NU+ Defensie-expert Ko Colijn over de voorbereidingen van het lenteoffensief
Defensie-expert Ko Colijn voorziet Nederlanders al bijna vijftig jaar van duiding bij gewapende conflicten. Voor NU.nl volgt hij de strijd in Oekraïne en geeft hij antwoord op onze (en jullie) vragen. Dit keer bespreekt hij ontwikkelingen in aanloop naar een Oekraïens offensief.
Woensdag was er het interview met president Volodymyr Zelensky. Die verklaarde ineens dat het lang voorspelde lenteoffensief nog wel even op zich laat wachten. Dat moet "zorgvuldig voorbereid" worden. En Oekraïne zegt nog niet alle benodigde wapens van het Westen te hebben ontvangen.
Tegelijk is het ook weer niet raar, als je bedenkt dat Oekraïne nóg meer wapens wil. Daarnaast is er nog steeds een (klein?) verschil van mening over het einddoel van de Oekraïense tegenaanval. Alle Russen eruit of genoeg nemen met een compromis aan de onderhandelingstafel?
Zelensky wil overduidelijk het eerste, in de VS denkt men aan het tweede. Dit ook met een schuin oog op de onduidelijkheid die mogelijk volgt op een Republikeinse overwinning bij de presidentsverkiezingen in 2024. Hoe gaat de Amerikaanse steun er bijvoorbeeld uit zien als Donald Trump weer president is? Hoe dan ook is het naar buiten brengen van dat verschil van mening niet zo gunstig voor de oorlog tegen Rusland.
'Gedoe' rond Bakhmut
Een tweede 'vreemde' ontwikkeling is het gedoe rond Bakhmut. Eerst zei de onbehouwen huurlingenbaas Yevgeny Prigozhin dat hij zijn mannen terugtrekt als het officiële Russische leger hem niet genoeg munitie levert. De 'oorlogsbuit' zou hij op de stoep bij Poetin leggen.
Daarna zei hij weer dat het dreigen met terugtrekken maar een spel was. Prigozhin beweerde dat hij al afspraken had gemaakt met de Tsjetsjeense leider Ramzan Kadyrov. De Tsjetsjenen zouden de strijd rond en in Bakhmut overnemen van de Wagner Group.
Die aflossing kwam er niet. Opeens was die niet meer nodig, omdat het Kremlin toezegde granaten te leveren aan de Wagner Group. Dat bleek bij aankomst maar 10 procent van de beloofde voorraad te zijn. Reden voor Prigozhin om de Russische minister van Defensie Sergey Shoigu nogmaals een verrader te noemen.
Vervolgens brieste Prigozhin in een video weer tegen Poetin dat deze de greep op Bakhmut aan het verliezen was. Dat bleek onder meer door het verlies van een volledige brigade met motorvoertuigen bij Bakhmut. Poetin had de stad graag definitief veroverd op 9 mei, de Dag van de Overwinning, maar dat ging dus niet door.
Langeafstandswapens voor Oekraïne
Een derde ontwikkeling is dat het voor het westen niet meer onbespreekbaar is om langeafstandswapens aan Oekraïne te leveren. Maar de VS voelt daar nog steeds niks voor. Dan is de geest uit de fles en overschrijd je wellicht een rode lijn van Poetin. Het Witte Huis zit niet te wachten op een oorlog met Rusland.
De ambassade in Washington bevestigde me dat ook voor de training van F-16-piloten dikke lesboeken nodig zijn. Omdat daar geheimen in staan, is dus ook een Amerikaanse vergunning noodzakelijk. Dat weigeren de Amerikanen, ook al zijn sommigen wel voorstander van levering.
Nu hebben de Britten een geitenpaadje ontdekt. Eigenlijk een geitenpaadje naar een ander geitenpaadje, maar het resultaat kan spectaculair zijn. Hun Stormshadow is een kruisraket met een bereik van 300 km, en zou passen op een MIG die Oekraïne al heeft gekregen via Polen. Daarmee zou de Amerikaanse 'nee' omzeild worden. Geen F-16's nodig.
Britten kunnen twee vliegen in één klap slaan
De Britten hebben twee belangrijke redenen voor het leveren van de Stormshadow. Ten eerste helpen ze Oekraïne aan de wapens waarmee zij hun lenteoffensief kunnen lanceren. Met de kruisraketten kan Oekraïne tot de Krim komen. Dan komen ook voor de Russen belangrijke knooppunten verder achter de frontlinies in het vizier.
De Britten zouden de levering van Stormshadows overigens betalen uit het schimmige International Fund for Ukraine. Dat is een Brits-Noors spaarpotje, waar Nederland ook aan bijdraagt.
Ten tweede zetten de Britten zo de Amerikanen onder druk om toch maar met die F-16's akkoord te gaan. De Britten haalden eerder dezelfde truc al uit met het leveren van tanks. Nadat zij een paar Challenger-tanks leverden, moest de VS over de brug komen met zijn Abrams-tank.
Geen plek in Rusland onbereikbaar
Oekraïense speldenprikken met kruisraketten en drones werden bijna lachend door Kyiv ontkend. Maar Poetin sprak in zijn boze 9 mei-toespraak van terroristische activiteiten. De aanvallen, waaronder de vermeende droneaanval boven het Kremlin, tonen intussen aan dat geen plek voor Oekraïne onbereikbaar is. Dan kun je die Stormshadows ook wel leveren.
Zo kunnen de puzzelstukjes in elkaar vallen. Oekraïne stelt zijn offensief in de lente een beetje bij en krijgt de wapens die het wil. Rusland wordt daar ondertussen steeds nerveuzer van. Prigozhin heeft er eigenlijk geen zin meer in want zijn huurlingen worden afgeslacht. En oh ja, premier Rutte zei op de vraag of Nederland Oekraïne aan F-16's wilde helpen: 'We zijn op weg.'
