Afghaanse vluchtelingen vooral opgevangen in de regio, zo staat het ervoor

Door Robbert van der Linde
27 aug 2021 om 11:53

Veel mensen proberen uit angst voor de Taliban Afghanistan te ontvluchten. Afghanen die samenwerkten met de NAVO worden door de lidstaten geholpen, maar niet iedereen kan op dergelijke steun rekenen. Op ons reactieplatform NUjij kregen wij vaak de vraag hoe het zit met de opvang in de regio. Dit is nu de situatie.

Hoeveel vluchtelingen zijn er momenteel opgenomen?

Volgens de laatste data zijn zeker 1,5 miljoen Afghanen de afgelopen tijd gevlucht naar Pakistan, waar nu in totaal zo'n 3 miljoen Afghaanse vluchtelingen zijn.
Rond de 800.000 Afghanen zijn in Iran terechtgekomen.
Tadzjikistan heeft aangegeven 100.000 Afghanen op te willen nemen.
Oezbekistan lijkt de grens open te hebben en heeft al enkele honderden Afghanen binnengelaten.
Ter vergelijking: Nederland heeft de afgelopen tijd tot dusver ongeveer 1.500 Afghanen opgenomen.
De overgrote meerderheid van de Afghaanse vluchtelingen wordt al opgevangen in de regio. Met name buurland Pakistan heeft veel Afghanen opgenomen, zoals het al jaren doet. Naar schatting biedt Pakistan momenteel onderdak aan drie miljoen Afghaanse vluchtelingen.

Bij vluchtelingenstromingen worden de meeste mensen altijd opgenomen door buurlanden, zegt Marjoleine Zieck, hoogleraar International Refugee Law aan de Universiteit van Amsterdam. "Wereldwijd wordt 73 procent van alle vluchtelingen opgevangen in buurlanden. 86 procent van die staten zijn ontwikkelingslanden."

Het is moeilijk om precieze aantallen vluchtelingen te noemen, omdat niet alle vluchtelingen in de regio zijn geregistreerd. Naast Pakistan grenzen ook Turkmenistan, Oezbekistan, Tadzjikistan, Iran en China aan Afghanistan.

Veel van die landen hebben echter de grens gesloten omdat ze de vluchtelingenstroom niet aankunnen. Net als Afghanistan zijn veel landen in de regio arm. Dat is volgens Zieck geen houdbare situatie. "We leggen de lasten dus op aan staten die daartoe het minst in staat zijn, en dat is niet te rechtvaardigen", aldus de hoogleraar.

"Pakistan heeft weken geleden al duidelijk aangegeven dat het zich dit niet meer kan veroorloven. De boodschap is duidelijk: landen in de regio hebben hulp nodig."

Het is volgens Zieck van groot belang dat de buurlanden hun grenzen openhouden, "anders zitten de Afghanen opgesloten in hun eigen land". Op dat gebied kunnen westerse landen veel meer steun bieden. "Dat kan financieel, maar ook fysiek door middel van het hervestigen van vluchtelingen in andere staten."

Welke opties hebben achterblijvers in Afghanistan? 'Taliban bepalen'
De kans dat vluchtelingen verder reizen vanuit de regio is bijzonder klein. Afghanen die de afgelopen jaren samenwerkten met de NAVO werden de afgelopen tijd door westerse landen geëvacueerd en waren zo verzekerd van hun reis.

De meeste Afghanen die willen vluchten, ontbreekt het echter aan middelen en reisdocumenten. "In theorie mogen vluchtelingen doorreizen en asiel aanvragen waar ze willen, maar dat wordt ze door gesloten grenzen feitelijk onmogelijk gemaakt", aldus Zieck.

Opvang in de regio is daarom volgens de hoogleraar onvermijdelijk, omdat vluchtelingen vaak niet verder komen dan die regio. Dat komt ook door de deals die Europa heeft gemaakt met bijvoorbeeld Turkije om geen ongedocumenteerde vluchtelingen door te laten.

Nederland (en Europa) benadrukte al eerder het belang van opvang in de regio. Demissionair premier Mark Rutte beklemtoonde het belang ervan donderdag nog tijdens een persmoment. Eerder zei ook de Franse president Emmanuel Macron dat "Europa de last niet in zijn eentje kan dragen".
Nederland en Europa hebben echter ook de plicht om Afghaanse vluchtelingen te helpen en kunnen daarbij volgens Zieck niet alleen verwijzen naar opvang in de regio. Ze wijst daarbij op het Vluchtelingenverdrag van 1951, waarin staat dat het vluchtelingenprobleem een internationaal probleem is dat door samenwerking moet worden opgelost.

"Vluchtelingen direct of indirect terugsturen naar Afghanistan waar ze te vrezen hebben voor hun leven of vrijheid vanwege hun ras, religie, nationaliteit, lidmaatschap van een bepaalde sociale groep of politieke opvatting is verboden."

Zieck vindt het de verantwoordelijkheid van de regering om te benadrukken dat Nederland verplichtingen heeft. "Het is niet louter een kwestie van liefdadigheid, we hebben gewoon een verdragsverplichting. We horen dit te doen. Die verantwoordelijkheid hebben we, of de mensen nou voor ons gewerkt hebben of niet."

Rutte over evacuatiestop: 'Verkeerde inschatting gemaakt van situatie'
Het ministerie van Defensie liet al weten dat de asielprocedure in Nederland niet wordt aangepast, ondanks de gevaarlijke situatie in Afghanistan en de schrijnende omstandigheden van veel Afghaanse vluchtelingen. Dat is echter ook niet nodig, vindt Zieck.

"De procedure loopt per individu, dat is bijzonder tijdrovend. Juist gelet op de publieke opinie is het belangrijk die procedure zo te houden. Sommige mensen hebben gewoon geen recht op status, zij zijn geen slachtoffers en vrezen geen vervolging."

Vanwege het grote aantal vluchtelingen is het gebruikelijk dat er eerst een collectieve erkenning plaatsvindt. "Pas bij hervestiging wordt er een uitgebreide screening gedaan. We moeten weten waar die mensen vandaan komen, weten wat hun achtergronden zijn. We willen hier geen mensen die zich schuldig hebben gemaakt aan misdrijven tegen de menselijkheid."

NUjij-reacties

Reacties op dit nieuwsbericht451 reacties