Donderdagochtend is vanaf het net weer geopende vliegveld van de Afghaanse hoofdstad Kaboel een vliegtuig vertrokken met dertien Nederlandse paspoorthouders aan boord. Het evacuatieproces verliep opnieuw rommelig. Veel Nederlands-Afghaanse gezinnen besloten niet te gaan, omdat anders een van de ouders of kinderen zou achterblijven. Dat zegt voormalig AIVD-agent Guido Blaauw tegenover NU.nl. Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de evacuatie bevestigd.

Blaauw begeleidde de afgelopen weken in Kaboel Nederlandse Afghanen die probeerden het land te verlaten. Twee bronnen die anoniem willen blijven, bevestigden eerder al dat donderdagochtend een toestel met Nederlanders aan boord was vertrokken.

Volgens Blaauw zijn Nederlandse Afghanen in de afgelopen dagen benaderd door het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken met de mededeling dat er een volgende evacuatiepoging zou worden gedaan. Ook deze evacuatie verliep volgens Blaauw chaotisch.

"Sommige gezinnen uit onze groep zijn wel gebeld, andere niet. En in ieder geval één gezin dat volledig uit Nederlandse paspoorthouders bestaat, is in het geheel niet gebeld voor deze evacuatiemogelijkheid. En dat terwijl ze 24/7 klaarstaan met hun koffers."

Het ministerie zegt in een reactie dat het proces van de evacuatie gepaard ging met "tijdsdruk, veiligheidsrisico's, onzekerheden, passage langs Taliban-checkpoints en vereiste toestemming van betrokkenen om hun persoonsgegevens te delen met de Qatarese overheid".

Zo ziet een Nederlandse evacuatievlucht uit Kaboel eruit
45
Zo ziet een Nederlandse evacuatievlucht uit Kaboel eruit

Taliban laten alleen mensen met juiste reisdocumenten door

Voorwaarde van het ministerie was dat alleen Nederlandse paspoorthouders mee konden op de vlucht. Dat heeft er volgens Blaauw mee te maken dat de Taliban bij checkpoints alleen houders van buitenlandse reispapieren doorlaten.

In de praktijk betekende dat volgens Blaauw dat niet een van de gezinnen waarmee hij contact heeft besloot in te gaan op het voorstel voor evacuatie. "Het zijn meestal de vaders die een paspoort hebben. Zij willen logischerwijs hun vrouw en kinderen niet alleen in Kaboel achterlaten", zegt hij.

"Het lijkt me dat de Nederlandse overheid de gezinsleden tijdelijke documenten of een noodpaspoort had moeten geven om ze toch het land uit te kunnen loodsen, maar dat gebeurt tot nu toe niet."

Volgens het ministerie hebben 25 Nederlandse paspoorthouders aangegeven achter te willen blijven. Een ander deel van de paspoorthouders "is er niet in geslaagd om zich op tijd bij de anderen te voegen".

Een anonieme bron gaf aan dat mensen zonder Nederlands paspoort niet mee konden. Het ministerie bevestigt dat donderdag: "Het was op dit moment helaas niet mogelijk om mensen met een Nederlandse verblijfsvergunning of Afghanen die op een Nederlandse lijst staan via deze weg te helpen Afghanistan te verlaten. Nederland werkt, samen met internationale partners, hard om ook deze mensen bij te staan en in veiligheid te brengen."

Vliegtuig van Kaboel naar Doha

Nieuwszender CNN meldt dat donderdag tweehonderd Amerikanen en evacués uit andere landen Afghanistan per vliegtuig hebben kunnen verlaten. Het vliegtuig is aan het begin van de avond aangekomen in de Qatarese hoofdstad Doha. Daarvandaan zullen de dertien Nederlandse paspoorthouders hun reis voortzetten naar Nederland.

De vlucht is mogelijk gemaakt na bemiddeling van de Qatarese autoriteiten. Vorige week bracht demissionair minister Sigrid Kaag van Buitenlandse Zaken een bezoek aan dat land. Het is onduidelijk wat de rol van de Nederlandse overheid is geweest bij de organisatie van deze vlucht.

"Ik ben heel blij dat we deze Nederlanders in veiligheid hebben kunnen brengen. We zijn de Qatarese autoriteiten heel dankbaar dat zij deze exercitie mogelijk hebben gemaakt. Tegelijk zijn er nog veel mensen in Afghanistan die willen vertrekken. Nederland blijft zich inspannen om ook hen te helpen", laat minister Kaag donderdag weten.

Nederlandse diplomaten in Doha zullen de Nederlandse paspoorthouders bij aankomst helpen om zelf met lijnvluchten naar Nederland te reizen.

VS prijst samenwerking met Taliban rond evacuatievlucht

De Verenigde Staten prijzen de samenwerking met de Taliban om de nieuwe evacuatievlucht uit Kaboel donderdag mogelijk te maken. Volgens het Witte Huis was de radicaalislamitische beweging "zakelijk en professioneel". Aan boord van het toestel met 113 passagiers zaten naast de 13 Nederlanders ook Amerikanen.

"Ze hebben flexibiliteit getoond en ze zijn zakelijk en professioneel geweest in onze onderhandelingen met hen. Dit is een positieve eerste stap", zegt een woordvoerder van de Nationale Veiligheidsraad, een adviesorgaan van de Amerikaanse president. Hij benadrukt dat verder wordt gewerkt aan een veilige evacuatie van meer Amerikanen uit Afghanistan.