"Wat zeg ik altijd", vraagt de jeugdtrainer in een kleedkamer vol jonge Ajax-spelertjes. De jonge Jeremain Lens is één van hen, hij heeft blonde rastahaartjes. Naast hem de kleine Nordin Amrabat.

Door Rypke Bakker

"Bij Ajax zijn we…", gaat de trainer verder terwijl hij naar het jongetje naast de deur wijst. "Heel goed", antwoordt de twaalfjarige Evander Sno. Jeugdtrainer: "Nee, bij Ajax zijn we nooit tevreden."

Het is mijn favoriete fragment uit de film 'Ajax: Daar hoorden zij engelen zingen' van Roel van Dalen. In een paar seconden wordt de waanzin en misschien ook wel de megalomanie van Ajax in het seizoen 1999/2000 gevat, een seizoen waarin de club het honderdjarig bestaan vierde.

Zandveld

Het hele jaar mocht de cameraploeg van Van Dalen filmen in de Arena en op de Toekomst. Om een ploeg in beeld te brengen op weg naar de titel en om dat unieke Ajax-gevoel vast te leggen, moet de club hebben gedacht. Maar het werd een film over een miljoenenspits die niet scoorde, Nikos Machlas. Een negentienjarig Roemeens talentje dat vereenzaamde in een Holiday Inn Hotel, Cristian Chivu. En een jubileumwedstrijd tegen FC Twente die met 1-0 verloren werd, waarna tussen de geforceerde festiviteiten door de trainer eruit vloog, Jan Wouters.

Louis van Gaal zat tijdens die jubileumwedstrijd op de eretribune. Het is de enige keer dat hij voorbij komt in de film. Verder hield Van Gaal zich niet bezig met het Ajax van Ferdi Vierklau, Aaron Mokoena, John Nieuwenburg en Wamberto. Johan Cruijff trouwens ook niet. Het was nog een decennium wachten op revolutie.

Het Ajax van 2000 was daardoor vooral zoekende, tot in Afrika aan toe. De film volgt ook twee Amsterdamse scouts langs een zandveld in Ghana. "Die met die blote voeten is niet slecht. Zou hij weten hoe oud-ie is?"

Daarna maken ze de Ghanese jochies blij met kaarten van voetballers. 'Great players of Ajax Amsterdam', zoals één van de twee scouts zegt. Maar 'great players' waren het niet. Ajax was aan het eind van het seizoen 1999/2000 namelijk de nummer vijf de eredivisie. Negen nederlagen, 51 doelpunten tegen.

Stampvoeten

Het heeft lang geduurd alvorens een profclub opnieuw alle deuren opendeed voor een cameraploeg. Dertien jaar om precies te zijn. Na de winterstop zagen we elke maandag op RTL7 in 'Sparta: Achter de poorten van Het Kasteel' opnieuw een zwalkende club.

"Als groep laten we een camera toe, waar geen enkele club dat toelaat", hoorden we Danny Buijs zeggen. Vervolgens zagen we een aflevering waarin de 'jonkies' de dertigjarige Buijs tijdens het trainingskamp bestempelden als het grootste kind van de groep. Buijs miste op zijn beurt vooral zijn eigen kinderen. Een trainingskamp in Portugal vond hij maar niks.

Belerende jeugdtrainers waren er niet bij Sparta, óf ze werden niet gefilmd. De ellende in de kleedkamer bleef zo beperkt tot Mario Bilate die na een wissel in de rust stampvoetend richting de douches vertrok. Sparta-scouts in Afrika waren ook niet te zien. Ze zullen er vermoedelijk ook niet zijn.

Verder waren er vooral overeenkomsten met het Ajax van dertien jaar eerder. De camera's moesten Sparta volgen op weg naar een kampioenschap. 'En dat dankzij een nieuwe baanbrekende methode', vertelde de aankondiging van de serie. Maar net als in Amsterdam in 2000 ging het mis.

Ook bij Sparta een jubileum, het 125-jarig bestaan. En ook bij Sparta een met 1-0 verloren jubileumwedstrijd (tegen FC Emmen). En, alsof het script geschreven was door Roel van Dalen, werd ook bij Sparta de trainer, Michel Vonk, tussen de festiviteiten door ontslagen.

Zijn opvolger was Henk ten Cate. "Kappen met die camera's", zei Henk bij zijn presentatie. Die presentatie werd daardoor meteen ook het laatste beeld van de serie.

Graspol

Ergens is dat wel jammer. Want in de laatste weken van de competitie verloor Sparta zowaar niet meer. De eredivisie kwam ineens dichtbij, zeker toen in de play-offs Helmond Sport was verslagen. Nadat Roda JC op Het Kasteel op 0-0 was gehouden, geloofde de club zowaar in promotie. "Ik denk dat we volgend jaar in de eredisivie spelen", hoorde ik Sandro Calabro zeggen. Dat Sparta meer graspollen dan ballen had geraakt, was hij voor het gemak even vergeten.
    
Afijn, u kent het vervolg. Sparta counterde in Kerkrade naar 1-0, hield stand, op twee vrije trappen van Mark-Jan Fledderus na. Geen promotie, wat Sparta op basis van het spel en de kwaliteiten ook niet verdiende.

Ten Cate prees na afloop vooral de inzet van zijn ploeg. Hij had zijn Spartanen zien 'vechten als leeuwen', kon niemand iets verwijten. Behalve zijn keeper Nico Pellatz, die stond in de verkeerde hoek. Scheidsrechter Tom van Sichem, die ten onrechte een Rotterdamse treffer afkeurde. En terugkijkend op het seizoen veroordeelde Ten Cate ook nog het RTL-programma. De camera's hadden het elftal geen goed gedaan.

Wat dat betreft was het weer net als bij Ajax in 2000. Ook bij Sparta waren ze nooit tevreden.