De Europese NAVO-landen zullen dit jaar voor het eerst samen de vereiste 2 procent van hun bruto binnenlands product aan defensie uitgeven. Dat zei NAVO-chef Jens Stoltenberg donderdag tijdens de presentatie van zijn laatste jaarverslag.

Stoltenberg zwaait later dit jaar af als secretaris-generaal.

De Europese NAVO-bondgenoten zullen in 2024 samen vermoedelijk 430 miljard euro in defensie investeren, zei Stoltenberg. Het totale defensiebudget van alle NAVO-bondgenoten samen steeg over het afgelopen jaar met 11 procent, blijkt uit het verslag.

Stoltenberg toonde zich op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel blij met die toename. Maar de Noor benadrukte dat nog meer investeringen onvermijdelijk zijn. "In een onvoorspelbare wereld wordt de NAVO alleen maar belangrijker."

Zo heeft hij de leden opgeroepen om de levering van munitie en wapens aan Oekraïne op te schroeven. Volgens Stoltenberg is er in Oekraïne na twee jaar oorlog geen gebrek aan moed en daadkracht, maar wel aan munitie. Het is volgens hem noodzakelijk dat NAVO-landen meer wapens en munitie gaan leveren. "Zo'n besluit is een kwestie van politieke wil", zei de NAVO-baas tegen de verzamelde pers.

Stoltenberg ging daarnaast in op pogingen van Moskou om komend weekend ook de bezette gebieden in Oekraïne te laten stemmen voor de Russische presidentsverkiezing. Hij noemde die pogingen "illegaal". Pro-Russische groepen zouden de lokale bevolking in de bezette delen van Zaporizhzhia, Kherson, Donetsk en Luhansk onder druk zetten om te stemmen.

Eerder zei het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken de resultaten van een stembusgang in de genoemde regio's niet te zullen erkennen.

Stoltenberg wil geen competitie tussen NAVO en EU

Stoltenberg zei verder dat de NAVO met de Europese Unie wil samenwerken op het gebied van defensie. Maar er moet volgens hem geen competitie of overlap tussen de twee instellingen ontstaan. Dat "ondermijnt" juist het gemeenschappelijke doel van veiligheid, benadrukt de NAVO-baas.

Volgens Stoltenberg moet het duidelijk zijn dat de NAVO de defensieplanning doet en de standaard voor wapenaankopen bepaalt. Die standaard is belangrijk, omdat de NAVO-landen daardoor munitie en wapentuig kunnen uitwisselen. Sinds de oorlog in Oekraïne neemt de EU ook meer taken rond defensie en veiligheid op zich. Stoltenberg onderstreept dat die taken wel "toegevoegde waarde" moeten hebben.

De NAVO-chef is bezig aan zijn laatste maanden als secretaris-generaal. Demissionair premier Mark Rutte wordt genoemd als mogelijke opvolger. Maar hij heeft sinds deze week concurrentie van de Roemeense president Klaus Iohannis.