Dreun voor kabinet in Greenpeace-zaak: Staat moet in 2030 stikstofdoelen halen
Een nieuwe klap voor het kabinet in het stikstofdossier: de Staat moet de eigen stikstofdoelen voor het einde van 2030 halen. Lukt dat niet, dan moet de Staat van de rechter een dwangsom van 10 miljoen euro betalen.
De zaak was aangespannen door Greenpeace. De milieuorganisatie vreest dat kwetsbare natuurgebieden onherstelbare schade oplopen als de hoeveelheid stikstof niet snel omlaaggaat.
De rechter vindt dat de Staat ervoor moet zorgen dat uiterlijk op 31 december 2030 de helft van de stikstofgevoelige natuur niet meer overbelast is. De rechter verplicht de Staat zich aan zijn eigen deadline te houden. De Staat moet daar ook al direct mee beginnen en mag niet wachten tot de uitspraak in een eventueel hoger beroep.
Bij het terugbrengen van stikstof in de natuur moet voorrang worden gegeven aan de gebieden die er het slechtst aan toe zijn. Dat heeft de Staat tot nu toe niet gedaan. Een groot gebied dat flink lijdt onder stikstof is de Veluwe, zoals blijkt uit onderstaande afbeelding.
Doel voor 2030 nog ver buiten bereik
Greenpeace had ook geëist dat aan het einde van dit jaar op 40 procent van de natuur niet meer te veel stikstof mag terechtkomen. Maar daar ging de rechter niet in mee.
Niet voor het eerst gaf de rechter de Staat een enorme veeg uit de pan in een rechtszaak over stikstof. Hij was kritisch op het schrappen van de plannen om de stikstofcrisis op te lossen. Het vorige kabinet had daar 25 miljard euro voor uitgetrokken en het huidige maar 5 miljard. "Een stap terug, terwijl er juist extra maatregelen nodig zijn", oordeelde de rechter.
Volgens hem is door het kabinet ook nog geen beleid gemaakt waarvan duidelijk is dat de doelen voor 2030 ermee worden gehaald. Ook de wettelijke doelen voor 2035 (74 procent van de stikstofgevoelige natuur mag niet overbelast zijn) zijn buiten bereik, concludeerde de rechter. Maar daar ging deze zaak niet over.
Normaal gesproken legt de rechter de Staat geen dwangsom op, omdat van de overheid wordt verwacht dat die uitspraken van de rechter opvolgt. Maar omdat de Staat eerder al heeft aangetoond te weinig te doen om de stikstofuitstoot te beperken, legt de rechter nu wel een dwangsom op.
Als de Staat over bijna vijf jaar inderdaad een dwangsom moet betalen, gaat dat geld naar Greenpeace.
'Feestje voor de natuur'
Beide partijen kunnen tegen de uitspraak in beroep gaan, maar de rechter verplicht de Staat dus wel direct aan de slag te gaan. Greenpeace-directeur Andy Palmen noemt de uitspraak van de rechter "een feestje voor de natuur".
Wel heeft hij een "dubbel gevoel", omdat hij zich realiseert dat de harde uitspraak van de rechter gevolgen heeft voor de bouw en boeren. "Maar ik ben meer dan tevreden. Dit gaat uiteindelijk voor meer duidelijkheid zorgen."
Volgens de Staat vraagt Greenpeace het onmogelijke. De landsadvocaat zei op een zitting in november dat wat de organisatie wil "feitelijk onhaalbaar" is.