De militaire inlichtingendienst MIVD waarschuwde al zeker sinds december 2020 dat het waarschijnlijk een kwestie van tijd was voor de regering in Afghanistan door de Taliban verjaagd zou worden. Toch had de dienst niet zien aankomen dat het zo snel zou gaan.

Dat blijkt uit een feitenrelaas dat de ministeries van Defensie en Buitenlandse Zaken dinsdag naar de Tweede Kamer hebben gestuurd.

De MIVD schreef in december dat de kans toenam dat de Afghaanse regering vroeg of laat zou vallen. "Het scenario van uitstel van executie", staat in de Kamerbrief.

De kans dat de Taliban het voor het zeggen zouden krijgen, werd volgens de militaire inlichtingendienst dus groter. Mede doordat de Amerikanen hadden aangekondigd zich terug te trekken, nam de onzekerheid over de houdbaarheid van de regering in Kaboel toe.

Al in maart werd nagedacht over de mogelijkheden om mensen uit Afghanistan weg te halen als de veiligheidssituatie verder zou verslechteren. Dat was ook ingegeven door zorgen van andere landen. Eind april werd vastgesteld dat evacuatie eigenlijk alleen mogelijk was via de luchthaven van de hoofdstad.

Toch zou het nog maanden duren voor het de Nederlandse regering duidelijk werd dat er met spoed militaire vliegtuigen die kant op moesten. De MIVD dacht dat Kaboel nog wel enige tijd begaanbaar zou blijven.

MIVD dacht in augustus nog drie tot zes maanden te hebben

Op 10 augustus werd gedacht dat er nog zeker drie tot zes maanden waren om mensen met lijntoestellen of chartervliegtuigen te kunnen evacueren. Donderdag 12 augustus waarschuwde de MIVD dat het weleens sneller onmogelijk zou kunnen worden.

De vrijdag erop werden commerciële vluchten nog steeds overwogen en op de zaterdag bood Defensie militaire toestellen aan. Op zondag 15 augustus viel Kaboel en ging de luchthaven dicht. Commerciële vluchten werden toen niet meer toegelaten.

Het zou twee dagen duren voor de evacuaties onder bescherming van een groot aantal Amerikaanse militairen weer met horten en stoten op gang kwam. Uiteindelijk zijn in iets meer dan een week tijd ruim tweeduizend mensen onder levensgevaarlijke omstandigheden het land uit geleid. Op de lijsten met mensen die Nederland eigenlijk had willen evacueren, staan voor zover nu bekend meer dan twintigduizend namen.