Omdat Mart Smeets geen rijbewijs heeft (daarover later meer) reist hij al jaren veel met de trein. Daarin werd hij ooit geconfronteerd met een Turkse man die hem tien minuten lang een stiletto op de keel zette. 

Door Hendrik Meijnders

Mart was een hond en moest dood omdat ze het bij de NOS hadden bestaan een Europa Cup-wedstrijd van Galatasaray niet uit te zenden. Een weinig gewaagde conclusie: bekend zijn heeft zo z’n mindere kanten.

Lees het in de biografie (na veel gedoe dan eindelijk op de markt) van sportomnivoor Smeets. Toegegeven, daar moet je dan wellicht zin voor maken om aan te beginnen, het is de leesuren echt wel waard.

Al zullen de haters daarvan nooit overtuigd geraken. Jan Marten, zijn eigenlijke naam, zal er niet mee zitten. Dat is een modus waarin hij al decennia lang bewust zit. Leven in een glazen huis doet nu eenmaal zelden iemand goed.

Opmerkelijk

Het bestaan van aandachtsdier Smeets laat zich eenvoudig samenvatten: werken, sport en muziek. En onmatigheid is daarin dan misschien de bron van zijn bestaan. Dat is vaker gehoord, net als dat hij tekort schoot in de opvoeding van zijn kinderen (zij zijn veel aan het woord), omdat hij nu eenmaal altijd op pad moest voor de NOS.

Minder bekend: de schuinsmarcheerder Smeets die de moeder van zijn kinderen meermaals bedroog, zelfs ten tijde dat zij hoogzwanger was. Of: de nog steeds moeizame verhouding tussen zijn eerste en tweede vrouw.

Dat hij als leerling een wipje maakte met zijn lerares Engels kan dan weggeschreven worden in de categorie jeugdige geiligheid, maar dat juist de zo op zijn privéleven gestelde Smeets dit soort info in zijn geautoriseerde levensverhaal toelaat is opmerkelijk.

Veellezers van zijn werk (hij tikte meer dan veertig tot in Duitsland vertaalde boeken wat hem tonnen aan royalties opleverde) zal de nodige info bekend voorkomen, want eerder naar buiten gebracht. Maar er blijft genoeg materiaal over. Als pompbediende maakte hij een schietpartij mee, als amateurvoetballer kreeg hij een jeugdprofcontract onder zijn neus.

Kleine Mart was vaak terug te vinden op een manege en rijdend op zijn brommer kwam hij als 25-jarige terecht onder een instortende brug, waarna hij liggend op de grond voor dood werd aangezien. Het incident leidde het einde van zijn niet onsuccesvolle basketballoopbaan in. Twee kettingbotsingen zorgden voor een dusdanig trauma bij Smeets, dat hij nooit meer aan het halen van zijn rijbewijs zal gaan beginnen.

15.000 euro

Natuurlijk gaat het in Mart Smeets, de biografie ook over Bob Spaak, Jean Nelissen, Lance Armstrong en zijn andere jeukende voorliefde, die voor Amerika. Dat is in deze uitgave onvermijdelijk, dus te billijken. Dat hij ooit alleen hoefde te verschijnen als gast bij een gouden huwelijk om daar vervolgens 15.000 euro voor te ontvangen (iets wat hij trouwens weigerde) is origineler om te lezen.

Of die zeldzame keer dat hij zich op een racefiets hees en eenmaal aangekomen bij een rood stoplicht zijn voet niet uit de pedaal kreeg, waarna voorbijgangers een grote, zware man op zijn zij zagen gaan. ‘Hé, was dat niet Mart Smeets?’

Love him. Hate him. Het zijn vaak de besten waar zo over wordt gedacht. Aan zowel Jekyll als Hyde wordt aandacht geschonken in deze uitgave aan de hand van ‘zij-die-het-weten-kunnen’. (Kees Jansma: "Hij is bang voor het zwarte gat." Maarten Ducrot: "Hij wil in het harnas sterven lijkt het wel"). Ook dat pleit voor de hoofdpersoon en zijn auteur. Dit is het allesomvattende Smeets-boek. En dat bevalt stukken beter dan vooraf gedacht.

Cijfer: 7,5

Mart Smeets - biografie
Uitgever: Atlas Contact
ISBN-nummer: 9 789020 411256
Auteur: Kees Sluys
Pagina’s: 285

Prijs: 19,95 euro