Afghanistan zal mogelijk worden geregeerd in de stijl van het sjiitische buurland Iran, waarbij een geestelijk leider de hoogste autoriteit wordt. Dat hebben de Taliban, die half augustus de macht overnamen, volgens de doorgaans goed ingevoerde nieuwszender Al Arabiya gezegd.

Hibatullah Akhundzada, de leider van de soennitische Taliban, is de beoogd geestelijk leider. Hij krijgt over alles het laatste woord. Onder hem komen wel een president en een regeringsleider of premier.

In Iran greep de aartsconservatieve sjiitische geestelijkheid in 1979 de macht. De stichter van de Islamitische Republiek Iran, Ruhollah Khomeini (1902-1989), werd geen president, maar stond als geestelijk leider boven de regering, wetgevers en rechters.

Dat is nog steeds zo onder de ayatollah Ali Khamenei, die zijn greep op het land alleen maar heeft verstevigd.

De soennieten hebben geen strikte religieuze hiërarchie, zoals sjiieten met hun ayatollahs. Akhundzada wordt door een woordvoerder "bevelhebber van de gelovigen" genoemd. Hij zou in die functie als geestelijk leider "deelnemen aan de islamitische regering" van het land.

Indien de Taliban van Afghanistan een soennitische versie van Iran maken, lijken de recente verzoenende uitspraken van hun leiders weinig waard te zijn. De jihadisten hebben eerder herhaaldelijk gezegd dat ze met andere stromingen en stammen gezamenlijk willen regeren.

Akhundzada geldt al als belangrijkste leider Taliban

De ongeveer zestigjarige Akhundzada geldt, ondanks zijn geringe ervaring als Taliban-strijder, als een vooraanstaand persoon binnen de extremistische beweging. Hij gaat er prat op dat zijn zoons zelfmoordterroristen waren. Toch heeft hij in de zomer laten weten dat hij "intens hoopt op een politieke oplossing" van het conflict.

In 2016 werd hij leider van de beweging. Toch is hij vrijwel nooit te zien geweest, net als de stichter van de terreurgroep, Mohammed Omar (1960-2013). Beiden zijn afkomstig uit Kandahar, waar de wieg van de Taliban staat.

Volgens zegslieden van de Taliban woont Akhundzada al heel lang in die stad. Hij werd bij de oprichting van de Taliban lid en was tijdens het schrikbewind van de beweging van 1996 tot 2001 een gevreesd figuur in het justitieapparaat.

Na de val van het regime in 2001 ontpopte hij zich als religieuze autoriteit. Toen Taliban-leider Akhtar Mansour in 2016 met een Amerikaanse drone werd omgebracht, werd Akhundzada leider van een verdeelde Taliban.

Hij had onder meer concurrentie van de machtigste clan binnen de Taliban, de familie Haqqani, en van een zoon van stichter Omar, Mohammad Yaqoob. Maar Akhundzada kon de rijen sluiten. Hij overleefde zeker twee moordaanslagen in 2012 en in 2019, beide in Pakistan.

Waarom de Taliban en IS in Afghanistan elkaar haten
129
Waarom de Taliban en IS in Afghanistan elkaar haten