Het kabinet heeft vrijdag 'een startpakket' gepresenteerd om Nederland van het stikstofslot te halen. De maatregelen bieden nog weinig zicht op een vermindering van de stikstofuitstoot. De focus ligt op het aanpassen van de regels.

Het kabinet wil na de zomer een nieuwe stelsel voor het verlenen van vergunningen presenteren, omdat het huidige stelsel niet meer "houdbaar" is.

Ook wil Landbouwminister Femke Wiersma de stikstofwet aanpassen. Ze wil niet meer sturen op de stikstofneerslag die een bepaald natuurgebied aankan, maar op de stikstofuitstoot van (boeren)bedrijven.

Maar het aanpassen van de wet- en regelgeving is niet van de ene op de andere dag geregeld. Het kabinet erkent ook dat de uitstoot verminderd moet worden.

Er komen twee vrijwillige opkoopregelingen. Een voor de melkveehouderij, die ook moet helpen bij het oplossen van de mestcrisis en het klimaatbeleid aanvult, en een voor veehouders in het algemeen.

Daarnaast denkt het kabinet aan het duurzamer maken van binnenvaartschepen en goederentreinen in de Rotterdamse haven. Ook overweegt het kabinet trajectcontroles in te stellen rond natuurgebieden die last hebben van te veel stikstofuitstoot.

Weinig inzet rondom kwetsbaarste natuur

Voor nu wordt in die gebieden vooral ingezet op agrarisch natuurbeheer. Boeren nemen daar maatregelen die goed zijn voor de natuur, zoals slootkanten niet maaien of rekening houden met weidevogels.

De 600 miljoen euro die het kabinet in de voorjaarsnota heeft uitgetrokken, is hiervoor beschikbaar. Het kabinet trekt voor het vrijdag gepresenteerde startpakket in totaal 2,2 miljard euro uit. Het overgrote deel komt uit de 5 miljard euro die voor deze hele kabinetsperiode is uitgetrokken.

Landadvocaat schrijft vernietigend advies

De commissie Economie en Natuurherstel werd in januari in het leven geroepen na een vergaande uitspraak van de Raad van State. Die zette eind december een hek voor het enige geitenpaadje dat nog bestond om vergunningen te verlenen.

Sindsdien ligt de vergunningverlening voor bijvoorbeeld nieuwe bouwprojecten en wegen in de provincies stil. Maar ook boeren kunnen op dit moment geen innovaties doorvoeren. De zorgen over de gevolgen voor de economie zijn groot.

In de vernietigende brief staat klip en klaar dat meer concrete maatregelen nodig zijn. De plannen van het kabinet zijn te generiek en de uitvoering ervan komt te laat. En als er niet voldoende geld wordt uitgetrokken, zal het extra beleid de rechter niet overtuigen.

Minister Wiersma noemt het "goed" dat er een "basis ligt om op voort te bouwen". Volgens premier Dick Schoof kan Nederland "geleidelijk in dit jaar" van het stikstofslot. Al is dat volgens hem wel afhankelijk van de rechtszaken die mogelijk nog gestart worden.