Er mag veel minder mest het land op, en dat zorgt voor een 'penibele situatie'
Vanaf vandaag mogen veel boeren weer mest op hun land uitrijden. Maar door nieuwe regels mag er minder mest het land op. Daardoor dreigen veel melkveehouders in de problemen te komen. "Het is voor boeren een penibele situatie geworden."
"Dit gaat veel boeren de kop kosten", zegt Harrald Helmers resoluut. De melkveehouder uit het Overijsselse Giethoorn heeft het over de steeds strengere mestregels. "Het wordt een pittig jaar."
In de herfst- en wintermaanden is de mest in een kelder onder de stal verzameld. Op 16 februari kan bij veel boeren bij wijze van spreken de vlag uit, want vanaf dat moment mag er weer mest op het land worden aangebracht.
Maar door het verlies van derogatie en door zogeheten bufferstroken kunnen boeren minder mest op hun land kwijt. Daardoor blijven mestkelders voller zitten, en dat levert boeren problemen op. "De mestmarkt zit straks totaal op slot", zegt Helmers. "Terwijl die redelijk in evenwicht was."
Nederland krijgt geen uitzonderingspositie meer
Derogatie betekende dat boeren meer kilo dierlijke mest per hectare mochten uitrijden dan andere landen uit de Europese Unie. Voor Nederland werd een uitzondering gemaakt omdat gras hier door het klimaat harder groeit dan in bijvoorbeeld Zuid-Frankrijk of Spanje.
Maar de EU heeft die uitzonderingspositie geschrapt. Daardoor blijven boeren met meer mest zitten. Die moet tegen betaling worden opgehaald en kost de boer dus meer. Overigens mogen boeren met kunstmest wel compenseren wat ze aan dierlijke mest niet meer over hun land mogen uitrijden.
De bufferstroken zijn ingesteld om ervoor te zorgen dat de mest minder in het slootwater belandt. Boeren mogen de mest niet meer over al het land verspreiden, maar moeten een strook naast de sloot mestvrij houden.
Minister noemt kunstmest als vervanger van dierlijke mest 'ongelukkig gevolg'
Kwetsbare planten weggeconcurreerd
Voor veel kwetsbare natuur is het noodzakelijk dat de hoeveelheid meststoffen in het water daalt, zegt Rob van Dongen, hydroloog van Staatsbosbeheer.
"Alle planten hebben voedingsstoffen nodig, maar daar zit een grens aan", legt hij uit. "Veel kwetsbare natuurtypen zijn voedselarm. Als door meststoffen het aantal voedingsstoffen toeneemt, kunnen planten die daar beter tegen kunnen andere planten wegconcurreren."
Als voorbeeld noemt Van Dongen natuurgebied de Weerribben-Wieden, in de buurt van de weilanden van boer Helmers. Daar groeit trilveen, maar de hoeveelheid meststoffen in het water is volgens de hydroloog "echt te groot". De waterkwaliteit is er de afgelopen decennia al verbeterd, maar volgens Van Dongen nog niet voldoende.
Boer Harrald Helmers tussen zijn koeien. | Beeld: Job van der PlichtTienduizenden euro's aan extra kosten
Voor boer Helmers betekenen de bufferstroken dat hij 2 hectare van zijn in totaal 75 hectare aan land niet mag bemesten. Dat de prijs om mest op te laten halen omhoog is geschoten, gaat boeren "tienduizenden euro's" per jaar extra kosten, zegt Helmers. Zelf houdt hij rekening met 30.000 tot 40.000 euro aan extra kosten.
Áls de overtollige mest al wordt opgehaald. Want volgens Helmers is het maar de vraag of er voldoende capaciteit is om de mest met tankwagens bij de boeren op te halen. Als dat niet gebeurt, blijven mestkelders vol zitten en moeten boeren noodgedwongen koeien de deur uit doen.
Daarnaast kunnen ook de sterk stijgende kosten voor het mesttransport boeren de kop kosten. "Het gaat echt veel geld kosten en ik denk dat er de komende jaren een kaalslag onder boeren komt."
Ook de Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) houdt er rekening mee dat sommige boeren het niet gaan redden. "Het is een penibele situatie geworden", zegt een woordvoerder.
Job van der Plicht is binnenlandverslaggever
Boeren willen toekomstvisie
Volgens LTO frustreert het boeren ook dat ze telkens aan nieuwe regels moeten voldoen. "Boeren zeggen dat ze een stip aan de horizon willen. Dan kunnen ze hun bedrijf aanpassen en meebewegen en zo twintig tot dertig jaar boeren. Maar een landbouwvisie ontbreekt op dit moment", zegt de woordvoerder.
Helmers is een van die boeren. "Ik ben absoluut niet tegen regelgeving", vertelt hij. "Maar stel de doelen en laat ons uitvinden hoe we daar komen. Er wordt maar niks beslist. Daardoor weet je ook totaal niet waar je aan toe bent. Hoelang moeten we nog wachten?"
