Stikstof gooit roet in het eten van de paasvuren. De houthopen mogen nog wel worden aangestoken, maar verder van beschermde natuurgebieden af. Ook mogen de paasvuren niet meer zo groot zijn als vroeger.

21 meter hoog was de houtstapel ooit die in het Overijsselse Dijkerhoek (gemeente Rijssen-Holten) in brand werd gestoken. Maar door stikstofregels zijn die tijden voorbij. Nu is het 10 meter.

Ook op andere plekken, zoals in Espelo, Holterbroek en Beuseberg zijn de paasvuren kleiner dan voor de stikstofcrisis. Jammer, maar er is mee te leven, zegt Arjan Veneklaas, een van de organisatoren in Dijkerhoek. "We hebben ons erop aangepast. Eerst was het een strijd wie het grootste paasvuur had, nu gaat het om het mooiste vuur."

Er mag door de paasvuren geen extra stikstof neerkomen op beschermde natuurgebieden, de zogeheten Natura 2000-gebieden. Door de dikke stikstofdeken die als het ware over ons land ligt, kunnen veel natuurgebieden elk extra beetje stikstof niet aan.

Als een paasvuur in brand wordt gestoken, dan gaat stikstofoxide de lucht in. In Dijkerhoek gaat dat om ruim 200 kilo stikstofoxide. Ter vergelijking: jaarlijks gaat er in Nederland bijna 50 miljoen kilo stikstofoxide de lucht in. Dat is een derde van de totale hoeveelheid uitgestoten stikstof. Twee derde is afkomstig van ammoniak, dat grotendeels uit de landbouw komt.

Maar niet alle stikstof die de lucht in gaat daalt vervolgens neer op beschermde natuur. Zeker stikstofoxide kan ver reiken. Op 500 meter van de bron is nog maar 2,5 procent van de stikstofoxiden neergedaald. Op 250 kilometer van de bron is nog niet de helft van de stikstofoxiden geland.

Strenge regels voor paasvuren

In Gelderland, Overijssel, Drenthe en Groningen, kunnen ondanks de strenge stikstofregels nog allerlei stapels hout in brand worden gestoken. Maar daar zijn wel strenge regels aan verbonden, laten de provincies weten.

In alle provincies is het eigenlijk ondenkbaar dat een paasvuur dicht bij een Natura 2000-gebied wordt ontstoken. Of het moet een heel klein vuur zijn of al heel lang op dezelfde locatie worden aangestoken.

In Overijssel mag bijvoorbeeld een paasvuur van 50 kuub op 1 kilometer van een Natura 2000-gebied staan. En een woordvoerder van de provincie Drenthe vertelt dat er geen extra stikstofberekening nodig is als een paasvuur al vanaf 1994 op dezelfde plek wordt aangestoken en even groot is als toen. Er is voor 1994 gekozen omdat toen de Natura 2000-gebieden werden aangewezen.

Voor veel grotere vuren, zoals dat in Dijkerhoek, is een zogeheten Aerius-berekening nodig. Via een computermodel wordt dan berekend of er extra stikstof in beschermde natuur belandt. Het is het model waar ook boeren hun stikstofneerslag mee berekenen. In het model wordt bijvoorbeeld ook rekening gehouden met de windrichting.

Job van der Plicht is binnenlandverslaggever

Opletten dat egels en vogels niet levend verbranden

De bouwers van de paasvuren moeten er ook voor zorgen dat er geen dieren zoals egels of vogels in de stapels hout kruipen. Anders zouden die bij het aansteken levend kunnen verbranden.

In Dijkerhoek leggen ze het snoeihout daarom pas twee weken voor Pasen buiten. "Een week van tevoren is er elke dag iemand aanwezig en we verplaatsen het hout af en toe met een shovel", zegt Veneklaas. "We laten het nog een keer extra inspecteren en eigenlijk gaat het op die manier heel erg goed."

Ook al zijn de paasvuren noodgedwongen kleiner, ze blijven wel populair, ziet Veneklaas. "We doen het met elkaar en voor de gezelligheid. En er komt veel jeugd op af. Maar soms kriebelt het nog wel een beetje", zegt hij lachend.