Al maanden roept de Tweede Kamer het demissionaire kabinet op om Afghaanse tolken versneld naar Nederland te halen. Toch werd het kabinet zondag met de neus op de feiten gedrukt toen de Taliban hoofdstad Kaboel in razend tempo innamen. Nog maar zo'n honderd tolken zijn inmiddels in Nederland en de oproep om ook andere Afghaanse medewerkers op te halen wordt steeds luider. Dinsdag komt de Kamer terug van reces om erover te debatteren.

Het debat had eigenlijk moeten gaan over wat het kabinet nog meer moest doen om de veiligheid van de Afghaanse tolken te garanderen, maar zal nu vooral gaan over wat het kabinet de afgelopen weken had moeten doen.

De Tweede Kamer zet zich al sinds de zomer van 2019 in voor de tolken, nadat berichten waren binnengekomen dat ze werden bedreigd en vermoord door terreurbewegingen. Op verzoek van de Kamer werd een bijzondere asielprocedure ingesteld om ze naar Nederland te halen.

Ruim twee jaar later zijn er iets meer dan 100 van de geregistreerde 273 tolken en hun gezinnen in Nederland. Sinds de aankondiging van het vertrek van de Nederlandse militairen afgelopen april heeft de Kamer meerdere malen vragen gesteld aan de verantwoordelijke ministers.

Ook hebben Kamerleden de druk bij het kabinet opgevoerd om de procedure te versnellen. Vooral toen bleek dat de Nederlandse troepen Afghanistan sneller zouden verlaten dan in eerste instantie werd gedacht.

Piri (PvdA): 'Het is te laat en te weinig'

Het kabinet nam begin juni een Kamerbreed gesteunde motie van PvdA-Kamerlid Kati Piri over waarin de regering werd verzocht om ervoor te zorgen dat alle Afghaanse tolken, ongeacht hoelang ze voor Nederland hebben gewerkt, vóór het einde van de Nederlandse aanwezigheid in het land te evacueren. Desondanks vlogen sinds juni maar veertig tolken naar Nederland.

"Het gaat hier om mensenlevens", vertelt Piri. "Natuurlijk kon niemand voorzien hoe snel dit zou gaan. Maar we wisten één ding 100 procent zeker: Als de westerse troepen weg waren zou het onveiliger worden én zouden we minder kunnen doen omdat je er geen militairen meer hebt die kunnen helpen."

Volgens Piri heeft er nooit vaart in gezeten bij het kabinet. "Het is nu te laat, te weinig. Er is chaos, geen leiding, te weinig overleg en totale onderschatting."

Tolken leven niet zeker in Kaboel: 'Liever dood dan in handen Taliban'
181
Tolken leven niet zeker in Kaboel: 'Liever dood dan in handen Taliban'

Het was dit weekend muisstil op en rond het Binnenhof

Dat bleek ook afgelopen weekend toen de berichten binnenkwamen over dat de Taliban hoofdstad Kaboel naderden. Een kabinetsreactie kwam er niet. Wel twitterde demissionair premier Mark Rutte zaterdagavond dat hij crisisoverleg had gevoerd met de verantwoordelijke bewindslieden. "Alles wordt in werking gesteld om de veiligheid van onze ambassademedewerkers en tolken te waarborgen", vulde hij aan.

Demissionair minister van Defensie Ank Bijleveld richtte zich verder als enige tot de pers en liet zaterdag aan RTL en NOS weten dat Nederland een vliegtuig zou sturen. Over wie er worden opgehaald en hoeveel mensen in aanmerking komen, kon Defensie vanwege veiligheidsredenen geen uitspraken doen.

Demissionair minister van Buitenlandse Zaken Sigrid Kaag zei vrijdag nog te hopen dat de ambassade zo lang mogelijk open kon blijven. Toch troffen Afghaanse medewerkers tot hun verbijstering zondagochtend een leeg kantoor aan, aldus NRC.

Enige tijd later maakte het ministerie bekend dat de ambassade al was verplaatst naar een veiligere locatie dicht bij het vliegveld. Ondertussen verschenen verschillende berichten van tolken die geen contact meer konden krijgen met de medewerkers.

Wat nu voor de Afghaanse vrouwen? 'Er zijn zorgelijke ontwikkelingen'
179
Wat nu voor de Afghaanse vrouwen? 'Er zijn zorgelijke ontwikkelingen'

Roep om ophalen meer Afghaanse medewerkers wordt luider

Sinds dit weekend wordt de roep steeds luider om naast de tolken ook andere Afghanen die mee hebben gewerkt aan de Nederlandse missies op te halen. Onder meer D66, ChristenUnie, SP, GroenLinks, PvdA en DENK stelden daarover al Kamervragen. Hoewel het CDA eerst nog terughoudend was, zet de partij zich er nu ook voor in. Daarmee is er een Kamermeerderheid voor een motie van D66 over het ophalen van de medewerkers.

Het kabinet liet vorige week echter weten niet van plan te zijn om meer groepen mensen toe te laten, omdat het tot een "niet-beheersbare toename" van asielaanvragen zou leiden. Desondanks meldde het kabinet maandagavond dat er afspraken zijn gemaakt met de Europese Unie om enkele Afghaanse medewerkers van de EU-delegatie in Kaboel en hun gezinnen op te nemen.

Het is nu afwachten of het kabinet dinsdag toch luistert naar de Kamer. "Het is te gênant voor woorden dat we het kabinet telkens achter de broek moeten zitten", aldus Piri.

Afghanen beklimmen taxiënd vliegtuig op vliegveld Kaboel
45
Afghanen beklimmen taxiënd vliegtuig op vliegveld Kaboel