Afghaanse tolken die NAVO-troepen hebben geholpen, vrezen voor hun leven sinds de Taliban bezig zijn met een opmars in Afghanistan. Zij worden bedreigd omdat de Taliban hen zien als landverrader. NU.nl sprak Mohammed Ahmadi* aan de telefoon vanuit de hoofdstad Kaboel.

Mohammed Ahmadi (niet op bovenstaande foto) werkte van april 2010 tot april 2014 als tolk voor de Nederlandse politiemissie in Afghanistan. Op een groepsfoto uit die tijd staat hij met een ontspannen glimlach tussen een twintigtal landgenoten. Tussen hen in: twee kale witte mannen in khaki uniformen. Door hun aanwezigheid kan die foto nu een doodvonnis betekenen voor elke afgebeelde Afghaan.

Zes jaar geleden vluchtte Ahmadi al met zijn vrouw, zoon en dochter vanuit zijn geboortedorp op het platteland naar Kaboel. "Ik voel me bedreigd. Niet alleen vanwege mezelf, maar ook vanwege mijn familie. 'Veilig' betekent hier dat je in leven bent. Voor iemand met mijn achtergrond is de situatie niet makkelijk. Ik moet om de zoveel tijd verhuizen. En zelfs in de stad kan ik niet overal heen. Boodschappen doen is al lastig. Mijn zoon is heel bang. Hij is negen jaar en kan niet langer naar school of het huis uit."

Nadat de Taliban ruim een maand geleden het dorp hadden veroverd, kreeg Ahmadi een telefoontje. De Taliban hadden zijn huis tot de grond afgebrand. Ze wisten dat hij als tolk had gewerkt voor de Nederlanders.

De Taliban zouden onder meer losgeld hebben uitgeloofd voor de dood van mensen die voor buitenlandse troepen zouden hebben gewerkt. De terroristische beweging zelf stelt dat Afghanen die voor buitenlandse troepen hebben gewerkt niet voor hun leven hoeven te vrezen, als zij "voldoende berouw" tonen.

Demissionair minister Ank Bijleveld (Defensie) heeft beloofd om "er alles aan te doen" om de tolken in veiligheid te brengen. Inmiddels zijn iets meer dan honderd tolken met hun gezin in Nederland.

Een belangrijke kanttekening daarbij is dat dit het totale aantal sinds 2014 gearriveerde tolken is, zegt woordvoerder Martijn van der Linden van VluchtelingenWerk Nederland. Sinds juni zijn er 38 Afghaanse tolken met hun gezin naar Nederland gekomen. Zeker 53 tolken die in de procedure zitten om naar Nederland te komen, zijn nu nog in Afghanistan.

Tolken leven niet zeker in Kaboel: 'Liever dood dan in handen Taliban'
181
Tolken leven niet zeker in Kaboel: 'Liever dood dan in handen Taliban'

'Ze luisteren naar niemand meer'

De Taliban hebben nu de overhand in dat land, vertelt Ahmadi. "Op dit moment luisteren ze naar niemand meer. Ze vechten en moorden. Je leest het in de media, maar in het echt is het helemaal anders. Overal waar de Taliban de macht overnemen, vermoorden ze iedereen van wie ze denken dat die tegen hen is. De ziekenhuizen, scholen, universiteiten, dammen; alle infrastructuur die gebouwd is, wordt afgebrand."

Sinds de aftocht van de NAVO-troepen is begonnen, maken de Taliban een snelle opmars. Eerst had de terroristische beweging vooral plattelandsgebieden in handen, maar nu trekken ze de hoofdstad Kaboel binnen.

“De Taliban vermoorden wie ze willen en straffen mensen op straat, voor de ogen van kinderen. Je kan niemand vertrouwen.”
Mohammed Ahmadi, tolk in Afghanistan

Ahmadi vertelt dat de huidige Afghaanse overheid weinig steun heeft onder de bevolking, wat in het voordeel van de Taliban werkt. Zelfs als de extremisten het hele land overnemen en de huidige gevechten stoppen, zal vrede een relatief begrip zijn, zegt hij. "Ik weet niet wat men precies bedoelt met 'vrede'. Houdt dat alleen in dat mensen elkaar niet vermoorden? Zo'n vrede onder het bewind van de Taliban betekent nog niet dat ik met een gerust hart ergens kan wonen of een sociaal leven kan hebben, dat mijn zoon en dochter naar school kunnen, mijn vrouw naar haar werk. Dat ik vrij ben om te dragen wat ik wil, te gaan en staan waar ik wil."

"In de plaatsen die de Taliban hebben overgenomen, mag je niet eens een smartphone hebben omdat je daarmee iets zou kunnen opnemen. Je mag ook niet op het internet. Geen televisie, geen school voor meisjes, geen werk, iedereen blijft binnen. Degenen die wel naar school gaan, zijn bang. Ze vermoorden wie ze willen en straffen mensen op straat, voor de ogen van kinderen. Je kan niemand vertrouwen."

Liever dood dan in handen van de Taliban

Hij gaat nog liever dood dan dat hij in de handen van de Taliban belandt, zegt Ahmadi. "Ik weet wat ze met me zullen doen. Ik heb het gezien bij vrienden en mensen met wie ik werkte. Een van mijn werkvrienden werd vijf dagen lang gemarteld totdat hij overleed. Als ze mijn vrienden kunnen vermoorden en mijn huis afbranden, dan kan ik geen hoop houden dat het goed komt."

Ahmadi is het er niet mee eens dat deze strijd wordt overgelaten aan alleen de Afghanen. "Het begon vanwege de internationale strijd tegen terrorisme. En nu zijn ze (de Taliban, red.) er nog steeds. Waarom moeten wij vechten voor de hele wereld? Er komt alleen vrede wanneer de Taliban worden teruggedrongen en er onderhandeld wordt. Maar dat is op dit moment niet het geval."

Nu probeert Ahmadi naar Nederland te komen. Zijn papierwerk is geverifieerd, maar het administratieve proces duurt erg lang. "Ik hoorde dat de Nederlandse ambassade geëvacueerd wordt. Als het vliegveld van Kaboel bedreigd wordt, dan kan ik nergens heen. Dan zit iedereen hier gevangen."

VluchtelingenWerk: 'Elke dag is er één te veel'

Volgens Van der Linden van VluchtelingenWerk Nederland staat het verhaal van Ahmadi symbool voor dat van andere Afghaanse tolken. De administratieve procedure om hen naar Nederland te halen, neemt te veel tijd in beslag, zegt Van der Linden. Afghaanse tolken van wie bekend is dat ze voor de Nederlandse overheid werkten, moeten allerlei papierwerk laten zien. Het duurt heel lang om dat in Afghanistan voor elkaar te krijgen. "Dat kan ook in Nederland. Elke dag is eigenlijk te lang."

Zo kwam dit interview tot stand

  • NU.nl besloot op zoek te gaan naar een Afghaanse tolk, om vanuit zijn perspectief te kunnen laten zien wat er met die beroepsgroep aan de hand is.
  • Hiervoor schakelden we ons netwerk van journalisten in. Via een Afghaanse fixer (een journalistondersteuner die correspondenten helpt) kwamen we in contact met Mohammed Ahmadi.
  • Om privacyredenen kan het ministerie van Defensie niet bevestigen dat hij voor de Nederlandse troepen heeft gewerkt. Hij heeft ons echter foto's gestuurd die aantonen dat hij voor en met Europese troepen aan het werk was.
  • Ook VluchtelingenWerk Nederland acht zijn verhaal aannemelijk.
  • Hoewel Ahmadi's verhaal natuurlijk nooit voor de volle 100 procent te verifiëren is, ziet NU.nl geen reden om eraan te twijfelen.

Omdat de tolk na de val van Kaboel nog steeds vastzit in Afghanistan, heeft hij ons enkele weken na publicatie van dit artikel gevraagd om zijn naam uit het artikel te verwijderen. Mohammed Ahmadi is een schuilnaam. Zijn echte naam is bekend bij de redactie.