Demissionair minister van Buitenlandse Zaken Ben Knapen legde deze week nogmaals aan de Tweede Kamer uit dat het nooit de bedoeling is geweest dat ambassadeur Caecilia Wijgers in de Afghaanse hoofdstad Kaboel maar drie van de zestig familieleden van lokaal ambassadepersoneel op de evacuatielijst mocht zetten. Toch blijkt uit recent vrijgegeven documentatie opnieuw dat Wijgers wel degelijk dacht dat ze moest kiezen. Hoe zit dit precies?

Het was de afgelopen weken een van de meestbesproken kwesties als het over de evacuaties uit Kaboel gaat: werd ambassadeur Wijgers in Kaboel nu wel of niet gedwongen om maar drie van de zestig inwonende familieleden op een evacuatielijst te zetten? Uit nieuwe documenten die deze week werden vrijgegeven blijkt opnieuw dat het getal 'drie' in Kaboel wel degelijk serieus werd genomen.

Het was voormalig demissionair minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Zaken) die zich op 15 september al moest verantwoorden over deze kwestie. De Kamer vroeg toen om antwoorden, nadat de Volkskrant met een explosieve reconstructie aan de hand van interne mails was gekomen over hoe de ambassade al maandenlang vruchteloos probeert om voorbereidingen te treffen voor de evacuatie van lokaal personeel en hun familie.

In de reconstructie wordt geciteerd uit een e-mail die ambassadeur Wijgers op 12 augustus verstuurde. Hierin schreef ze dat familieleden "net zoveel gevaar" lopen als de lokale staf.

Toch werd half augustus door het kabinet besloten vast te houden aan het restrictieve asielbeleid, wat inhoudt dat alleen leden van het 'kerngezin' geëvacueerd mogen worden. Daarnaast mocht voor drie mensen een uitzondering worden gemaakt. De andere 57 mensen moesten achterblijven. Wijgers weigerde die opdracht uit te voeren.

Welke opties hebben achterblijvers in Afghanistan? 'Taliban bepalen'
174
Welke opties hebben achterblijvers in Afghanistan? 'Taliban bepalen'

Getal 'drie' door diplomaten als zeer serieus ervaren

Na de uitleg van Kaag bleef de Tweede Kamer met vragen zitten. Knapen gaf daarom deze week opnieuw uitleg over de kwestie. Het getal drie zou nooit genoemd zijn als een opdracht, maar ter illustratie van het strikte Nederlandse beleid. "Het is uiteraard te betreuren als de indruk is gewekt dat dit wel zo werd bedoeld", zei hij.

Deze uitleg lijkt toch te schuren met de interne documentatie. Uit de extra vrijgekomen stukken wordt opnieuw duidelijk dat het getal 'drie' in ieder geval door diplomaten in Kaboel als zeer serieus is ervaren.

Op 13 augustus schreef een medewerker van Buitenlandse Zaken aan een diplomaat in Kaboel dat ze hun uiterste best zullen doen om alsnog zoveel mogelijk familie op de evacuatielijsten te krijgen.

"Maar die wens moeten we realiseren indachtig de complexe verhoudingen in de coalitie." In een appbericht op die 13e augustus schreef een van de diplomaten, vermoedelijk Wijgers: "Ik blijf erbij dat we als MT (Management Team, red.) niet moeten gaan kiezen."

Vanuit Den Haag kwam vervolgens als antwoord: "Dat begrijp ik. Als dat jouw definitieve reactie is, pakken we dat in Den Haag op. Of kom jij straks nog met een nadere reactie." Wijgers antwoordde: "Nee, dit is het van onze kant. Ik wil graag dat functionarissen die dit soort uitzonderingen normaliter beoordelen dit nu ook doen."

“Ik heb toen zelf echt de drie opgepikt in ons gesprek als het getal waarop we uit moesten zien te komen.”
Caecilia Wijgers, ambassadeur in Kaboel

Bovendien verstuurde de ambassadeur tijdens het debat waarin Kaag al op deze kwestie reageerde berichten aan een van haar collega's. Hierin schreef ze: "Heb meegeluisterd met het debat. (…) Ik heb toen zelf echt de drie opgepikt in ons gesprek als het getal waarop we uit moesten zien te komen."

Of het getal drie nou wel of niet als illustratief voorbeeld is genoemd, deze documenten bevestigen opnieuw dat dit in ieder geval niet zo werd opgevat in Kaboel. Ook de Tweede Kamer had deze week nog twijfels bij de uitleg van het kabinet. "Ik kan bijna niet geloven dat er dan per ongeluk iemand 'drie' zegt", zei D66-Kamerlid Salima Belhaj. "Drie is zo'n extreem getal. Maar drie is dus gewoon een voorbeeld van iemand, dat een eigen leven is gaan leiden?"

NU.nl heeft Wijgers om een reactie gevraagd, maar zij zegt niet te willen reageren op de kwestie.