Mensenrechtenorganisaties roepen westerse landen op meer rekening te houden met mogelijke burgerslachtoffers bij eventueel militair ingrijpen in Syrië. "Het gaat nu alleen om wel of niet via de Veiligheidsraad."

Verschillende westerse landen lijken zich op te maken voor een militaire reactie op de vermeende inzet van chemische wapens door het regeringsleger van president Bashar al-Assad. Bij een aanval met zenuwgas bij Damascus vielen vorige week woensdag honderden slachtoffers.

Groot-Brittannië heeft woensdag een resolutie opgesteld waarin het gebruik wordt veroordeeld waar de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties later op de dag over zal spreken. Andere landen willen de uitkomsten van de VN-inspectie in Damascus afwachten.

Amnesty International en Human Rights Watch roepen de mogelijk deelnemende partijen hoe dan ook op zich te houden aan het internationale oorlogsrecht en alleen militaire doelen te bombarderen.

Onderscheid burgers

De mensenrechtenorganisaties maken zich zorgen om het gebrek aan aandacht dat er nu is voor mogelijke burgerslachtoffers. "Het gaat er nu vooral om of het wel of niet langs de Veiligheidsraad moet", aldus een woordvoerder van Amnesty tegen NU.nl.

De organisaties willen geen stelling nemen voor of tegen militair ingrijpen in Syrië. "Dat is een politieke kwestie", aldus Amnesty. "Maar áls westerse landen zullen ingrijpen moeten ze zich strikt houden aan de afspraken van de Geneefse conventie en onderscheid maken tussen militairen en burgers."

Human Rights Watch gaf woensdag een verklaring uit met soortgelijke strekking. Militair ingrijpen zal kritisch worden bekeken en alleen getolereerd worden als "Syrische burgers beschermt tegen verdere onrechtmatige aanvallen, of die nou chemisch of conventioneel zijn", aldus directeur Kenneth Roth.

Fouten uit verleden

Of er burgerslachtoffers vallen zal in Syrië moeilijk zijn om in te gaten te houden, voorspelt hij. Het Rode Kruis heeft nu al moeite om hulp te verlenen. "Maar wij zullen zo goed mogelijk proberen in kaart te brengen of er geen verboden middelen als clustermunitie of chemische wapens gebruikt worden."

Hij hoopt dat de strijdende partijen "geleerd hebben van fouten uit het verleden", wijzend op de oorlogen in Irak, Kosovo en Afghanistan. "Denk aan de beruchte aanval op de tv-toren tijdens de Kosovo-oorlog in 1999, er bestond achteraf twijfel of dat wel een militair doel was."

Veiligheidsraad

Volgens Amnesty laat de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (VN) het al langer afweten als het gaat om Syrië. "Wij roepen al 1,5 jaar dat Assad en zijn belangrijkste medewerkers voor het Internationaal Oorlogstribunaal moeten worden berecht. Zo werden de Libische leider Muammar Kaddafi en zijn zonen ook aangeklaagd."

"Ik vindt dat zo'n belangrijk signaal allang afgegeven had moeten zijn. Maar het probleem is dat Syrië geen deelnemende partij aan het tribunaal is en een aanklacht dus alleen via de Veiligheidsraad kan. Daar zijn Rusland en China tegen."

De permanente leden Rusland en China blokkeerden eerder ook het mandaat voor een VN-onderzoek in Damascus.

Ook Human Rights Watch maakt zich zorgen om de verdeeldheid binnen de Veiligheidsraad. "Los van enige militaire interventie zou het internationaal strafhof zich moet buigen over de situatie in Syrië", aldus de verklaring.

Overzicht: Situatie in Syrië l Achtergrond: Wat zijn chemische wapens? l Dossier Syrië