Er is een gedeelte van de Amerikaanse sportwereld waar wij, aan de andere kant van de oceaan, niet bekend mee zijn: college football.

Misschien dat wij een klein beetje bekend zijn met NFL. Misschien dat we weten wie de New York Giants en de San Diego Chargers zijn, maar heel veel verder daalt de footballsport toch niet onze sportwereld in.

Het feit dat in Amerika verleden week de sportwereld bijna letterlijk stil stond omdat er een morele aardbeving van ongekend niveau plaatsvond, heeft hier het nieuws niet gehaald. Ik zal proberen uit te leggen wat er gebeurde.

Seksuele uitspattingen

De hoofdcoach van Penn State, een van de grote teams in het land, werd door zijn schooldirecteuren bedankt voor de eer. Je mag ook zeggen dat hij ontslagen werd. Door het ontslag raakte de Amerikaanse sportwereld in een shocktoestand.

Deze Joe Paterno, een eerbiedwaardige, oude man van 84 jaar (dat leest u goed) werd in de wacht gezet omdat hij, in de tien achter ons liggende jaren zijn mond had gehouden, of in elk geval zijn superieuren niet volledig had voorgelicht, over de seksuele uitspattingen van een van zijn assistent-coaches.

Paterno is in de Amerikaanse sportwereld een icoon, een man van ongekend aanzien, en zijn ontslag kwam dan ook snoeihard aan. De eerste reactie was: je ontslaat de paus toch ook niet, dus waarom Paterno dan wel?

Paterno wist via horen zeggen van zeker twee ooggetuigen dat één van zijn getrouwen vieze spelletjes met heel jeugdige jongetjes had gespeeld en Paterno had die wetenschap in bedekte vorm voorzichtig aan het schoolbestuur doorgegeven, maar niet aan de politie.

Wanstaltig gedrag

Sterker: het wanstaltige gedrag van die assistent, Jerry Sandusky, werd door de leiding van Penn State bijna geheel weg gemanoeuvreerd. Alsof het niet bestond, alsof het nooit gebeurd was. Terwijl twee getuigen de coach in de douches hadden gezien terwijl hij anale seks bedreef met jongetjes van nauwelijks tien jaar oud.

Veel verder kwam die kennis niet, want coach Paterno, een man van groot statuur, vergelijkbaar met namen als Michels, Roux, Cruijff, Mourinho en Wenger, hield die wetenschap en kennis min of meer voor zichzelf.

De ontsporingen van de genoemde coach vonden negen jaar en langer geleden plaats en in de loop der jaren werden tenminste acht jonge jongens seksueel misbruikt door Sandusky, een getrouwde man, die op 14 november een deel van de aantijgingen ontkende. Hij had wel naakt met de jongens onder de douche gestaan en aan hun lichamen gezeten, maar hij had dat niet gedaan omdat hij pedofiel was, zo zei hij met bevende stem.

Paterno werd dus, onder een enorme druk van de Amerikaanse samenleving, ontslagen en ook de hoogste directeur van de grote, machtige en rijke school van Penn State, Graham Spanier, diende direct terug te treden.

Hij wist van de seksuele uitspattingen van een van de coaches, maar ook hij had de politie niet (tijdig) ingelicht.

Bidden

Twee topmensen sneuvelden dus en Penn State werd een school waar mensen de nachten na het bekendmaken van dit alles in een wake doorbrachten, waar de kerken volstroomden en waar men ging bidden voor de slachtoffers van deze wel heel wrede geschiedenis.

Voor het begin van de wedstrijd tussen Penn State en Nebraska afgelopen zaterdag kwam de thuisploeg in bijna stilte het uitverkochte stadion binnen. Zonder coach Paterno dus, de man die 44 jaar lang hoofdcoach was geweest op deze beroemde footballschool.

De spelers, vergezeld van een geestelijke, knielden op het midden van het veld en er werd een lang gezamenlijk gebed ingezet. Voor de slachtoffers, jongens die nu getraumatiseerd zijn en allen onder behandeling zijn, voor de coach, hun eigen heilige en voor alle andere mensen die geraakt zijn door dit alles. Penn State verloor de wedstrijd in vrijwel gewijde stilte.

Ik zou niet weten in welke Nederlandse verhoudingen je zo’n situatie zou moeten neerzetten. Het noemen van namen of het geven van voorbeelden, zou al onethisch zijn. Hier betrof het een van de grootste footballscholen in de Verenigde Staten en zeker de bekendste coach in deze wereld.

Verschrikkelijk

Waarom Paterno dit verschrikkelijke vergrijp van een van zijn assistenten niet doorgespeeld heeft aan de autoriteiten, is niet duidelijk.

Amerikaanse columnisten vergeleken de handelwijze van Paterno met die van de rooms-katholieke leiders die ook het gedrag van hun ‘personeel’ verzwegen en net deden of er de afgelopen decennia niets gebeurd was op dit vlak binnen de Rooms-Katholieke Kerk. 

Elk televisieprogramma, alle talkshows, menig discussieprogramma en alle nieuwsrubrieken gingen over dit voorval. USA Today had na twee dagen al een van de slachtoffers gevonden en de uitgetikte verhoren van acht slachtoffers lagen direct op straat.

Dit alles lezende, deed je het hart omdraaien. Dat een sportcoach dit met jonge jongens kon doen en blijven doen, was ongelooflijk. De man was, let wel, ook nog grondlegger van een club van jongens die het sociaal niet goed hadden en die hulp van zijn stichting kregen. Hij rekruteerde zijn slachtoffers mede uit die club.

Schaamte

Maar, zo zei hij telefonisch op NBC, hij was geen pedofiel en hij deed het niet om seksueel aan zijn gerief te komen. Dat hij aangetroffen werd terwijl hij zijn slachtoffers naakt, nat en in staat van grote opwinding anaal ‘nam’ ontkende hij; dat hadden de getuigen niet goed gezien.

Coach Paterno, in de Verenigde Staten dus even heilig als de paus, liet nog niets van zich horen, anders dan dat hij zich schaamde voor wat er op dit trotse opleidingsinstituut gebeurd was. Was schamen de juiste benaming? Of was het de expliciete manier waarop dit alles in de pers behandeld werd?

Het was schokkend om te beleven, dat zeker. In de Verenigde Staten stond het sportleven even stil, in de rest van de sportwereld was daar niets van bekend; ook dat is opvallend.