Vertegenwoordigers van veertig landen komen vanaf woensdag samen met het regime en de belangrijkste oppositiepartij uit Syrië bijeen in Zwitserland. Inzet van de langverwachte vredesconferentie: Een overgangsregering zónder huidig president Bashar al-Assad.

De vooruitzichten van de vredesconferentie 'Genève II', een initiatief van de Verenigde Staten en Rusland, beloven niet veel goeds.

Ondanks de impasse waarin de al bijna drie jaar durende burgeroorlog in Syrië verkeert en de ruim 130.000 levens die hij al heeft gekost, is president Assad niet van plan zijn macht op te geven. Tegelijkertijd is precies dat de inzet van het westen en van de belangrijkste oppositiepartij, de Syrische Nationale Coalitie (SNC).

Bij aanvang van de conferentie in Montreux liet SNC-voorman van Ahmad al-Jarba weten dat een overgangsregering zonder Assad voor hem "het enige onderwerp van gesprek" is. Assad meldde eerder in de week in een interview met het Franse AFP dat hij erop rekent in juni te worden herverkozen en dat hij het idee van een regering met oppositieleden "een goede grap" vindt.

Naleving

Andere complicerende factor is dat onwaarschijnlijk is dat de zwakke en gefragmenteerde Syrische Nationale Coalitie, die geen controle heeft over de verschillende rebellengroepen in Syrië, de naleving van een akkoord kan afdwingen.

Dat toch tot een vredestop is besloten laat zegt vooral iets over de internationale gemeenschap die niet de andere kant op wil kijken terwijl de massaslachtingen in Syrië doorgaan. Recent stelde mensenrechtenorganisatie Human Right Watch in zijn jaarrapport nog dat wereldleiders te weinig doen om de gruweldaden een halt toe te roepen.

De twee Rusland en de Verenigde Staten staan in de onderhandelingen tegenover elkaar. Moskou is een bondgenoot van Assad en houdt met zijn vetorecht sancties van de Veiligheidsraad tegen. De VS daarentegen pleiten juist voor sancties.

Waarom Genève II?

In Genève is in 2012 al eens op hoog niveau gesproken over de oorlog in Syrië op initiatief van oud-VN-secretaris-generaal Kofi Annan. Onder anderen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton en haar Russische collega Sergej Lavrov werden het onder meer eens over ''de noodzaak voor een overgangsbestuur met volledige uitvoerende bevoegdheden''. Die bijeenkomst is achteraf Genève I gaan heten.

Waar is het?

De besprekingen startten, vanwege een horlogebeurs in Genève, woensdag 22 janauri in Montreux en gaan daarna verder in Genève.

Wie doen er mee?

Assad wordt vertegenwoordigd door een delegatie met minister van Buitenlandse Zaken Walid al-Moualem. Van de zeer verdeelde Syrische oppositie komen naar verluidt 15 mensen naar Genève. Van hen nemen er maar een paar echt plaats aan de onderhandelingstafel.

De meeste afgevaardigden zijn leidende figuren van de in Turkije gevestigde Syrische Nationale Coalitie. Ook enkele vertegenwoordigers van het Vrije Syrische Leger zijn aanwezig.

Rusland is op de conferentie de belangrijkste internationale bondgenoot van Assad. Buurland Iran, de belangrijkste steunpilaar van het Syrische regime in de regio, mag niet komen. Onder de tegenstanders van Assad zijn de Verenigde Staten, Saudi-Arabië en Turkije.

Wat zijn de verwachtingen?

De kans op een wapenstilstand lijkt niet groot. Assad heeft duidelijk gemaakt dat hij niet van plan is de macht over te dragen. De oppositie op haar beurt zal niet instemmen met een wapenstilstand zonder dat daar het vertrek van Assad tegenover staat.

Het is bovendien onwaarschijnlijk dat rebellengroepen in Syrië die niet zijn vertegenwoordigd in Genève, zich houden aan afspraken die daar worden gemaakt.