Terwijl de Taliban al lang en breed de baas zijn in Afghanistan, lopen er nog formele vredesbesprekingen tussen de terreurbeweging en de gevallen Afghaanse regering. Die vinden niet alleen plaats in het presidentiële paleis in Kaboel, maar ook in de Qatarese hoofdstad Doha. Dit is wat we daar nu over weten.

Wanneer onderhandelen de partijen?

Maandag zou een Afghaans onderhandelingsteam naar Qatar zijn afgereisd voor gesprekken met de Taliban. Daar zouden ook Amerikaanse vertegenwoordigers bij aanschuiven. Tot op heden is amper iets over de uitkomst van de gesprekken naar buiten gekomen, maar meerdere internationale media meldden dat de gesprekken meerdere dagen in beslag kunnen nemen.

Ook op het presidentiële paleis zouden de partijen onderhandelen, vertelde waarnemend minister Abdul Sattar Mirzkwal (Binnenlandse Zaken) eerder. Er heerst echter verwarring, omdat de minister van Defensie Bismillah Mohammadi enkele uren later meldde dat president Ashraf Ghani de gesprekken toch in Qatar liet plaatsvinden.

Wat wordt er besproken?

Op tafel ligt niet alleen de vraag hoe de macht vreedzaam aan de Taliban overgedragen kan worden, maar ook de 'gewone' vredesbesprekingen die al jarenlang liepen. De betrokkenen zullen straks samen door één deur moeten kunnen.

Momenteel botsen de twee partijen vooral vanwege politieke vraagstukken. In de laatste twintig jaar van Amerikaanse en Europese aanwezigheid is veel geïnvesteerd in westerse normen en waarden, waar de Afghaanse regering voor opkomt. Het beleid van de Taliban - dat bijvoorbeeld vrouwen flink in hun rechten beperkt - is drastisch anders. "Afghanistan moet een onafhankelijke staat met een islamitisch systeem worden", maakte de hoofdonderhandelaar meermaals duidelijk.

De terreurbeweging zegt vrouwenrechten te willen respecteren, maar uit eerder veroverde gebieden komen andere verhalen. Daar moeten vrouwen weer boerka's dragen en mogen zij niet alleen naar buiten.

Op papier zouden de Taliban water bij de wijn moeten doen, want samenwerking met de Afghaanse regering is onderdeel van het vredesakkoord dat de jihadisten en de VS in 2020 hebben gesloten. De partijen moeten volgens dat akkoord samen tot een politiek systeem komen dat tot vrede leidt in het door oorlog verscheurde land. De Taliban zouden daarbij het land bewaken en voorkomen dat Afghanistan als uitvalsbasis voor terreurgroepen gebruikt wordt.

Het is niet zo dat de partijen nu pas om de tafel zijn gaan zitten. In de afgelopen maanden voerden delegaties al vaker gesprekken, maar deze hadden tot dusver weinig resultaat.

Wie zitten er aan tafel?

Volgens internationale media schuiven Amerikaanse vertegenwoordigers opnieuw aan bij de onderhandelingen. Het land van president Joe Biden is erbij gebaat dat de terreurbeweging en de Afghaanse regering hun geschillen bijleggen.

Voor Biden kan een slechte machtsovergang tot veel gezichtsverlies leiden. Veel Amerikanen beschouwen de huidige opmars van de Taliban als "het verlies van datgene waar we twintig jaar naartoe hebben gewerkt". In de peilingen keldert de populariteit van de Amerikaanse president. Biden wil laten zien dat Afghanistan zichzelf nu verder kan helpen.

Waarom worden de onderhandelingen in Qatar gevoerd?

Qatar trad ook al op als bemiddelaar bij de lopende vredesbesprekingen tussen de Taliban en de Afghaanse regering. Bij de start van de jarenlange vredesbesprekingen opperde de terreurbeweging Doha als onderhandelingslocatie, omdat dat land volgens de Taliban altijd neutraal was geweest. De Verenigde Staten gingen akkoord met de suggestie.

Het is niet zo dat de Taliban voor Qatar als locatie kozen omdat het land ze als de rechtmatige bestuurders van Afghanistan ziet. De moslimextremistische organisatie zwaaide tussen 1996 en 2001 ook al met de scepter in het land, maar werd door vrijwel de gehele internationale gemeenschap - inclusief Qatar - niet erkend. Alleen Pakistan, Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten stonden toen aan de zijde van de Taliban.

Qatar sloot de Taliban echter ook niet uit. Het land zou wel banden met de jihadisten hebben onderhouden.