De 27-jarige Gulali Mohammadi is de jongste volksvertegenwoordiger van Afghanistan. Ze zit in het parlement voor de provincie Uruzgan, waar strijders van de Taliban vrijdag de hoofdstad Tarin Kowt veroverden. Voorvechtster van vrouwenrechten Mohammadi ziet de toekomst somber in. Al maandenlang wordt ze bedreigd en in januari van dit jaar is haar broer vermoord door de Taliban, vertelt ze tegen NU.nl. "Iedereen is bang: komen de donkere dagen terug?"

Voor parlementslid Mohammadi zijn doodsbedreigingen door de Taliban aan de orde van de dag. Als voorvechter van vrouwenrechten én als volksvertegenwoordiger in een land waar vrouwen vaak nog verborgen gaan onder een allesbedekkende boerka is zij voor de aartsconservatieve Taliban een steen des aanstoots.

Op 5 december vorig jaar kwam een witte jeep bij haar kantoor in Kaboel. Veiligheidscamera's registreerden hoe vanuit de auto een aantal keren in het wilde weg werd geschoten, waarna de auto wegreed. "Het was een waarschuwing", zegt Gulali via de telefoon. "De Taliban willen dat ik stop met mijn werk als parlementariër."

Broer vermoord door mannen op een motor

Hoe serieus de bedreiging is, bleek een maand later. Haar 21-jarige broer Zahid Mohammed was naast zijn studie ook secretaris van Gulali en was vaak aanwezig als zij in het openbaar optrad of bezoeken aflegde. Als hij op 24 januari van dit jaar in de stad Kandahar is om een visum aan te vragen bij het Indiase consulaat, wordt hij doodgeschoten door een man achterop een voorbijrijdende motor. "Dat was een operatie van de Taliban", zegt Gulali. "Nadat mijn broer was vermoord, ben ik gebeld en hebben ze gezegd dat ik ook aan de beurt kom." De Afghaanse autoriteiten hebben de daders nooit kunnen achterhalen, over het motief van de moord is dan ook nooit helderheid gekomen.

Zahid Mohammed was net getrouwd, een maand na de moordaanslag werd zijn zoontje geboren. Hoe groot de angst is in Afghanistan blijkt wel uit het feit dat de moeder het kind vrij snel na de geboorte besluit te verstoten. Zij is inmiddels met een andere man getrouwd. Het jongetje woont nu bij Gulali en haar moeder in Kaboel. "De moeder was heel bang dat haar ook iets zou overkomen", zegt Gulali.

Gulali Mohammadi in het midden met haar broer.

Gulali Mohammadi in het midden met haar broer.
Gulali Mohammadi in het midden met haar broer.
Foto: Gulali Mohammadi

Meisjes hebben ook recht op onderwijs, vond haar vader

Dankzij haar inmiddels overleden vader, die mullah (een islamitische geestelijke) was, kon Gulali als jong meisje in Uruzgan naar school. "Hij vond dat meisjes en jongens gelijk waren", zegt ze. "En dat we recht hadden op onderwijs." Makkelijk was dat niet, ze kreeg bedreigingen, ook haar broers en neven vonden dat ze niet naar school mocht gaan. In Afghanistan is het normaal dat meisjes op twaalfjarige leeftijd trouwen. Maar Gulali zette door.

Samen met haar vader begon ze op dertienjarige leeftijd een privéschooltje aan huis, waar ze ongeletterde vrouwen en kinderen uit arme gezinnen lesgaf. "De overheid betaalde ons voor die lessen. Zo bewees ik dat een meisje met een opleiding meer kan dan schapen melken en yoghurt maken. Ik verdiende geld voor de familie", vertelde Gulali in januari van dit jaar aan de Volkskrant.

“Wat gebeurt er met ons vrouwen? Keren we terug naar de zwarte dagen van weleer dat we ons huis niet uit mochten en ons niet mochten laten zien?”
Gulali Mohammadi

Ze wist haar ouders ervan te overtuigen toch een vervolgopleiding te doen en ging naar de vroedvrouwopleiding aan het Kandahar Institute of Health Sciences, een overheidsinstelling die al jaren wordt gefinancierd door de Nederlandse hulporganisatie Cordaid. Ze ging aansluitend werken als vroedvrouw en werkte later ook als manager op het door de Nederlanders aangelegde vliegveldje vlak buiten Tarin Kowt.

Gulali dwingt respect af in parlement

In oktober 2019 wordt Gulali als jongste parlementslid gekozen. In het door mannen gedomineerde parlement is Gulali een opvallende verschijning. Ze dwingt respect af, wat er onder meer uit blijkt als ze wordt gekozen tot secretaris van de parlementaire commissie internationale betrekkingen. Op talloze foto's op haar Facebook-pagina is ze in gesprek met mannen.

Maar de tijd dat ze onbevreesd haar werk kan doen lijkt verleden tijd. Gulali vreest de nabije toekomst. "Afghanen zijn bezorgd. We hebben de afgelopen twintig jaar grote vooruitgang geboekt. Maar wat zal daarvan overblijven? Wat gebeurt er met ons vrouwen? Wat zullen ze met ons doen? Keren we terug naar de zwarte dagen van weleer dat we ons huis niet uit mochten en ons niet mochten laten zien? Daar ben ik bang voor."

Tolken leven niet zeker in Kaboel: 'Liever dood dan in handen Taliban'
181
Tolken leven niet zeker in Kaboel: 'Liever dood dan in handen Taliban'

'Ze zullen ons allemaal komen vermoorden'

Uit Kandahar en andere steden die al bezet zijn door de Taliban komen angstaanjagende verhalen. Mensen die zich inzetten voor onderwijs aan vrouwen worden bij huis-aan-huisoperaties opgehaald door de Taliban.

Van alle kanten komen onheilstijdingen bij Gulali binnen, vertelt ze. "Ik ben bezorgd over de mensen in Uruzgan." Zelf is ze niet van plan om te vluchten. "Ik wil er zijn voor de mensen die me hebben gekozen. Ik ben hier relatief veilig, ik heb bewakers."

“Ze hebben ons overgeleverd aan de Taliban.”
Gulali Mohammadi

De hoofdstad Kaboel, waar Gulali woont, staat nog onder controle van de regering, maar de situatie is gespannen. De straten zijn vol ontheemden. "Mensen zitten in parken, in leegstaande gebouwen, worden opgevangen in moskeeën. Net ben ik nog gaan kijken op straat. Vanuit heel het land vluchten mensen hiernaartoe."

Ze is verontwaardigd over het vertrek van de Amerikaanse militairen. "Ze hebben ons overgeleverd aan de Taliban." Ze hoopt dat westerse landen en ook Nederland bereid zijn om humanitaire hulp te geven zodat de ontheemden beter kunnen worden opgevangen, ook als de koude Afghaanse winter over een paar maanden invalt. Ze constateert vertwijfeld dat Westerse landen nu wel tolken ophalen, maar anderen die hebben geholpen met de wederopbouw van het land in de steek laten. "Ze zullen komen en ons allemaal vermoorden."

We zijn benieuwd naar je mening over dit artikel. Klik hier om je feedback achter te laten in een korte vragenlijst van een minuut.