluchtelingen naar Europa gekomen, waarvan de meeste uit Syrië komen.