AALST/AMSTERDAM/ZEIST - Een markant mens en groot trainer overleed donderdagochtend in het ziekenhuis van het Belgische Aalst. Rinus Michels, twee weken geleden geopereerd aan zijn hart, werd 77 jaar. De voetbalwereld reageerde met een lofzang op "De Generaal".

Bekijk video: Modem/ Breedband

"Een groot man en groot Ajacied is heengegaan", reageerde Arie van Eijden, algemeen directeur van Ajax, donderdag op het overlijden van de trainer die met Ajax in 1971 de Europa Cup 1 won. Het was het eerste internationale succes van de Amsterdammers.

Michels vervolgde zijn trainersloopbaan in Barcelona, maar keerde in 1974 terug om het Nederlands elftal als supervisor naast bondscoach Fadrhonc bij te staan op het WK in Duitsland. Oranje veroverde de wereld met het zogenoemde totaalvoetbal, maar strandde in de finale op het gastland.

EK 1988

De ultieme revanche volgde veertien jaar later toen het Nederlands elftal, opnieuw onder Michels, Duitsland in eigen land uitschakelde op het EK. Met vedetten als Gullit, Van Basten en Rijkaard werd Nederland vervolgens Europees kampioen door de Sovjet-Unie in de finale te verslaan. Twee jaar later keerde Michels terug als bondscoach. De halve finale bij het EK in Zweden (1992) was het eindstation: nadat huidig bondscoach Marco van Basten een strafschop had gemist, was de uitschakeling tegen Denemarken een feit.

Van Basten

Uit handen van Michels ontving Van Basten enkele jaren geleden het diploma Coach Betaald Voetbal. "Dat was een heel speciaal moment voor mij" zei hij donderdag. "Michels was iemand die alle kwaliteiten van een topcoach in zich had. Hij wist een groep te motiveren en kon op de juiste momenten, vooral door zijn bijzondere gevoel voor humor, de spanning van de ploeg afhalen."

Michels

Michels, als speler goed voor vijf interlands, bleef actief als adviseur van de wereldvoetbalbond FIFA, de Europese voetbalunie UEFA en de KNVB. "Michels werd binnen UEFA-kringen beschouwd als de 'godfather' van de trainers", reageerde bondsvoorzitter Jeu Sprengers van de KNVB donderdag na een werkbezek aan de UEFA in Zwitserland. "Hij past in het rijtje van de allergrootsten in de voetbalwereld: Matt Busby, Bill Shankly, Helenio Herrera en Ernst Happel."

Michels liep de afgelopen jaren een paar klappen op. Vooral het overlijden van zijn vrouw Wil, vorig jaar, viel hem zwaar. "Steeds vaker vroeg hij zich af wat de zin van het leven was nu hij zijn maatje niet meer naast zich wist", meldde de site van het vakblad De Voetbaltrainer donderdag. In samenwerking met de redactie van dat blad stelde hij het boek "Teambuilding als route naar succes" samen.

Gezondheid

Michels had nog vele plannen, maar zijn gezondheid werkte niet mee. Op 18 februari werd hij in het Belgische Aalst preventief geopereerd aan een hartklep en lag daarna enige dagen op de afdeling intensieve zorg. Volgens KNVB-directeur Henk Kesler waren de afgelopen dagen complicaties opgetreden, die een nieuwe operatie noodzakelijk maakten. Michels overleed donderdag om 5 uur in de ochtend.

De Generaal

Zijn bijnaam 'De Generaal' kreeg hij wegens zijn soms keiharde aanpak van spelers. Beroemd was zijn uitspraak "Voetbal is oorlog". Maar Michels kon ook charmeren, bijvoorbeeld als hij in gezelschap de microfoon pakte en liederen ten gehore bracht. "Een warme en humoristische man. Hij was een persoonlijkheid in alle opzichten. Voor hem wilde je alles geven", keek Ruud Gullit terug. De Feyenoord-coach was aanvoerder van het succesvolle team van 1988.

Totaalvoetbal

Michels geldt als de uitvinder van het totaalvoetbal. Het Nederlandse voetbal werd er wereldberoemd mee. "Een van de beste trainers die Nederland ooit heeft gehad", zei Kesler donderdag. "Een markante persoonlijkheid aan wie de KNVB ook in zijn nadagen veel heeft gehad. De vlag gaat in Zeist halfstok."

Balkenende

Volgens premier Balkenende heeft Michels "buiten de lijnen dezelfde betekenis gehad voor het Nederlandse voetbal als Johan Cruijff dat had binnen de lijnen." De beste Nederlandsde voetballer aller tijden herdacht op zijn website zijn vroegere coach met bewondering. "Met het overlijden van Rinus Michels heeft Nederland een groot iemand verloren", meldde Cruijff. "Zowel als voetballer en trainer is er niemand geweest van wie ik zoveel geleerd heb. Ik zal hem missen."