TITISEE - De Alkmaarse voetbalclub AZ heeft in het nationale en internationale voetbal de laatste jaren een opmerkelijke opmars gemaakt. De club deed het zo goed dat bondscoach Marco van Basten maar liefst vijf spelers van AZ in zijn WK-selectie heeft opgenomen. Na twee wedstrijden op het wereldkampioenschap in Duitsland is één ding pijnlijk duidelijk geworden: Ze spelen nauwelijks.

In het derde groepsduel van Oranje woensdag tegen Argentinië is dat overigens anders. Van Basten spaart de spelers met een gele kaart en dus komt er een plaats vrij voor enkele voetballers van AZ. Kew Jaliens, Tim de Cler en mogelijk ook Denny Landzaat kunnen tegen de Zuid-Amerikanen op speeltijd rekenen. Maar daarna keren ze hoogstwaarschijnlijk weer terug naar de reservebank omdat Van Basten voorlopig andere spelers beter vindt.

AZ maakte de afgelopen jaren onder trainers Co Adriaanse en Louis van Gaal veel progressie. Met de geldbuidel van voorzitter Dirk Scheringa als aantrekkelijk lokkertje vonden veel goede voetballers hun weg naar De Hout. De twee coaches maakten de voetballers beter en het Nederlands elftal, dat juist door Van Basten grondig werd gerenoveerd, kon de bloeiende spelers wel gebruiken.

In de afgelopen twee jaar riep Van Basten liefst tien spelers van AZ op: Henk Timmer, Jan Kromkamp (nu Liverpool), Kew Jaliens, Ron Vlaar (nu Feyenoord), Barry Opdam, Barry van Galen (gestopt), Martijn Meerdink, Tim de Cler, Joris Mathijsen en Denny Landzaat. In de WK-selectie zijn er daar zes (inclusief Kromkamp) van over.

Alleen Mathijsen heeft een basisplaats. "Dat is opmerkelijk" zegt AZ-scout en oud-international Hugo Hovenkamp. "Maar het komt niet als een verrassing. Het is goed dat ze erbij zijn, maar als je de spelers stuk voor stuk vergelijkt met de jongens die wel spelen, winnen ze die concurrentieslag vaak niet. De Cler heeft Champions League-winnaar Giovanni van Bronckhorst voor zich. Landzaat heeft Mark van Bommel en Sneijder als rivalen en zo kun je doorgaan. Ik sta er niet van te kijken dat ze niet spelen."

In de voorbereiding op het wereldkampioenschap was dat echter vaak anders. In de oefenwedstrijd tegen Duitsland, op 17 augustus 2005, stonden liefst vier AZ-spelers in de basis. Kromkamp, Opdam, De Cler en Landzaat speelden allemaal. Henk Timmer was reservekeeper. Ook in de duels daarvoor en daarna hadden Landzaat en Opdam vaak een basisplaats. Voor het WK is Opdam gepasseerd. Landzaat kampt met een vormcrisis en Timmer is inmiddels door Maarten Stekelenburg voorbijgestreefd als tweede doelman. Tijdens het afgelopen seizoen zei AZ-trainer Louis van Gaal soms dat zijn spelers de mentale hardheid missen om er in grote wedstrijden te staan. Hovenkamp: "Die constatering heeft waarschijnlijk meegespeeld in de keuzes van Van Basten. Die is niet achterlijk natuurlijk en heeft bovendien alle Europacup-wedstrijden van AZ gezien. Ik neem ook aan dat hij daarover met Louis van Gaal heeft gesproken."

Van Gaal zei na de verloren wedstrijd in de UEFA-beker tegen Sevilla over zijn ploeg: "Als het podium hoger ligt, kunnen sommige jongens daarop nog niet uit de voeten." Bij Oranje lijkt precies hetzelfde te gebeuren. "Het is toch een beetje het net-niet-verhaal uit De Hout", zegt Hovenkamp.

"Maar het kan ook een te makkelijke conclusie zijn. De jongens winnen de concurrentiestrijd met andere spelers gewoon niet. Dat kan inderdaad een mentale kwestie zijn, maar dat hoeft niet per se."