De aanslagen bij het vliegveld van Kaboel zijn donderdag opgeëist door Islamitische Staat in de Provincie Khorasan (ISKP). De groep is een aartsvijand van de inmiddels gevallen regering van Afghanistan, maar ook van haar opvolgers: de Taliban. Wat weten we over deze terroristische groep, die lijkt uit te groeien tot een nieuwe zorg voor het Westen?

De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk waarschuwden eerder deze week al voor een mogelijke aanslag door Islamitische Staat bij het vliegveld. Uiteindelijk lukte het een zelfmoordterrorist donderdag om door de strenge beveiliging van de Taliban te glippen en zich te mengen onder de Afghaanse bevolking even buiten het vliegveld.

ISKP ontstond waarschijnlijk zes jaar geleden in het oosten van Afghanistan, als aftakking van Islamitische Staat in Syrië en Irak. 'Provincie Khorasan' verwijst naar de gelijknamige historische regio, die delen van Afghanistan, Iran, Tadzjikistan, Oezbekistan en Turkmenistan omvatte. Naast als ISKP staat de groep ook bekend als ISK en ISIS-K. Hoewel ze deel uitmaken van IS in Syrië en Irak, en daarvan ook (financiële) steun krijgen, heerst er een groot gevoel van autonomie onder de ISKP-strijders.

Er zijn een stuk minder mensen bij aangesloten dan bij de Taliban, maar ISKP is wel fanatieker. De Verenigde Naties schatten dat de groep bestaat uit zo'n tweeduizend fundamentalisten.

De groep begon met enkele honderden Taliban-strijders uit Pakistan, die daar werden verdreven door militaire operaties. Vanwege hun extreme opvattingen en ideologie kregen ze al snel bijval van moslimextremisten uit buurlanden Oezbekistan, Iran en China. Hoewel hun macht beperkt bleef tot enkele gebieden langs de grens met Pakistan, heeft de groep verschillende ondergrondse cellen in grote Afghaanse steden.

Ontevreden en radicale Taliban-strijders zoeken steeds vaker aansluiting bij ISKP.

Ontevreden en radicale Taliban-strijders zoeken steeds vaker aansluiting bij ISKP.
Ontevreden en radicale Taliban-strijders zoeken steeds vaker aansluiting bij ISKP.
Foto: Getty

Inmiddels sluiten ook veel ontevreden Taliban-strijders zich aan bij de terroristische groep. Zij doen dit uit frustratie over de onderhandelingen die de Taliban voerden met de Verenigde Staten. Ze vinden de huidige Taliban-strijders te gematigd en streven een internationaal islamitisch kalifaat in Zuid- en Centraal-Azië na, terwijl de Taliban 'slechts' een streng islamitisch regime binnen de grenzen van Afghanistan willen.

De groep lijkt ook een stuk gevaarlijker te worden dan de Taliban. Terwijl de Taliban nu hun doel hebben bereikt - de overname van Afghanistan - streeft ISKP een wereldwijde jihad tegen niet-moslims na. Hoewel ze nog nooit een aanval op Amerikaans grondgebied heeft uitgevoerd, ziet het Pentagon de terroristische groep als een serieuze dreiging.

De Taliban en ISKP zijn bovendien vijanden van elkaar. In de afgelopen jaren vochten de Taliban actief tegen strijders van Islamitische Staat in het noordoosten van Afghanistan. De VS zou bovendien tijdens onderhandelingen met de Taliban hebben geprobeerd om samen op te trekken tegen ISKP, zei een anonieme bron binnen het Amerikaanse ministerie van Defensie tegen persbureau AP.

In mei 2020 pleegde ISKP een aanslag op een kraamkliniek in Kaboel, waarbij onder anderen moeders en pasgeborenen om het leven kwamen.

In mei 2020 pleegde ISKP een aanslag op een kraamkliniek in Kaboel, waarbij onder anderen moeders en pasgeborenen om het leven kwamen.
In mei 2020 pleegde ISKP een aanslag op een kraamkliniek in Kaboel, waarbij onder anderen moeders en pasgeborenen om het leven kwamen.
Foto: ANP

ISKP was de afgelopen jaren al verantwoordelijk voor meerdere aanslagen en duizenden doden in Afghanistan. Terroristen van de groep vielen de laatste jaren voornamelijk de sjiitische Hazara-minderheid aan, die ook al het doelwit van de Taliban is. ISKP is berucht om aanvallen op onschuldige burgers en was onder meer verantwoordelijk voor een aanval op een kraamkliniek in Kaboel, waarbij 24 mensen omkwamen, onder wie moeders en pasgeboren baby's, en een aanslag op de universiteit van Kaboel.

Terwijl de VS met duizenden militairen aanwezig was in het land, lukte het ISKP om met enige regelmaat aanvallen uit te voeren tegen de Afghaanse bevolking. De verwachting is dat de groep zal inspringen op het machtsvacuüm dat ontstaat nu de laatste Amerikaanse troepen vertrekken. ISKP zal eerst proberen om meer voet aan de grond te krijgen in het oosten, om van daaruit verder te groeien.

De VS staat niet te springen om een nieuw offensief. President Joe Biden liet op de dag van de aanslag weten dat de Amerikaanse troepen zich aan de deadline houden en uiterlijk 31 augustus het land verlaten. Wel benadrukte hij dat de VS met "kracht en precisie" zal reageren op de aanslag en ISKP-doelen zal aanvallen. Hij gaf daarbij geen verdere details.

Duidelijk is wel dat er voorlopig geen einde komt aan het geweld in Afghanistan. De Amerikanen vreesden al dat Afghanistan na terugtrekking van de VS een broeinest zou worden van fundamentele extremisten die aanslagen willen plegen op het Westen. Met de radicale ISKP, die als een magneet voor extremisten uit buurlanden en ontevreden Taliban-strijders lijkt te werken, lijkt die verwachting uit te komen.