Fernando Ricksen is woensdag op 43-jarige leeftijd overleden aan ALS. De voetballer werd geliefd en gehaat en groeide na zijn carrière uit tot boegbeeld in de strijd tegen ALS.

"Eén ding wil ik niet. Dat mensen mij zielig vinden. Want dat ben ik niet", schrijft Ricksen in 2013 op zijn website, net nadat hij in De Wereld Draait Door bekend heeft gemaakt dat hij ALS heeft.

"Ik blijf vechten. Wat ik al eerder zei: ooit zal er iemand de eerste zijn die deze verschrikkelijke ziekte verslaat én overleeft. Laat ik die persoon dan maar zijn. Ik blijf de fighter die ik altijd ben geweest. Dat kunnen jullie van mij aannemen."

Het tekent het karakter en de vechtlust - niet voor niets de titel van zijn in 2013 verschenen biografie - van Ricksen. De Limburger gaat zowel op als naast het veld voorop in de strijd, al gaat dat ook gepaard met veel problemen en controverse. Incidenten overschaduwen zijn loopbaan.

'Mafkees' debuteert bij Fortuna Sittard

De op 27 juli 1976 geboren Ricksen groeit als talentvolle voetballer op in Heerlen en debuteert in 1993 als prof bij Fortuna Sittard, waar hij samenspeelt met onder anderen Mark van Bommel en Kevin Hofland en kampioen wordt van de Eerste Divisie. Vier jaar later verkast hij naar het ambitieuze AZ, waarmee hij eveneens kampioen wordt op het tweede niveau van Nederland.

Tijdens zijn periode op de Nederlandse velden wordt al snel duidelijk dat Ricksen geen doorsnee voetballer is. Hij staat te boek als een van de grootste talenten van zijn generatie, maar een opstootje tijdens een training is bij hem geen uitzondering.

Het wordt hem niet altijd in dank afgenomen door zijn teamgenoten. Als Ricksen in 2004 - inmiddels spelend voor de Schotse topclub Glasgow Rangers - tegen AZ speelt in de UEFA Cup, halen oud-ploeggenoten naar hem uit in de media. Ze noemen hem een goede voetballer, maar ook een "vervelende jongen", "een mafkees", en "een vechtersbaas".

Buiten het veld draait het om drank en vrouwen

Ondertussen is Ricksen wel geliefd bij Rangers en in het bijzonder bij de fans. In zes jaar tijd groeit hij uit tot aanvoerder en steunpilaar van de ploeg die twee landstitels verovert. Als tweede Nederlander ooit wordt hij in 2005 uitgeroepen tot speler van het jaar van de Schotse competitie.

De prestaties op het veld van de talentvolle en bovenal hardwerkende Ricksen zijn nog misschien nog wel bijzonderder, omdat hij in Glasgow verre van het leven van een prof leidt. Buiten het veld draait het om drank en vrouwen en dat eist uiteindelijk zijn tol.

Een incident met een dronken Ricksen in een vliegtuig betekent het einde van zijn jaren bij Rangers. De middenvelder, die ook als verdediger uit de voeten kan, moet zich melden in een verslavingskliniek nabij Londen en heeft geen toekomst meer in Schotland.

Fernando Ricksen als speler van het Nederlands elftal. (Foto: Pro Shots)

'Ik gaf het tenminste gewoon toe'

De interlandcarrière van Ricksen is op dat moment al even voorbij. In het najaar van 2000 haalt toenmalig bondscoach Louis van Gaal hem bij het Nederlands elftal, waarna hij onder diens opvolger Dick Advocaat een basisplaats afdwingt. Twaalf keer draagt Ricksen het shirt van Oranje, dat met hem in het veld geen enkele keer verliest.

Een EK of WK haalt Ricksen niet. Nadat hij na een interland in 2003 tegen Wit-Rusland in beschonken toestand een deur van het spelershotel in Minsk intrapt, wordt hij niet meer geselecteerd.

Ricksen baalt van het incident, maar schaamt zich er niet voor. "Waar ik me wel aan stoor is dat sommige spelers geen ballen hebben. Dat ze ontkennen dat ze zich een avondje hebben laten gaan", zegt hij er in zijn biografie over.

"Dat vind ik schijnheilig. Wees dan een vent. Of ga niet en doe niks. Ik deed regelmatig dingen die niet mochten, maar als ik werd gesnapt, gaf ik het tenminste wel gewoon toe."

Fernando Ricksen bij de onthulling van zijn standbeeld bij Fortuna Sittard, begin 2018. (Foto: ANP)

Ricksen boegbeeld in strijd tegen ALS

Het is niet toevallig dat Ricksen zijn meeste interlands speelt onder Advocaat, want de Hagenaar loopt als een rode draad door zijn carri`ere. De twee werkten eerder samen bij Rangers en in 2006 haalt Advocaat Ricksen naar FC Zenit.

Met de Russische club wordt Ricksen voor de derde keer in zijn loopbaan landskampioen en ook de UEFA Cup wordt veroverd. In Sint-Petersburg kan hij de verleidingen van het uitgaansleven evenmin weerstaan. In zijn laatste Russische jaar, 2009, wordt hij geschorst wegens het gebruik van cocaïne.

Ricksen keert daarna nog wel terug bij Fortuna, waar de supporters hem als jongen van de club en van de streek in de armen sluiten. In 2013 stopt hij. Het is tijd voor zijn vrouw Veronika, die hij in Rusland ontmoet heeft en met wie hij een dochter heeft. En tijd om een biografie uit te brengen.

Fernando Ricksen in 2015, te gast bij zijn oude club AZ. (Foto: Pro Shots)

'Laten we er een avond van maken om nooit te vergeten'

De biografie is ook de reden waarom Ricksen in oktober 2013 in de studio van DWDD is uitgenodigd. Het zou gaan over zijn carrière, maar het gesprek krijgt een andere wending als de oud-voetballer geëmotioneerd raakt. Zijn biograaf Vincent de Vries vertelt vervolgens dat Ricksen net de diagnose ALS heeft gekregen.

Het nieuws komt hard aan in de voetbalwereld en ver daarbuiten. Het 'enfant terrible' groeit uit tot een boegbeeld in de strijd tegen ALS, een ziekte waartegen nog altijd geen medicijn is.

Ricksen raakt betrokken bij acties om geld op te halen en is het middelpunt van benefietwedstrijden van onder meer Fortuna Sittard en Rangers. Zijn oud-ploeggenoten willen altijd meedoen voor het goede doel. En van Cristiano Ronaldo tot Sepp Blatter, allemaal spreken ze hun steun en bewondering uit voor Ricksen.

De laatste jaren gaat de fysieke gesteldheid van Ricksen hard achteruit. Op 29 juni van dit jaar verschijnt de strijdlustige oud-voetballer - die inmiddels communiceert middels een spraakcomputer - bij een gala in Glasgow voor de laatste keer in het openbaar.

"Omdat het heel moeilijk voor mij wordt, zal dit de laatste zijn. Laten we er een avond van maken om nooit te vergeten", zegt Ricksen. Nog geen drie maanden later overlijdt hij.