'Te dik. Te traag. Te eenbenig. Te onbesuisd ook.’ Deze diskwalificaties werden begin jaren ’60 vaak geuit wanneer ‘voetbalkenners’ het over de nog jonge Willem van Hanegem hadden, zo vertelt Matty Verkamman in ‘de ultieme biografie’ van De Kromme.

In 1962 debuteerde Van Hanegem bij de Utrechtse club Velox als semiprof. Bij deze Eerste Divisieclub verdienden de spelers ongeveer honderd gulden per maand. Om rond te komen werkte Willem van Hanegem hele dagen op de bouw.

Sommige insiders zagen indertijd echter al wel dat hij een groot talent was. Tonny van der Linden, de sterspeler van de Utrechtse eredivisieclub DOS, drong er bij de voorzitter van DOS meermaals op aan, dat hij die jonge, technische speler van Velox moest aantrekken. De voorzitter ging daar nooit serieus op in. Van Hanegem was volgens hem te traag voor de eredivisie.

Scepsis

De scepsis over Van Hanegem was niet helemaal onlogisch. De 1 meter 83 lange speler woog in zijn Velox-periode liefst 94 kilo. Hoewel hij een geweldige techniek had, gebruikte hij zijn technische vaardigheden vaak niet erg functioneel. Tot ergernis van zijn teamgenoten pingelde hij veel te veel. Regelmatig pingelde hij zelfs in z’n eigen strafschopgebied, wat soms noodlottige gevolgen had.

In 1966 kon Willem van Hanegem toch de overstap maken naar de eredivisie. Nadat hij had uitgeblonken in een wedstrijd tegen Xerxes, bood deze Rotterdamse club hem een contract aan. De zware trainingen van Xerxes-trainer Kurt Linder wierpen hun vruchten af: tijdens zijn eerste seizoen viel De Kromme 13 kilo af.

'Te traag en eenzijdig'

De grote progressie die Van Hanegem bij Xerxes maakte, bleef niet onopgemerkt. In 1968 wilde Ajax-voorzitter Jaap van Praag hem graag aantrekken. Ajax-trainer Rinus Michels had echter geen interesse. Hij vond Van Hanegem nog steeds 'te traag en te eenzijdig', waardoor hij niet geschikt zou zijn ‘voor het moderne topvoetbal'.

Uiteindelijk ging Willem van Hanegem in die zomer van 1968 naar Feyenoord. De rest van het verhaal is algemeen bekend: daar zou hij uitgroeien tot één van de beste voetballers aller tijden.

Herdershond

In ‘de ultieme biografie’ wordt beschreven dat Van Hanegem in 1972 bijna de overstap maakte van Feyenoord naar Olympique Marseille. De clubs hadden hierover al een akkoord, maar Willem van Hanegem twijfelde nog. Tijdens z’n vakantie in zijn geboorteplaats Breskens sprak Van Hanegem hier veel over met z’n vrouw Truus, maar ook met Coby en Wim Jansen.

Willem bleef twijfelen. Toen ze met z’n vieren over het strand liepen, besloten ze op een gegeven moment om te gaan stemmen over de vraag of De Kromme naar Marseille moest gaan. ‘De uitslag was 2-2’. Daarop besloot Willem dat hun herdershond Wodan de doorslag moest geven. Willem zou ‘Marseille’ roepen. Indien de hond als reactie hierop zou blaffen, dan zou Van Hanegem naar Frankrijk gaan. Als hij niet zou blaffen, dan zou hij niet gaan. ‘En Wodan blafte niet.’

Grote sympathie

De ‘ultieme biografie’ van Van Hanegem werd geschreven door negen prominente journalisten. Johan Derksen schreef bijvoorbeeld het voorwoord en een hoofdstuk over Van Hanegems periode als speler van Chicago Sting. Hugo Borst schreef over zijn periodes als hoofdtrainer van Feyenoord en Sparta. Matty Verkamman schreef ondermeer over de prille jeugd van Willem van Hanegem en over zijn carrière als international.

Veel stukken in dit boek zijn duidelijk geschreven vanuit grote sympathie voor De Kromme. Toch heeft dat er gelukkig beslist niet toe geleid dat het een zoetsappig, hagiografisch boek is geworden. Een kritiekloze biografie had natuurlijk ook niet bij Willem van Hanegem gepast. In zijn glorietijd als speler kreeg hij, net als de andere Oranje-vedettes, vaak zware kritiek te verduren van Volkskrant-journalist Ben de Graaf.

Veel Oranje-spelers beschouwden De Graaf als hun aartsvijand. Van Hanegem dacht daar anders over, blijkens een interview dat hij in 1980 gaf aan Voetbal International. Hij kon zich best in De Graaf verplaatsen, ‘ik ben zelf namelijk ook verschrikkelijk kritisch. Als ik journalist was, zou ik dezelfde benadering kiezen als Ben de Graaf.’

Beste sportboek van het jaar

De eerste editie van deze ‘ultieme biografie’ verscheen in 2007 en was zeer rijkelijk geïllustreerd. Het boek werd door de Nederlandse sportjournalisten verkozen tot ‘het beste sportboek van het jaar’.

Deze monumentale biografie had eigenlijk maar één duidelijk nadeel: het boek was nogal prijzig. Sinds een paar maanden is er echter ook een pocket-editie verkrijgbaar, waarin geen afbeeldingen staan, en die heel wat goedkoper is.

Titel: Willem van Hanegem
Auteurs: Johan Derksen, Matty Verkamman, Hugo Borst, Leo Driessen, Hans van Echtelt, Wilfried de Jong, Bert Nederlof, Chris van Nijnatten en Jaap Visser
Pagina’s: 334
Uitgeverij: L.J. Veen

Bestel dit boek op Sportgeschiedenis.nl