De wereldzwembond FINA en de internationale rugbyfederatie IRL zorgden recent voor opschudding door bekend te maken dat transgender personen niet langer welkom zijn op het hoogste niveau. Hoe zit dat precies?

De nieuwe regels van de FINA en IRL gaan vooral transgender vrouwen aan, die niet langer mogen meedoen in topcompetities bij de vrouwen. De bonden willen voorkomen dat ze oneerlijk fysiologisch voordeel hebben en streven naar een zo gelijkwaardig mogelijke strijd in hun sport. Voor transgender mannen verandert er niets: zij mogen blijven meedoen op topniveau bij de mannen.

In de nieuwe regels van de zwembond staat dat alleen transgender meisjes die vóór hun twaalfde verjaardag in transitie zijn geweest, mogen meedoen bij de meisjes. Zeer waarschijnlijk komt in de praktijk daar niemand voor in aanmerking. De zwembond zei verder aan een speciale competitie voor transgender personen te werken.

De regelwijzigingen zijn een reactie op een verzoek van het internationaal olympisch comité (IOC). De organisatie kondigde eind vorig jaar na een paar jaar onderzoek nieuwe richtlijnen aan, waarbij alle sportfederaties wordt gevraagd hun eigen regels op te stellen. Het IOC wil sport daarmee eerlijker en toegankelijker maken.

Volgens de oude handvatten uit 2015 moesten transgender vrouwen nog aan allerlei voorwaarden voldoen om aan vrouwencompetities te mogen meedoen. In de nieuwe richtlijnen stelt het IOC transgender vrouwen bijvoorbeeld niet langer verplicht hun testosteronwaarde over langere tijd te verlagen. Iedere situatie moet per sport en per atleet worden beoordeeld door de betreffende bond.

De Nieuw-Zeelandse gewichthefster Laurel Hubbard was vorig jaar de eerste transgender atleet die meedeed aan de Olympische Spelen.

De Nieuw-Zeelandse gewichthefster Laurel Hubbard was vorig jaar de eerste transgender atleet die meedeed aan de Olympische Spelen.
De Nieuw-Zeelandse gewichthefster Laurel Hubbard was vorig jaar de eerste transgender atleet die meedeed aan de Olympische Spelen.
Foto: EPA

De beslissingen van de zwem- en rugbybond leiden tot zeer uiteenlopende reacties in de sport. Zo spraken topzwemsters Cate Campbell en Emily Seebohm hun steun uit voor de koerswijziging van de FINA, terwijl concurrent Maddie Groves de nieuwe regels juist beschamend noemde.

Organisaties die zich inzetten voor gelijkheid zijn net als Groves furieus. "Als je transgender vrouwen verbiedt om tegen andere vrouwen te strijden, loop je het risico de internationale mensenrechten te schenden. Dergelijk beleid moet vanuit inclusie worden gevoerd", zei algemeen directeur Anna Brown van Equality Australia onlangs.

Zelfs wetenschappers zijn het niet met elkaar eens. Er is een groep die beweert dat transgender vrouwen door het verlagen van hun testosteronwaarde prima kunnen meedoen aan vrouwencompetities, terwijl anderen stellen dat er genoeg bewijs is dat er hoe dan ook een oneerlijke strijd zal ontstaan.

In het (baan)wielrennen ontstond er discussie rond transgender vrouw Emily Bridges.

In het (baan)wielrennen ontstond er discussie rond transgender vrouw Emily Bridges.
In het (baan)wielrennen ontstond er discussie rond transgender vrouw Emily Bridges.
Foto: Getty Images

Het valt te verwachten dat in de komende tijd meer sportbonden hun eigen regels omtrent transgender personen aankondigen. Sebastian Coe, de voorzitter van de wereldatletiekbond, liet al weten dat hij mogelijk ook ingrijpt. "Ik neem mijn verantwoordelijkheid om de integriteit van de vrouwensport te beschermen zeer serieus. Als we de protocollen in de toekomst moeten aanpassen, zullen we dat doen", zei hij.

Vorige maand nam de wielerbond UCI al maatregelen door vrouwen voortaan een bepaalde (lage) testosteronwaarde te verplichten. Het was een reactie op commotie rond baanwielrenster Emily Bridges, die van de UCI niet mocht meedoen aan het Britse kampioenschap. Een aparte competitie is nog niet opgericht in het (baan)wielrennen.

Veel federaties zitten hoe dan ook flink met de kwestie in hun maag. De rugbybond meldde bij de bekendmaking van de nieuwe regels niet voor niets: "We blijven werken aan het herzien en bijstellen van de regels en zullen proberen zo snel mogelijk een alomvattend beleid te ontwikkelen."