De Amerikaanse raceklasse NASCAR kwam de afgelopen weken veelvuldig in het nieuws doordat de sport sympathie voor de Black Lives Matter-beweging toonde en Confederatievlaggen langs de baan verbood. Wat zijn de roots van deze sport en hoe groot is de verandering die de klasse nu doormaakt?

NASCAR is net als veel autosportklassen een door witte mannen gedomineerde sport. Coureur Darrell 'Bubba' Wallace, deels van Afro-Amerikaanse komaf, vormt daarin een van de weinige uitzonderingen. Hij nam de afgelopen weken het voortouw om veranderingen door te voeren, zoals de oproep om de Confederate vlag te weren van circuits.

Deze vlag roept bij veel zwarte Amerikanen associaties op met racisme en het slavernijverleden van vooral de zuidelijke staten in de VS. NASCAR ging mee in zijn verzoek: de vlaggen zijn voortaan niet meer toegestaan op en rond de racebanen.

De eerste echte vuurdoop van deze maatregel is zondagavond, tijdens de 500-mijls race op de baan van Talladega in Alabama. Op het besluit om de vlag te verbieden kwamen veel lovende reacties, maar er was ook kritiek. Dat kregen Wallace en de raceorganisatie ook toen hij twee weken geleden met een Black Lives Matter-kleurstelling op zijn auto reed in Bristol (Tennessee). Een deel van de fans is van mening dat NASCAR steeds verder afdrijft van de traditionele zuidelijke basis.

Diezelfde geluiden waren eerder ook al te horen toen de coureurs tijdens een race in Atlanta een moment van stilte hielden om rassenongelijkheid in de VS te herdenken. Dat was kort na de gewelddadige dood van George Floyd in Minneapolis.

Een Confederatievlag (onder) bij een NASCAR-race. (Foto: Getty Images)

Hoe 'zuidelijk' is NASCAR nog?

NASCAR heeft zijn wortels in de zuidelijke staten van Amerika. De grote helden van de sport komen dan ook vrijwel zonder uitzondering uit die contreien. Grote namen als Richard Petty (North Carolina), David Pearson (South Carolina) Dale Earnhardt (North Carolina) en Bobby Allison (Alabama) zijn stuk voor stuk sportlegendes in het zuiden van de VS.

Tegenwoordig zijn de zuidelijke coureurs in de minderheid. Californië is hofleverancier, met als boegbeelden zevenvoudig kampioen Jimmie Johnson en de inmiddels gestopte viervoudig kampioen Jeff Gordon. De laatste kampioen uit het zuiden is Texaan Bobby Labonte, die zijn enige titel pakte in 2000.

Toch wordt de verkiezing van 'populairste coureur' jaar in jaar uit gewonnen door zuidelijke coureurs. Jarenlang ging die titel naar Dale Earnhardt Jr. uit North Carolina. Zijn opvolger als zuidelijke held is Chase Elliott, afkomstig uit Georgia. Beide coureurs hebben gemeen dat ze zoons zijn van populaire NASCAR-kampioenen.

President Donald Trump met NASCAR-legende Richard Petty tijdens de Daytona 500 in februari (Getty Images)

Republikeinse presidenten laten zich graag zien bij NASCAR

Hoewel de coureurs tegenwoordig dus uit alle hoeken van de VS komen, is het nog steeds voornamelijk een zuidelijke sport. Dat is ook te zien aan de kalender: 19 van de 36 races worden verreden in de traditioneel zuidelijke staten. Vrijwel alle teams zijn bovendien gevestigd in en rond Charlotte in North Carolina.

Dat dit samenhangt met een rechts-conservatief imago is geen verrassing. Republikeinse presidenten rekenen het NASCAR-publiek graag tot hun achterban. Zo bezocht Donald Trump in februari nog de Daytona 500 en waren coureurs als Elliott en Ryan Newman in 2016 te zien op het podium tijdens een van zijn campagnebijeenkomsten.

Ook racelegendes Petty en Bill Elliott (de vader van Chase) lieten zich daar zien aan de zijde van de huidige president. Een andere opvallende naam in de sport is teambaas Richard Childress, die in het bestuur zit van wapenlobbygroep NRA.

Waarom is de confederatievlag zo controversieel?
180
Waarom is de confederatievlag zo controversieel?

Wallace rijdt in de auto van sporticoon Richard Petty

Kenmerkend voor de ommekeer die NASCAR heeft gemaakt is dat Wallace rijdt voor het team van Petty, dat dus akkoord ging met de Black Lives Matter-kleurstelling op zijn auto, met het door hem groot gemaakte iconische startnummer 43. Terwijl Trump de demonstranten doorgaans wegzet als 'tuig' en zich voornamelijk aan de kant van de politie schaart.

Vanuit de coureurs komt vrijwel zonder enige uitzondering steun voor de koers die hun sport heeft gekozen. Onder meer Johnson, regerend kampioen Kyle Busch, Joey Logano en Ryan Blaney namen afscheid van hun helmontwerper nadat die zich negatief had uitgelaten over de speciale auto van Wallace.

Eerder waren de meeste coureurs al te zien in een videoboodschap, waarin ook werd toegegeven dat veel van de rijders zich meer moeten laten informeren over rassenongelijkheid in hun land.

'Bubba' Wallace in zijn auto met eenmalige Black Lives Matter-kleurstelling (Foto: Getty Images)

Al jaren wordt er gewerkt aan een diverser rijdersveld

De sport wil vooral uitstralen dat iedereen welkom is bij de races en heeft daar een speciale werkgroep voor ingesteld. NASCAR heeft ook al jaren een project om een diverser coureursveld te krijgen. Wallace kreeg steun van dit programma, net als de Mexicaan Daniel Suarez en Kyle Larson, die deels van Japanse komaf is.

Het zal de sportorganisatie dan ook dwarszitten dat uitgerekend Larson half april geschorst moest worden omdat hij tijdens een online race-evenement publiekelijk het n-woord hanteerde. De Californiër raakte meerdere sponsoren kwijt en werd ontslagen door zijn team Chip Ganassi Racing.

Larson is er dus niet bij als de coureurs zondagavond om 21.00 van start gaan op Talladega. Net als de Confederatievlaggen, al heeft NASCAR nog niet gezegd hoe ze dat beleid gaan handhaven. Eén voordeel: door de coronacrisis zijn er maar 5.000 fans welkom langs de baan. Het omstreden verbod van de omstreden vlag krijgt dus een voorzichtige vuurdoop.